STRAFPROCESRECHT
INHOUDSOPGAVE
hoofdstuk 1: inleiding ..................................................................................................................................... 4
definitie en situering van het strafprocesrecht.................................................................................................... 4
accusatoire en inquisitoire rechtspleging ............................................................................................................ 4
voornaamste bronnen van het recht ................................................................................................................... 4
hoofdstuk 2: vorderingen die uit een misdrijf ontstaan ................................................................................... 6
de strafvordering ................................................................................................................................................. 6
De uitoefening van de strafvordering ............................................................................................................. 6
tegen wie wordt de strafvordering uitgeoefend? ........................................................................................... 9
wijze van uitoefening van de strafvordering ................................................................................................... 9
Hinderpalen bij uitoefening van de strafvordering ....................................................................................... 10
verval van de strafvordering ......................................................................................................................... 10
de burgerlijke vordering .................................................................................................................................... 11
hoofdstuk 3: opsporingen en onderzoek van strafbare feiten ....................................................................... 15
de opsporingsambtenaren ................................................................................................................................ 15
De opsporingsambtenaren van de geïntegreerde politie (GPI)..................................................................... 15
De andere opsporingsambtenaren ............................................................................................................... 15
de Officieren van gerechtelijke politie .......................................................................................................... 16
het opsporingsonderzoek .................................................................................................................................. 16
Rol van het openbaar ministerie ................................................................................................................... 17
kenmerken van het opsporingsonderzoek .................................................................................................... 18
mini-instructie of mini-onderzoek ................................................................................................................. 18
gerechtelijk onderzoek ...................................................................................................................................... 19
de rol van de onderzoeksrechter en de saisine ............................................................................................. 20
kenmerken van het gerechtelijk onderzoek .................................................................................................. 22
onderzoeksdaden en bevoegdheden ................................................................................................................. 22
proces-verbaal ............................................................................................................................................... 23
het verhoor ................................................................................................................................................... 23
plaatsbezoek ................................................................................................................................................. 27
aanstelling deskundige .................................................................................................................................. 27
huiszoeking.................................................................................................................................................... 27
inbeslagname ................................................................................................................................................ 28
telefonie-onderzoek ...................................................................................................................................... 28
bankonderzoek .............................................................................................................................................. 28
tussenkomst van de partijen in het onderzoek .................................................................................................. 28
inzage van het dossier ................................................................................................................................... 28
1
, Opheffing van een onderzoekshandeling...................................................................................................... 30
Verzoek tot bijkomende onderzoekshandelingen ........................................................................................ 30
vrijheidsberoving en de wet op de voorlopige hechtenis................................................................................... 31
arrestatie ....................................................................................................................................................... 31
de voorlopige hechtenis ................................................................................................................................ 32
hoofdstuk 4: afsluiting van het opsporingsonderzoek – rechtspleging voor de onderzoeksgerechten ............ 35
afsluiting van het opsporingsonderzoek............................................................................................................ 35
Klassering zonder gevolg: seponeren ............................................................................................................ 35
Verval van strafvordering door betaling van een geldsom ........................................................................... 36
Bemiddeling en maatregelen ........................................................................................................................ 36
Voorafgaande erkenning van schuld ............................................................................................................. 37
Rechtstreekse dagvaarding ........................................................................................................................... 38
toezicht op en afsluiting vaan het gerechtelijk onderzoek ................................................................................ 39
de raadkamer als onderzoeksgerecht ........................................................................................................... 39
