HOOFDSTUK 1
Introductie op het ondernemingsrecht
Onderneming: elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband
waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt
verricht.
Rechtsvormen in Nederland
o Eenmanszaak
o Personenvennootschappen (boek 7A BW en WvK)
o Maatschap
o V.o.f.
o CV
o Rechtspersonen (boek 2 BW)
o Vereniging (met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid)
o Coörperatie / OWM
o Stichting
o BV / NV (kapitaalvennootschappen)
o Art. 2:5 BW: gelijkstelling rechtspersonen met natuurlijke personen voor wat betreft
vermogensrecht
Functionarissen binnen de diverse rechtsvormen
o Bestuurders (bij rechtspersonen)
o Vennoten (bij personenvennootschappen)
o Maten (bij personenvennootschappen)
o Commissarissen (bij rechtspersonen)
o Procuratiehouder (bij rechtspersonen)
o Eigenaar (bij eenmanszaak)
Raakvlakken met personen- en familierecht
o Handelingsonbekwaamheid
o Art. 3:32 BW
o Wanneer niet bekwaam: diegene mag niet zelfstandig rechtshandelingen verrichten /
rechtshandelingen die zijn aangegaan kunnen worden vernietigd (of zijn zelfs nietig)
o Door:
Ondercuratelestelling (art: 1:378 BW e.v.) – je kan je eigen belangen niet
meer behartigen
Bestuurder: rechtspersoon zelf blijft gewoon bestaan en
functioneren. Wel veelal regeling in statuten in geval van
ontstentenis of belet
Eenmanszaak: curator moet eenmanszaak leiden: veelal einde
eenmanszaak
Personenvennootschap: einde vennootschap (art. 7a:1683 sub 4 BW:
curatele leidt tot ontbinding)
Minderjarigheid
18 jaar
Vertegenwoordiging
Handlichting – als je zelf 16 jaar bent en je vader is overleden, dan
kan je handlichting aanvragen bij de rechter -> je wordt bevoegd om
bepaalde handelingen die nodig zijn voor de onderneming
zelfstandig te verrichten
, o Handelingsonbevoegdheid
o Bewind en mentorschap
Art. 1:431 BW e.v. en 1:453 BW e.v.
Leiden veelal tot einde eenmanszaak / personenvennootschap
Let ook op de werking van art. 1:88 BW (toestemming echtgenoot)
Raakvlakken met faillissementsrecht
o Bij eenmanszaak geen afgescheiden vermogen -> het ondernemingsvermogen en
privévermogen zijn niet van elkaar gescheiden
o Faillissement personenvennootschap leidt veelal tot faillissement vennoten
o Huwelijkse voorwaarden maken kan slim zijn
o Curator neemt bedrijfsvoering onderneming over
o Ondernemer wordt beschikkingsonbevoegd (art. 23 Fw)
Surseance van betaling
o Bij natuurlijk persoon alleen in geval van ondernemer (art. 214 lid 4 Fw)
o Bedoeld om afbetalingsregeling of akkoord te krijgen met schuldeisers
o Beschikkingsonbevoegd zonder medewerking, machtiging of bijstand bewindvoerder
Vertegenwoordiging in het algemeen
Staat niet als zelfstandig rechtsfiguur in de wet -> is her en der te vinden
Volmacht (art. 3:60 BW)
o Is bevoegdheid om namens iemand overeenkomst te sluiten
o Eenzijdige rechtshandeling (gevolmachtigde hoeft volmacht niet uit te voeren)
Middellijke vertegenwoordiging: de vertegenwoordiger / tussenpersoon verricht rechtshandelingen
op eigen naam (kan dus niet de principaal zelf direct binden.
Onmiddellijke vertegenwoordiging: bijvoorbeeld de bestuurders van rechtspersonen
Rechtspersoon
Art. 2:1 t/m 5 BW
Rechtssubject: drager rechten/plichten in juridische zin -> dus ‘het stuk papier’ kan werknemers in
dienst nemen/schulden maken/zaken in eigendom verkrijgen etc.
