Samenvatting Klinische psychiatrie: Pwp's+notities

Klinische psychiatrie
Les 1: Inleiding en DSM-5
VAKINFO
• Leermateriaal
• Powerpointpresentaties (canvas.vub.be) (vereist)
• Hengeveld M.W., van Balkom A.J.L.M. Leerboek Psychiatrie. De
Tijdstroom, Utrecht, 2016
(3de druk) (aanbevolen)

• Digitaal examen: schriftelijk met open vragen
• of cursuschat Canvas
LESINHOUD
• Inleiding (DSM-5)
• Inleiding
• Neurocognitieve stoornissen
• Middelengerelateerde stoornissen
• Schizofrenie
• Stemmingsstoornissen
• Angst- en eetstoornissen
• Ontwikkelings- en gedragsstoornissen
• Slaap- en seksuele stoornissen
• Persoonlijkheidsstoornissen
*comorbiditeit: samengaan met andere problematieken


Inleiding – Gebruik van de DSM-5
DSM
- Colleges volgen de opbouw
- Gerankt volgens dit classificatie systeem o Het belangrijkste in West-Europa en VS
- Omlijsting van symptomen
PSYCHOPATHOLOGIE
• Psyche (psychisch functioneren), pathos (last, lijdensdruk) en logo
(leer)
• Pathos essentiële vereiste om te spreken van een psychiatrische conditie
• Persoon of diens omgeving
• ‘Wetenschap of studie van het geestelijk of psychisch lijden’  Twee typen
benaderingen :



1

, lOMoAR cPSD| 19866574




• Syndroombenadering : psychologie van het pathologische (gegroepeerde
entiteiten) : samenhangend geheel van klachten en symptomen.
• Deze benadering in colleges
• Beschrijven klinische criteria, verklaringsmodellen ziektebeelden om te
kunnen behandelen: vb. belang van life-events
• Diagnose stellen door klachten die samengaan
• Symptoombenadering : pathologie van het psychische
(algemene psychische processen of functies)
• Vertrekkend vanuit symptomen door in gesprek te gaan met C
• Klinische ervaring voor nodig, leer je in de praktijk  Twee typen diagnosen:
• Syndroomdiagnose of descriptieve diagnose: deze diagnose is alleen
beschrijvend en geeft geen informatie over de redenen en manier van
ontstaan
• Limitatie classificatiesysteem: klachten geclassificeerd onder vb. depressie is
beschrijvend
• In praktijk willen we een behandelplan op maat weten
• Structuurdiagnose: deze diagnose geeft naast een beschrijving van de
symptomatologie aan waardoor en op welke wijze het syndroom ontstaan is,
welke factoren zijn belangrijk  meer handelingsgericht
• Factoren die iemand kwetsbaar maken
(predisponerende of voorbeschikkende factoren)
• Genetica, erfelijkheid, familiale belasting, persoonlijkheidsstructuur
• Factoren die de stoornis uitlokken
(precipiterende of uitlokkende factoren)
• Stressoren, life-events, wat maakt iemand mee: job kwijt, relatie, …
• Factoren die de stoornis onderhouden
(perpetuerende of onderhoudende factoren)
• Coping, adequaat of niet adequaat vb. Alcohol, comorbiditeit
• Deze factoren zeggen veel meer over hoe de patiënt geholpen kan worden
PSYCHIATRISCHE STOORNIS

• ‘Abnormaal’ verschijnsel
• Afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als ‘normaal’ gedrag
geldt.
• Cultuur is hierbij belangrijk, bio-socio-cultureel verklaringsmodel


2


Downloaded by Axelle Cottyn ()

, • Cultuur mee opgenomen in dsm-5, maar nog veel hiaten in KP en psychologie,
weinig cultuur-sensitieve instrumenten
• Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij de betrokkene en/of de
omgeving
• Opnieuw de pathos, is belangrijk en moet aanwezig zijn
Verklaringsmodellen 
• Medisch model (‘disease’) (biologisch)  Etiologie (ontstaan)
• Oorzakelijke factoren (predispositie)
• Uitlokkende factoren (precipitatie)
• In stand houdende factoren (perpetuatie)
• Pathogenese (ontwikkeling)
• Prognose (natuurlijk beloop)
• Behandeling (Preventie/Therapie)
• Vroeger het enige model
• Psychologisch model
• Ziektebeleving (‘illness’)  Sociologisch model
• Ziekterol (‘sickness’), maatschappelijke zaken die meespelen


Stress is ok zolang je er mee
kunt copen, het kortdurig is 
indien langdurend, geen coping
 decompensatie vb. klassiek
angst- en
stemmingsstoornissen, maar
veel aandoeningen komen
voort uit stress, draagkracht-
draaglast Chronische stress
invloed op psyche, maar ook
soma!
CLASSIFICATIE/ALGEMEEN  Doel:
• Orde scheppen (symptomen/klachten clusteren) (statistische clusteranalyse)
• Fenomenen groeperen
• Gemeenschappelijke taal ontwikkelen wereldwijd  Ideaal:
• Perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit




3

, lOMoAR cPSD| 19866574




• In ideale omstandigheden geeft de DSM een verklaring op maat, voor het
individu vb. wat maakt dat u patiënt op dit moment depressief aan het
decompenseren is: kwetsbaarheid, wat waren de uitlokkende factoren,
prognose, …
• Maar dat doet het NIET, andere zaken nodig om P te helpen
• Voorspel oorzaken, verloop, reacties op behandeling  Nuttig:
• Communicatiemiddel
• Registratiemiddel (minder interessant als KP, maar voor beleid wel)




Categoriaal: het is aan- of afwezig: je bent wel of niet depressief, dichotoom

Dimensioneel: horizontale lijn: lichte, matige, ernstige depressie, ook andere behandelingen
dan
Prototypisch: gelijken op een prototypisch voorbeeld, enkel bij PHstoornissen
CLASSIFICATIE – DSM/ICD
• Diagnostic and Statistical Manual for Mental Disorders (DSM) American
Psychiatric Association (APA)
• 1952 : DSM-I
• 1968 : DSM-II
• 1987 : DSM-III
• 1994 : DSM-IV
• 2000 : DSM-IV-TR




4


Downloaded by Axelle Cottyn ()