de raadkamer als vonnisgerecht ................................................................................................................... 44
de kamer van inbeschuldigingstelling als onderzoeksgerecht ...................................................................... 45
de kamer van inbeschuldigingstelling als vonnisgerecht .............................................................................. 47
hoofdstuk 5: rechtspleging voor de vonnisgerechten .................................................................................... 48
enkele algemene principes en fundamentele waarborgen ............................................................................... 48
Eerlijk proces ................................................................................................................................................. 48
Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter................................................................................... 50
Openbaarheid ............................................................................................................................................... 51
Mondeling karakter ....................................................................................................................................... 52
Tegenspraak .................................................................................................................................................. 52
Redelijke termijn ........................................................................................................................................... 52
de vonnisgerechten ........................................................................................................................................... 53
de gewone strafrechtbanken ........................................................................................................................ 53
hof van assisen .............................................................................................................................................. 54
het verloop van de rechtspleging voor de gewone strafgerechten ................................................................... 55
de aanhangigmaking ..................................................................................................................................... 55
de verschijning van de partijen ..................................................................................................................... 55
de verschijning van de partijen ..................................................................................................................... 55
conclusie in strafzaken .................................................................................................................................. 55
onderzoek ter terechtzitting ......................................................................................................................... 55
de behandeling ter terechtzitting ................................................................................................................. 56
proces-verbaal van terechtzitting ................................................................................................................. 56
het bewijs in het strafprocesrecht ..................................................................................................................... 56
de bewijslast.................................................................................................................................................. 56
de bewijsvoering ........................................................................................................................................... 57
bewijsmiddelen ............................................................................................................................................. 58
bewijswaardering .......................................................................................................................................... 58
De uitspraak ...................................................................................................................................................... 59
basisbeginselen ............................................................................................................................................. 59
uitspraak over de strafvordering en de burgerlijke vordering ...................................................................... 59
2
, motivering ..................................................................................................................................................... 60
rechtsmiddelen .................................................................................................................................................. 60
verzet............................................................................................................................................................. 61
hoger beroep ................................................................................................................................................. 62
voorziening in cassatie .................................................................................................................................. 63
3
, HOOFDSTUK 1: INLEIDING
DEFINITIE EN SITUERING VAN HET STRAFPROCESRECHT
Onderscheid is belangrijk:
Formeel strafrecht (= strafprocesrecht): regelt hoe het materieel strafrecht wordt toegepast
En materieel strafrecht: bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en welke straffen daarop staan
Strafrecht toepassen. Hoe? Regels met betrekking tot:
- Vaststelling misdrijf
- De pleger: identificatie van de dader
- Hoe straffen opleggen
- Werking en bevoegdheden van de instellingen: politie, parket,…
à Wie kan wat?
Belangrijke fasen in het strafprocesrecht:
Onderzoek Vordering Berechting
Vaststellen van de feiten, opsporing, Beslissing OM: Vonnisgerecht spreekt zich uit
bewijsverzameling - De zaak zal vervolgen à de rechter die ten gronde
à Door de onderzoeksrechter - De zaak zal seponeren een oordeel gaat vellen over de
- de zaak zal beschikken zaak
ACCUSATOIRE EN INQUISITOIRE RECHTSPLEGING
Inquisitoir Accusatoir
De fase van onderzoek in België is inquisitoir Op het moment dat de berechtiging plaatsvindt,
hebben we een accusatoir proces à idem als je een
- Schriftelijk: het dossier vormt de kern van vordering instelt
het onderzoek
- Geheim: niet openbaar, enkel de - Mondeling: debatten gebeuren in
magistraten en politie hebben toegang openbaarheid tijdens een zitting
- Niet-tegensprekelijk: de verdediging heeft - Openbaar: iedereen kan het proces
een beperktere rol tijdens het onderzoek, bijwonen (transparantie)
men kan niet altijd rechtstreeks reageren - Tegensprekelijk: partijen (OM en
verdediging) kunnen elkaar tegenspreken
Rechter (of onderzoeksrechter) speelt een actieve en argumenten uitwisselen
rol in het onderzoek en de bewijsvoering.
Procesmodel waarin partijen gelijkwaardig
Wordt toegepast in België (met enkele tegenover elkaar staan.
mengvormen)
Rechter is louter scheidsrechter.
Voorbeeld: Angelsaksische landen.