Publiekrechtelijk rechtspersonen: rechtspersonen die hun bestaansrecht niet aan het BW ontlenen,
maar aan andere wetten (bijv. de staat, provincies, gemeenten, universiteiten etc.)
Kerkgenootschappen: art. 2:2 BW: geregeerd door eigen statuut, tenzij in strijd met de wet (alleen
art. 2:5 BW van toepassing)
Kamer van Koophandel – het handelsregister
o Handelsregisterwet 2007
o Handelsregisterbesluit 2008
KvK: anders dan voorheen – niet meer lijdelijk met betrekking tot inschrijving, maar kan in het
Handelsregister opgenomen gegeven wijzigen.
Raadpleging verstandig in handelsverkeer:
, o Met wie doe je zaken?
o Wat is de rechtsvorm?
o Is degene met wie je spreekt vertegenwoordigingsbevoegd?
Uitgangspunt: alle organisaties die deelnemen aan economisch verkeer moeten zich inschrijven.
o Art. 5 Hrw 2007: inschrijfplicht voor alle ondernemingen
o Art. 6 Hrw 2007: inschrijfplicht voor alle rechtspersonen
o Art. 2 Handelsregisterbesluit 2008: definitie onderneming
Inschrijfnummer: verplicht om te vermelden op alle brieven / offertes / facturen (art. 27 Hrw 2007).
Gevolgen niet-inschrijving:
- Zolang geen inschrijving: naast rechtspersoon zijn bestuurders hoofdelijk aansprakelijk (voor
BV en NV: art. 2: lid 2 BW en voor vereniging en stichting: art. 2:29 en 289 lid 2 BW).
- Voor v.o.f. en c.v.: deze wordt aangegaan te zijn voor onbepaalde tijd + vennoten mogen alle
handelingen (zonder voorbehoud) verrichten.
- Bovendien sprake van een economisch delict.
Let op: bij niet-inschrijving tegenover derden:
o Art. 25 Hrw: er kan geen beroep worden gedaan op feit dat door middel van inschrijving
bekend had moeten worden gemaakt.
o Derden mogen dus vertrouwen op register
o Vooral ook van belang met het ook op de vertegenwoordigingsbevoegdheid
HOOFDSTUK 2
Eenmanszaak
o Administratieplicht / bewaarplicht – art. 3:15i lid 1 en 2 BW
o Bij overdracht onderneming: activa/passiva overdracht eventueel notariële akte
Voor de eenmanszaak bestaan er geen oprichtingsvereisten- of kosten. Op grond van art. 5 Hrw is het
verplicht om een onderneming die in Nederland gevestigd is en die toebehoort aan een natuurlijk
persoon in te schrijven in het Handelsregister van de KVK. Hieraan zijn geen kosten verbonden.
Niet-inschrijving is voor een eenmanszaak een economisch delict op grond van art. 47 Hrw jo art. 1
sub 4 wet op de economische delicten (WED) en kan conform art. 6 lid 1 sub 4 WED worden gestraft
met hechtenis van ten hoogste zes maanden, taakstraf of geldboete van de vierde categorie. Dit komt
in de praktijk echter niet voor.
Er is maar één persoon die de eenmanszaak vertegenwoordigt, maar er kunnen wel personen
werkzaam zijn binnen de eenmanszaak. Zolang slechts één persoon hoofdelijk (voor het geheel, met
zijn of haar gehele eigen vermogen) de rechten en plichten binnen het bedrijf draagt, is het een
eenmanszaak. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen het privé- en het bedrijfsvermogen.
Hierdoor kunnen eventuele schuldeisers ook aanspraak maken op het privébezit van een
ondernemer, zoals bijvoorbeeld zijn huis, inboedel of auto. Als de eenmanszaak failliet gaat, dan gaat
de ondernemer privé ook failliet.
