MODELLEN IN DE EXPERIMENTELE
PSYCHOPATHOLOGIE
SAMENVATTING
MARGAUX D’HUYVETTER
2022-2023
7 Kernvragen:
Visie op:
− De mens
− Normaliteit/Abnormaliteit
− Etiologie en veerkracht
Wat is volgens een model:
− Kernconcepten
− Helpende/Belemmerende factoren voor
verandering
− Processen van verandering
− De rol van context
1
,INHOUDSOPGAVE
Hoofstuk 1: Introductie 7
1. Inleiding 7
Praktijkvoorbeeld 7
De noodzaak voor EPP 9
Merites* van een EPP-benadering 10
Charmes van een EPP-benadering 10
Mensvisie 11
Visie op normaliteit/abnormaliteit 12
Risico vs beschermende factoren 16
Causaliteit is een uitdaging 16
2. Werkwijze binnen EPP 17
Hoofdstuk 2: Angststoornissen 19
1. Beschrijvende kenmerken van angst 20
Onderscheid fear VS anxiety 20
Functie van angst 21
Etiologie van angst 23
Fight-flight respons 24
Functie van piekeren 24
Invloed van angst 25
Prevalentie 25
Angst en ontwikkeling 26
2. Etiologie van angst 26
Genetica, biologie en temperament 27
Cognitieve aspecten van angst 28
Hoofdstuk 3: angststoornissen 39
1. Specifieke fobieën 39
Kenmerken 39
Theorieën 39
Diagnostiek: angst algemeen 41
Behandeling fobieën 42
2. Sociale angst 44
Kenmerken 44
Theorieën 44
Behandeling 48
3. Paniek en agorafobie 49
Paniek en agorafobie: etiologie 49
Paniek: behandeling 52
4. Obsessief-compulsieve stoornis 53
Kenmerken 54
Etiologie 55
kenmerken (OCS) 57
Behandeling OCS 58
2
, 5. Post-traumatische stress stoornis 59
Kenmerken 59
Etiologie 59
Behandeling 61
hoofdstuk 4: stemmingsstoornissen 65
1. Diagnostische kenmerken depressie 65
Cognitieve symptomen 66
Gedragssymptomen 67
Somatische symptomen 67
2. Depressie: wel of geen ziekte? 68
Ziekte: netwerkperspectief 68
Ziekte: Zelfregulatieperspectief 69
Ontwikkelingsperspectief 70
3. Beloop en impact van depressie 70
Aanvang en herval 70
Voorspellers van herval/heroptreden 71
Chronische depressie 71
Onderzoek: The curious neglect of high functioning after psychopathology: The case of depression 72
Depressie bij… 72
Depressie en haar negatieve impact 72
4. Epidemiologie 72
5. biologische Verklaringsmodellen 73
Genetica 73
HPA as & depressie 74
Stressweerbaarheid: proces Klinische observaties 75
Neurotransmissie 76
6. Psychologische theorie en EPP-onderzoek 77
Leertheoretisch gedrag 77
Cognitieve visie van Beck 78
Andere cognitieve theorieën 79
Interactie tussen denkstijlen? 80
Cognitieve diathesis-stress 82
Relavantie van stemming 82
Teasdale: differential activation hypothesis 82
Diagnostiek en behandeling – een multidisciplinaire richtlijn 83
Diagnostische overwegingen 83
7.2 Behandeling 84
Hoofdstuk 4: Schizofrenie en psychosespectrumstoornis 89
Inleiding 89
Schizofrenie: symptoomdomeinen en symptomen 90
Wanen 90
Hallucinaties 91
Gedesorganiseerd denken en gedrag 93
Negatieve symptomen 93
3
, Schizofrenie: een gecontesteerd begrip 93
Psychosespectrum 94
Schizofrenie volgens DSM-V 94
Andere spectrumstoornissen 94
Ultra high risk 95
Schizofrenie: gecontesteerd begrip 95
Dimensionele benaderingen: 1- HITOP 95
Epidemiologie en ziekteverloop 97
Epidemiologie 97
Impact op patiënt en omgeving Error! Bookmark not defined.