VOORNAAMSTE BRONNEN VAN HET RECHT
De wet
4
INHOUDSOPGAVE
hoofdstuk 1: inleiding ..................................................................................................................................... 4
definitie en situering van het strafprocesrecht.................................................................................................... 4
accusatoire en inquisitoire rechtspleging ............................................................................................................ 4
voornaamste bronnen van het recht ................................................................................................................... 4
hoofdstuk 2: vorderingen die uit een misdrijf ontstaan ................................................................................... 6
de strafvordering ................................................................................................................................................. 6
De uitoefening van de strafvordering ............................................................................................................. 6
tegen wie wordt de strafvordering uitgeoefend? ........................................................................................... 9
wijze van uitoefening van de strafvordering ................................................................................................... 9
Hinderpalen bij uitoefening van de strafvordering ....................................................................................... 10
verval van de strafvordering ......................................................................................................................... 10
de burgerlijke vordering .................................................................................................................................... 11
hoofdstuk 3: opsporingen en onderzoek van strafbare feiten ....................................................................... 15
de opsporingsambtenaren ................................................................................................................................ 15
De opsporingsambtenaren van de geïntegreerde politie (GPI)..................................................................... 15
De andere opsporingsambtenaren ............................................................................................................... 15
de Officieren van gerechtelijke politie .......................................................................................................... 16
het opsporingsonderzoek .................................................................................................................................. 16
Rol van het openbaar ministerie ................................................................................................................... 17
kenmerken van het opsporingsonderzoek .................................................................................................... 18
mini-instructie of mini-onderzoek ................................................................................................................. 18
gerechtelijk onderzoek ...................................................................................................................................... 19
de rol van de onderzoeksrechter en de saisine ............................................................................................. 20
kenmerken van het gerechtelijk onderzoek .................................................................................................. 22
onderzoeksdaden en bevoegdheden ................................................................................................................. 22
proces-verbaal ............................................................................................................................................... 23
het verhoor ................................................................................................................................................... 23
plaatsbezoek ................................................................................................................................................. 27
aanstelling deskundige .................................................................................................................................. 27
huiszoeking.................................................................................................................................................... 27
inbeslagname ................................................................................................................................................ 28
telefonie-onderzoek ...................................................................................................................................... 28
bankonderzoek .............................................................................................................................................. 28
tussenkomst van de partijen in het onderzoek .................................................................................................. 28
inzage van het dossier ................................................................................................................................... 28
1
, Opheffing van een onderzoekshandeling...................................................................................................... 30
Verzoek tot bijkomende onderzoekshandelingen ........................................................................................ 30
vrijheidsberoving en de wet op de voorlopige hechtenis................................................................................... 31
arrestatie ....................................................................................................................................................... 31
de voorlopige hechtenis ................................................................................................................................ 32
hoofdstuk 4: afsluiting van het opsporingsonderzoek – rechtspleging voor de onderzoeksgerechten ............ 35
afsluiting van het opsporingsonderzoek............................................................................................................ 35
Klassering zonder gevolg: seponeren ............................................................................................................ 35
Verval van strafvordering door betaling van een geldsom ........................................................................... 36
Bemiddeling en maatregelen ........................................................................................................................ 36
Voorafgaande erkenning van schuld ............................................................................................................. 37
Rechtstreekse dagvaarding ........................................................................................................................... 38
toezicht op en afsluiting vaan het gerechtelijk onderzoek ................................................................................ 39
de raadkamer als onderzoeksgerecht ........................................................................................................... 39