De ondernemer betaalt inkomstenbelasting. De ondernemer met een eenmanszaak heeft recht op
belastingvoordeel, zoals de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Startende ondernemers
die recht hebben op zelfstandigenaftrek, kunnen ook profiteren van startersaftrek.
, Indien de eigenaar van een eenmanszaak in gemeenschap van goederen is getrouwd of een
geregistreerd partnerschap is aangegaan, zijn de schulden ook te verhalen op de partner. Met
huwelijkse voorwaarden valt dit te voorkomen, hiervoor is wel een notariële akte voor vereist. De
kosten hiervan kunnen variëren van 400 tot 1200, afhankelijk van regio en notaris.
Personenvennootschappen
De personenvennootschap is de rechtsvorm waarbinnen personen op relatief kleine schaal
samenwerken in de uitoefening van een vrij beroep of een bedrijf. Zodra een ondernemer dus wil
samenwerken met een of meer anderen, kunnen ze kiezen voor een personenvennootschap. De
samenwerkende personen staan hier centraal.
Kenmerken:
- Vrij eenvoudig op te richten
- In beginsel slechts een mondelinge overeenkomst nodig waarbij partijen zich verbinden tot
het leveren van inbreng, zoals arbeid en geld, met als streven daaruit ontstane voordeel met
elkaar te delen.
- Essentieel is dat de samenwerking binnen de personenvennootschap plaatsvindt op basis van
gelijkwaardigheid tussen de betreffende personen. Er bestaat dus geen gezag. Iedere persoon
is dus gelijkwaardig.
- Weinig administratieve lasten of handelingen met zich meebrengen
o Als vennoten of maten andere onderlinge afspraken willen maken, hoeven er
bijvoorbeeld nooit statuten te worden gewijzigd, waarvoor een notaris nodig zou zijn.
Er zijn immers geen statuten
- Eenvoudige boekhouding volgens art. 3:15i BW is voldoende
Net als bij de eenmanszaak blijven de ondernemers binnen een personenvennootschap hoofdelijk
aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf. Aangezien meerdere personen samen de
personenvennootschap voeren, worden er uiteraard vaak onderlinge afspraken gemaakt over wie
welke rechtshandelingen mag verrichten namens het bedrijf. Als vervolgens het bedrijf door deze
rechtsgeldige vertegenwoordiging is gebonden, is de mate van de persoonlijke aansprakelijkheid bij
iedere personenvennootschap anders.
Soorten personenvennootschappen:
De maatschap vormt met haar kenmerken de grondslag voor de vennootschap onder firma (vof). De
commanditaire vennootschap (cv) is een afgeleide van de vof (en dus ook van de maatschap,
aangezien deze aan de basis van een vof staat).
De regels van de cv zijn de vinden in art. 19 t/m 21 WvK. Als er echter twee of meer ‘gewone’
vennoten deelnemen aan de cv, dan zijn als gevolg van het bepaalde in art. 19 lid 2 WvK ten aanzien
van deze gewone vennoten tevens de bepalingen van de vof van toepassing. Oftewel, voor een cv
met meerdere gewone vennoten gelden ook de artikelen 15 t/m 18 en 22 t/m 34 WvK. Door art. 16
WvK geldt ook boek 7A BW. Zo werkt de zogenoemde gelaagde structuur van het BW.
De maatschap
Een maatschap is een vennootschapsverband waarin, al dan niet met gebruikmaking van een
gemeenschappelijke naam, een beroep of bedrijf wordt uitgeoefend of beroeps- of
bedrijfshandelingen worden verricht.
In de praktijk wordt onderscheid gemaakt tussen een stille en openbare maatschap. De stille
maatschap is bedoeld voor beroeps- of bedrijfsuitoefening en de openbare maatschap voor
beroepsuitoefening.
Introductie op het ondernemingsrecht
Onderneming: elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband
waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt
verricht.