Ziekteverloop 98
Een pessimistische kijk op psychose is dus onjuist 100
Denken i.t.v. psychose en herstel 100
Film ‘Verloren Jaren’ 101
Etiologie 102
1-Genetische factoren 103
2-Biochemische factoren 104
3-Neuroanatomie 105
4-De rol van stress 106
5-Gezinsfactoren 107
6-cognitieve factoren 108
7-Denkstijlen 108
8-VeRtekende informatieverwerking 111
9-Theory of Mind (ToM) 113
10-Geïntegreerde visies 114
Diagnostiek 114
DSM-V 115
5.2 Welke informatie is er nodig om aan diagnostiek te doen? 115
Belangrijk: verhoogd suïcidierisico 117
Behandeling 117
Doelen 117
Interventies 118
Biologische behandeling 118
Psychosociale behandelingen 122
Sociale begeleiding 125
Hervalpreventie 126
Behandeling in de fasen van psychose en herstel 126
Hoofdstuk 5: Verslaving 127
1. Introductie 127
Enkele cijfers 127
Wat is gebruik? 128
2. Diagnostiek 129
(Dis)functioneel gebruik 129
Prevalentie van gebruik 130
Gebruik van middelen bij 15-16 jarigen 130
4
PSYCHOPATHOLOGIE
SAMENVATTING
MARGAUX D’HUYVETTER
2022-2023
7 Kernvragen:
Visie op:
− De mens
− Normaliteit/Abnormaliteit
− Etiologie en veerkracht
Wat is volgens een model:
− Kernconcepten
− Helpende/Belemmerende factoren voor
verandering
− Processen van verandering
− De rol van context
1
,INHOUDSOPGAVE
Hoofstuk 1: Introductie 7
1. Inleiding 7
Praktijkvoorbeeld 7
De noodzaak voor EPP 9
Merites* van een EPP-benadering 10
Charmes van een EPP-benadering 10
Mensvisie 11
Visie op normaliteit/abnormaliteit 12
Risico vs beschermende factoren 16
Causaliteit is een uitdaging 16
2. Werkwijze binnen EPP 17
Hoofdstuk 2: Angststoornissen 19
1. Beschrijvende kenmerken van angst 20
Onderscheid fear VS anxiety 20
Functie van angst 21
Etiologie van angst 23
Fight-flight respons 24
Functie van piekeren 24
Invloed van angst 25
Prevalentie 25
Angst en ontwikkeling 26
2. Etiologie van angst 26
Genetica, biologie en temperament 27
Cognitieve aspecten van angst 28
Hoofdstuk 3: angststoornissen 39
1. Specifieke fobieën 39
Kenmerken 39
Theorieën 39
Diagnostiek: angst algemeen 41
Behandeling fobieën 42
2. Sociale angst 44
Kenmerken 44
Theorieën 44
Behandeling 48
3. Paniek en agorafobie 49
Paniek en agorafobie: etiologie 49
Paniek: behandeling 52
4. Obsessief-compulsieve stoornis 53
Kenmerken 54
Etiologie 55
kenmerken (OCS) 57
Behandeling OCS 58
2
, 5. Post-traumatische stress stoornis 59
Kenmerken 59
Etiologie 59
Behandeling 61
hoofdstuk 4: stemmingsstoornissen 65
1. Diagnostische kenmerken depressie 65
Cognitieve symptomen 66
Gedragssymptomen 67
Somatische symptomen 67
2. Depressie: wel of geen ziekte? 68
Ziekte: netwerkperspectief 68
Ziekte: Zelfregulatieperspectief 69
Ontwikkelingsperspectief 70
3. Beloop en impact van depressie 70
Aanvang en herval 70
Voorspellers van herval/heroptreden 71
Chronische depressie 71
Onderzoek: The curious neglect of high functioning after psychopathology: The case of depression 72
Depressie bij… 72
Depressie en haar negatieve impact 72
4. Epidemiologie 72
5. biologische Verklaringsmodellen 73
Genetica 73
HPA as & depressie 74
Stressweerbaarheid: proces Klinische observaties 75
Neurotransmissie 76
6. Psychologische theorie en EPP-onderzoek 77
Leertheoretisch gedrag 77
Cognitieve visie van Beck 78
Andere cognitieve theorieën 79
Interactie tussen denkstijlen? 80
Cognitieve diathesis-stress 82
Relavantie van stemming 82
Teasdale: differential activation hypothesis 82
Diagnostiek en behandeling – een multidisciplinaire richtlijn 83
Diagnostische overwegingen 83
7.2 Behandeling 84
Hoofdstuk 4: Schizofrenie en psychosespectrumstoornis 89
Inleiding 89
Schizofrenie: symptoomdomeinen en symptomen 90
Wanen 90
Hallucinaties 91
Gedesorganiseerd denken en gedrag 93
Negatieve symptomen 93
3
, Schizofrenie: een gecontesteerd begrip 93
Psychosespectrum 94
Schizofrenie volgens DSM-V 94
Andere spectrumstoornissen 94
Ultra high risk 95
Schizofrenie: gecontesteerd begrip 95
Dimensionele benaderingen: 1- HITOP 95
Epidemiologie en ziekteverloop 97
Epidemiologie 97
Impact op patiënt en omgeving Error! Bookmark not defined.
Ziekteverloop 98
Een pessimistische kijk op psychose is dus onjuist 100
Denken i.t.v. psychose en herstel 100
Film ‘Verloren Jaren’ 101
Etiologie 102
1-Genetische factoren 103
2-Biochemische factoren 104
3-Neuroanatomie 105
4-De rol van stress 106
5-Gezinsfactoren 107
6-cognitieve factoren 108
7-Denkstijlen 108
8-VeRtekende informatieverwerking 111
9-Theory of Mind (ToM) 113
10-Geïntegreerde visies 114
Diagnostiek 114
DSM-V 115
5.2 Welke informatie is er nodig om aan diagnostiek te doen? 115
Belangrijk: verhoogd suïcidierisico 117
Behandeling 117
Doelen 117
Interventies 118
Biologische behandeling 118
Psychosociale behandelingen 122
Sociale begeleiding 125
Hervalpreventie 126
Behandeling in de fasen van psychose en herstel 126
Hoofdstuk 5: Verslaving 127
1. Introductie 127
Enkele cijfers 127
Wat is gebruik? 128
2. Diagnostiek 129
(Dis)functioneel gebruik 129
Prevalentie van gebruik 130
Gebruik van middelen bij 15-16 jarigen 130
4