de raadkamer als vonnisgerecht ................................................................................................................... 44
de kamer van inbeschuldigingstelling als onderzoeksgerecht ...................................................................... 45
de kamer van inbeschuldigingstelling als vonnisgerecht .............................................................................. 47
hoofdstuk 5: rechtspleging voor de vonnisgerechten .................................................................................... 48
enkele algemene principes en fundamentele waarborgen ............................................................................... 48
Eerlijk proces ................................................................................................................................................. 48
Onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter................................................................................... 50
Openbaarheid ............................................................................................................................................... 51
Mondeling karakter ....................................................................................................................................... 52
Tegenspraak .................................................................................................................................................. 52
Redelijke termijn ........................................................................................................................................... 52
de vonnisgerechten ........................................................................................................................................... 53
de gewone strafrechtbanken ........................................................................................................................ 53
hof van assisen .............................................................................................................................................. 54
het verloop van de rechtspleging voor de gewone strafgerechten ................................................................... 55
de aanhangigmaking ..................................................................................................................................... 55
de verschijning van de partijen ..................................................................................................................... 55
de verschijning van de partijen ..................................................................................................................... 55
conclusie in strafzaken .................................................................................................................................. 55
onderzoek ter terechtzitting ......................................................................................................................... 55
de behandeling ter terechtzitting ................................................................................................................. 56
proces-verbaal van terechtzitting ................................................................................................................. 56
het bewijs in het strafprocesrecht ..................................................................................................................... 56
de bewijslast.................................................................................................................................................. 56
de bewijsvoering ........................................................................................................................................... 57
bewijsmiddelen ............................................................................................................................................. 58
bewijswaardering .......................................................................................................................................... 58
De uitspraak ...................................................................................................................................................... 59
basisbeginselen ............................................................................................................................................. 59
uitspraak over de strafvordering en de burgerlijke vordering ...................................................................... 59
2
, motivering ..................................................................................................................................................... 60
rechtsmiddelen .................................................................................................................................................. 60
verzet............................................................................................................................................................. 61
hoger beroep ................................................................................................................................................. 62
voorziening in cassatie .................................................................................................................................. 63
3
, HOOFDSTUK 1: INLEIDING
DEFINITIE EN SITUERING VAN HET STRAFPROCESRECHT
Onderscheid is belangrijk:
Formeel strafrecht (= strafprocesrecht): regelt hoe het materieel strafrecht wordt toegepast
En materieel strafrecht: bepaalt welke gedragingen strafbaar zijn en welke straffen daarop staan
Strafrecht toepassen. Hoe? Regels met betrekking tot:
- Vaststelling misdrijf
- De pleger: identificatie van de dader
- Hoe straffen opleggen
- Werking en bevoegdheden van de instellingen: politie, parket,…
à Wie kan wat?
Belangrijke fasen in het strafprocesrecht:
Onderzoek Vordering Berechting
Vaststellen van de feiten, opsporing, Beslissing OM: Vonnisgerecht spreekt zich uit
bewijsverzameling - De zaak zal vervolgen à de rechter die ten gronde
à Door de onderzoeksrechter - De zaak zal seponeren een oordeel gaat vellen over de
- de zaak zal beschikken zaak
ACCUSATOIRE EN INQUISITOIRE RECHTSPLEGING
Inquisitoir Accusatoir
De fase van onderzoek in België is inquisitoir Op het moment dat de berechtiging plaatsvindt,
hebben we een accusatoir proces à idem als je een
- Schriftelijk: het dossier vormt de kern van vordering instelt
het onderzoek
- Geheim: niet openbaar, enkel de - Mondeling: debatten gebeuren in
magistraten en politie hebben toegang openbaarheid tijdens een zitting
- Niet-tegensprekelijk: de verdediging heeft - Openbaar: iedereen kan het proces
een beperktere rol tijdens het onderzoek, bijwonen (transparantie)
men kan niet altijd rechtstreeks reageren - Tegensprekelijk: partijen (OM en
verdediging) kunnen elkaar tegenspreken
Rechter (of onderzoeksrechter) speelt een actieve en argumenten uitwisselen
rol in het onderzoek en de bewijsvoering.
Procesmodel waarin partijen gelijkwaardig
Wordt toegepast in België (met enkele tegenover elkaar staan.
mengvormen)
Rechter is louter scheidsrechter.
Voorbeeld: Angelsaksische landen.
VOORNAAMSTE BRONNEN VAN HET RECHT
De wet
4