Rechtsvormen in Nederland
o Eenmanszaak
o Personenvennootschappen (boek 7A BW en WvK)
o Maatschap
o V.o.f.
o CV
o Rechtspersonen (boek 2 BW)
o Vereniging (met volledige of beperkte rechtsbevoegdheid)
o Coörperatie / OWM
o Stichting
o BV / NV (kapitaalvennootschappen)
o Art. 2:5 BW: gelijkstelling rechtspersonen met natuurlijke personen voor wat betreft
vermogensrecht
Functionarissen binnen de diverse rechtsvormen
o Bestuurders (bij rechtspersonen)
o Vennoten (bij personenvennootschappen)
o Maten (bij personenvennootschappen)
o Commissarissen (bij rechtspersonen)
o Procuratiehouder (bij rechtspersonen)
o Eigenaar (bij eenmanszaak)
Raakvlakken met personen- en familierecht
o Handelingsonbekwaamheid
o Art. 3:32 BW
o Wanneer niet bekwaam: diegene mag niet zelfstandig rechtshandelingen verrichten /
rechtshandelingen die zijn aangegaan kunnen worden vernietigd (of zijn zelfs nietig)
o Door:
Ondercuratelestelling (art: 1:378 BW e.v.) – je kan je eigen belangen niet
meer behartigen
Bestuurder: rechtspersoon zelf blijft gewoon bestaan en
functioneren. Wel veelal regeling in statuten in geval van
ontstentenis of belet
Eenmanszaak: curator moet eenmanszaak leiden: veelal einde
eenmanszaak
Personenvennootschap: einde vennootschap (art. 7a:1683 sub 4 BW:
curatele leidt tot ontbinding)
Minderjarigheid
18 jaar
Vertegenwoordiging
Handlichting – als je zelf 16 jaar bent en je vader is overleden, dan
kan je handlichting aanvragen bij de rechter -> je wordt bevoegd om
bepaalde handelingen die nodig zijn voor de onderneming
zelfstandig te verrichten
, o Handelingsonbevoegdheid
o Bewind en mentorschap
Art. 1:431 BW e.v. en 1:453 BW e.v.
Leiden veelal tot einde eenmanszaak / personenvennootschap
Let ook op de werking van art. 1:88 BW (toestemming echtgenoot)
Raakvlakken met faillissementsrecht
o Bij eenmanszaak geen afgescheiden vermogen -> het ondernemingsvermogen en
privévermogen zijn niet van elkaar gescheiden
o Faillissement personenvennootschap leidt veelal tot faillissement vennoten
o Huwelijkse voorwaarden maken kan slim zijn
o Curator neemt bedrijfsvoering onderneming over
o Ondernemer wordt beschikkingsonbevoegd (art. 23 Fw)
Surseance van betaling
o Bij natuurlijk persoon alleen in geval van ondernemer (art. 214 lid 4 Fw)
o Bedoeld om afbetalingsregeling of akkoord te krijgen met schuldeisers
o Beschikkingsonbevoegd zonder medewerking, machtiging of bijstand bewindvoerder
Vertegenwoordiging in het algemeen
Staat niet als zelfstandig rechtsfiguur in de wet -> is her en der te vinden
Volmacht (art. 3:60 BW)
o Is bevoegdheid om namens iemand overeenkomst te sluiten
o Eenzijdige rechtshandeling (gevolmachtigde hoeft volmacht niet uit te voeren)
Middellijke vertegenwoordiging: de vertegenwoordiger / tussenpersoon verricht rechtshandelingen
op eigen naam (kan dus niet de principaal zelf direct binden.
Onmiddellijke vertegenwoordiging: bijvoorbeeld de bestuurders van rechtspersonen
Rechtspersoon
Art. 2:1 t/m 5 BW
Rechtssubject: drager rechten/plichten in juridische zin -> dus ‘het stuk papier’ kan werknemers in
dienst nemen/schulden maken/zaken in eigendom verkrijgen etc.
Publiekrechtelijk rechtspersonen: rechtspersonen die hun bestaansrecht niet aan het BW ontlenen,
maar aan andere wetten (bijv. de staat, provincies, gemeenten, universiteiten etc.)
Kerkgenootschappen: art. 2:2 BW: geregeerd door eigen statuut, tenzij in strijd met de wet (alleen
art. 2:5 BW van toepassing)
Kamer van Koophandel – het handelsregister
o Handelsregisterwet 2007
o Handelsregisterbesluit 2008
KvK: anders dan voorheen – niet meer lijdelijk met betrekking tot inschrijving, maar kan in het
Handelsregister opgenomen gegeven wijzigen.
Raadpleging verstandig in handelsverkeer:
, o Met wie doe je zaken?
o Wat is de rechtsvorm?
o Is degene met wie je spreekt vertegenwoordigingsbevoegd?
Uitgangspunt: alle organisaties die deelnemen aan economisch verkeer moeten zich inschrijven.
o Art. 5 Hrw 2007: inschrijfplicht voor alle ondernemingen
o Art. 6 Hrw 2007: inschrijfplicht voor alle rechtspersonen
o Art. 2 Handelsregisterbesluit 2008: definitie onderneming
Inschrijfnummer: verplicht om te vermelden op alle brieven / offertes / facturen (art. 27 Hrw 2007).
Gevolgen niet-inschrijving:
- Zolang geen inschrijving: naast rechtspersoon zijn bestuurders hoofdelijk aansprakelijk (voor
BV en NV: art. 2: lid 2 BW en voor vereniging en stichting: art. 2:29 en 289 lid 2 BW).
- Voor v.o.f. en c.v.: deze wordt aangegaan te zijn voor onbepaalde tijd + vennoten mogen alle
handelingen (zonder voorbehoud) verrichten.
- Bovendien sprake van een economisch delict.
Let op: bij niet-inschrijving tegenover derden:
o Art. 25 Hrw: er kan geen beroep worden gedaan op feit dat door middel van inschrijving
bekend had moeten worden gemaakt.
o Derden mogen dus vertrouwen op register
o Vooral ook van belang met het ook op de vertegenwoordigingsbevoegdheid
HOOFDSTUK 2
Eenmanszaak
o Administratieplicht / bewaarplicht – art. 3:15i lid 1 en 2 BW
o Bij overdracht onderneming: activa/passiva overdracht eventueel notariële akte
Voor de eenmanszaak bestaan er geen oprichtingsvereisten- of kosten. Op grond van art. 5 Hrw is het
verplicht om een onderneming die in Nederland gevestigd is en die toebehoort aan een natuurlijk
persoon in te schrijven in het Handelsregister van de KVK. Hieraan zijn geen kosten verbonden.
Niet-inschrijving is voor een eenmanszaak een economisch delict op grond van art. 47 Hrw jo art. 1
sub 4 wet op de economische delicten (WED) en kan conform art. 6 lid 1 sub 4 WED worden gestraft
met hechtenis van ten hoogste zes maanden, taakstraf of geldboete van de vierde categorie. Dit komt
in de praktijk echter niet voor.
Er is maar één persoon die de eenmanszaak vertegenwoordigt, maar er kunnen wel personen
werkzaam zijn binnen de eenmanszaak. Zolang slechts één persoon hoofdelijk (voor het geheel, met
zijn of haar gehele eigen vermogen) de rechten en plichten binnen het bedrijf draagt, is het een
eenmanszaak. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen het privé- en het bedrijfsvermogen.
Hierdoor kunnen eventuele schuldeisers ook aanspraak maken op het privébezit van een
ondernemer, zoals bijvoorbeeld zijn huis, inboedel of auto. Als de eenmanszaak failliet gaat, dan gaat
de ondernemer privé ook failliet.
De ondernemer betaalt inkomstenbelasting. De ondernemer met een eenmanszaak heeft recht op
belastingvoordeel, zoals de zelfstandigenaftrek en de mkb-winstvrijstelling. Startende ondernemers
die recht hebben op zelfstandigenaftrek, kunnen ook profiteren van startersaftrek.
, Indien de eigenaar van een eenmanszaak in gemeenschap van goederen is getrouwd of een
geregistreerd partnerschap is aangegaan, zijn de schulden ook te verhalen op de partner. Met
huwelijkse voorwaarden valt dit te voorkomen, hiervoor is wel een notariële akte voor vereist. De
kosten hiervan kunnen variëren van 400 tot 1200, afhankelijk van regio en notaris.
Personenvennootschappen
De personenvennootschap is de rechtsvorm waarbinnen personen op relatief kleine schaal
samenwerken in de uitoefening van een vrij beroep of een bedrijf. Zodra een ondernemer dus wil
samenwerken met een of meer anderen, kunnen ze kiezen voor een personenvennootschap. De
samenwerkende personen staan hier centraal.
Kenmerken:
- Vrij eenvoudig op te richten
- In beginsel slechts een mondelinge overeenkomst nodig waarbij partijen zich verbinden tot
het leveren van inbreng, zoals arbeid en geld, met als streven daaruit ontstane voordeel met
elkaar te delen.
- Essentieel is dat de samenwerking binnen de personenvennootschap plaatsvindt op basis van
gelijkwaardigheid tussen de betreffende personen. Er bestaat dus geen gezag. Iedere persoon
is dus gelijkwaardig.
- Weinig administratieve lasten of handelingen met zich meebrengen
o Als vennoten of maten andere onderlinge afspraken willen maken, hoeven er
bijvoorbeeld nooit statuten te worden gewijzigd, waarvoor een notaris nodig zou zijn.
Er zijn immers geen statuten
- Eenvoudige boekhouding volgens art. 3:15i BW is voldoende
Net als bij de eenmanszaak blijven de ondernemers binnen een personenvennootschap hoofdelijk
aansprakelijk voor de schulden van het bedrijf. Aangezien meerdere personen samen de
personenvennootschap voeren, worden er uiteraard vaak onderlinge afspraken gemaakt over wie
welke rechtshandelingen mag verrichten namens het bedrijf. Als vervolgens het bedrijf door deze
rechtsgeldige vertegenwoordiging is gebonden, is de mate van de persoonlijke aansprakelijkheid bij
iedere personenvennootschap anders.
Soorten personenvennootschappen:
De maatschap vormt met haar kenmerken de grondslag voor de vennootschap onder firma (vof). De
commanditaire vennootschap (cv) is een afgeleide van de vof (en dus ook van de maatschap,
aangezien deze aan de basis van een vof staat).
De regels van de cv zijn de vinden in art. 19 t/m 21 WvK. Als er echter twee of meer ‘gewone’
vennoten deelnemen aan de cv, dan zijn als gevolg van het bepaalde in art. 19 lid 2 WvK ten aanzien
van deze gewone vennoten tevens de bepalingen van de vof van toepassing. Oftewel, voor een cv
met meerdere gewone vennoten gelden ook de artikelen 15 t/m 18 en 22 t/m 34 WvK. Door art. 16
WvK geldt ook boek 7A BW. Zo werkt de zogenoemde gelaagde structuur van het BW.
De maatschap
Een maatschap is een vennootschapsverband waarin, al dan niet met gebruikmaking van een
gemeenschappelijke naam, een beroep of bedrijf wordt uitgeoefend of beroeps- of
bedrijfshandelingen worden verricht.
In de praktijk wordt onderscheid gemaakt tussen een stille en openbare maatschap. De stille
maatschap is bedoeld voor beroeps- of bedrijfsuitoefening en de openbare maatschap voor
beroepsuitoefening.
