PERSONEN-, FAMILIE- EN RELATIEVERMOGENSRECHT
TITEL I. AFSTAMMING.................................................................................................................... 3
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN....................................................................................................3
AFDELING I. BEGRIP EN GRONDSLAGEN................................................................3
AFDELING 2. OPENBAREORDEKARAKTER VAN HET AFSTAMMINGSRECHT............7
AFDELING 3. SOORTEN VERWANTSCHAP..............................................................7
§1 Verwantschap................................................................................................ 7
§2 Aanverwantschap.......................................................................................... 9
AFDELING 4. OUDERS EN HUN KINDEREN.............................................................9
AFDELING 5. BELGISCH AFSTAMMINGS- EN ERFRECHT IN HET LICHT VAN HET
EVRM..................................................................................................................... 9
§1 Belgisch recht beoordeeld door de Straatsburgse instanties........................9
AFDELING 6. BELGISCH AFSTAMMINGS- EN ERFRECHT IN HET LICHT VAN DE
GRONDRECHT..................................................................................................... 10
HOOFDSTUK II. VASTSTELLING VAN DE AFSTAMMING...................................................13
AFDELING 1. VASTSTELLING VAN MOEDERSCHAP...............................................13
§1 Vermelding van de naam van de moeder in de geboorteakte.....................13
§2 Erkenning door een vrouw...........................................................................13
§3 Gerechtelijke vaststelling van het moederschap (onderzoek naar het
moederschap).................................................................................................. 13
AFDELING 2. VASTSTELLING VAN VADERSCHAP.................................................15
§1 Afstamming van vaderszijde binnen het huwelijk (de vaderschapsregel)...15
§2 Vaderlijke erkenning....................................................................................18
§3 Gerechtelijke vaststelling van vaderschap..................................................24
AFDELING 3. VASTSTELLING VAN HET MEEMOEDERSCHAP.................................27
§1 Het meemoederschap................................................................................. 28
§2 De erkenning............................................................................................... 28
§3 Het gerechtelijk onderzoek naar meemoederschap....................................30
HOOFDSTUK III. BETWISTING VAN DE AFSTAMMING.......................................................31
AFDELING 1. BETWISTING VAN HET MOEDERSCHAP...........................................31
§1 Betwisting van het moederschap dat blijkt uit de geboorteakte.................31
§2 Betwisting van een moederlijke erkenning..................................................32
§3 Betwisting van het gerechtelijk vastgesteld moederschap.........................32
AFDELING 2. BETWISTING VAN HET VADERSCHAP VAN DE ECHTGENOOT..........32
§1 Ontvankelijkheid.......................................................................................... 33
AFDELING 3. BETWISTING VAN DE VADERLIJKE ERKENNING...............................41
§1 Gemeenschappelijke betwisting van een vaderlijke erkenning...................41
§2 Procedureregels.......................................................................................... 43
1
, AFDELING 4. BETWISTING VAN GERECHTELIJK VASTGESTELD VADERSCHAP......47
§1 Ontvankelijkheid.......................................................................................... 47
§2 Bijzondere procedureregels.........................................................................47
AFDELING 5. BETWISTING VAN HET MEEMOEDERSCHAP....................................48
§1 Betwisting van het meemoederschap van de echtgenoot...........................48
§2 Betwisting van de meemoederlijke erkenning.............................................48
§3 Betwisting van de gerechtelijke vaststelling van het meemoederschap.....48
HOOFDSTUK IV. GEVOLGEN VAN DE AFSTAMMING.........................................................51
AFDELING 1. ALGEMEEN...................................................................................... 51
§1 Regel........................................................................................................... 51
AFDELING 2. BELGISCHE NATIONALITEIT NA VERNIETIGING VAN EEN
AFSTAMMINGSBAND............................................................................................ 52
AFDELING 3. NAAM.............................................................................................. 52
§1 Historiek...................................................................................................... 52
§2 Verkrijging van de familienaam als gevolg van oorspronkelijke afstamming
......................................................................................................................... 52
§3 Naam van de vondeling...............................................................................55
§4 Naamsverandering en voornaamsverandering op basis van een
administratieve procedure............................................................................... 55
AFDELING 4. ALIMENTATIE.................................................................................. 61
§1 Gemeenrechtelijke familiale onderhoudsverplichting.................................61
§2 Verplichtingen van de ouders om te zorgen voor hun kinderen..................63
§3 Onderhoudsvorderingen ten laste van de nalatenschap.............................71
§4 Pluraliteit van onderhoudsplichtigen en onderhoudsgerechtigden..............72
§5 Verhaal........................................................................................................ 72
§6 Gerechtelijke stappen tegen de in gebreke blijvende onderhoudsplichtige 75
§7 Dienstverlening door de Dienst voor alimentatievorderingen bij de FOD
Financiën......................................................................................................... 80
§8 Algemene voorrechten op roerende goederen voor onderhoudsschulden. .81
2
,TITEL I. AFSTAMMING
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN
AFDELING I. BEGRIP EN GRONDSLAGEN
Afstamming
- Bloedverwanten (→ ‘verwanten1’)
- Biologische verwantschap (→ juridische oorspronkelijke afstamming 2: personen
die van elkaar afstammen)
- Juridisch gezien moeten verwanten niet noodzakelijk door het bloed verbonden
zijn
- Ouders en kinderen
In de realiteit vallen biologische en juridische afstamming niet noodzakelijkerwijs
samen, idealiter wel
Niet elk kind heeft een oorspronkelijke afstammingsband met moeder én vader,
meestal omdat de vader zijn verantwoordelijkheden niet wilt nemen of
onbekend is
o Uitzonderlijk wordt een kind in de vondelingenschuif gelegd of afgestaan
voor adoptie
o Soms kan en mag biologische afstamming geen juridische afstamming
worden
Biologische afstamming
Juridische afstamming
Examenvraag: betwisting van het vaderschap van de echtgenoot
- Het is niet omdat de juridische afstamming gevestigd is, je daar meteen ook
biologisch de ouder van bent
- Breng de biologische afstamming in overeenstemming met de juridische
afstamming of zorg ervoor zodat de juridische ouder niet langer de juridische
ouder is en staaf dat met het feit dat hij niet de verwekker is van dat kind
1
↔ aanverwanten
2
Te onderscheiden van adoptie
3
, - Conflict tussen juridische en biologische afstamming is actueel en wordt vaak
gevoerd voor de rechtbank (betwistingsprocedure of procedure 3 tot vaststelling
tot afstamming)
3
Er moet niet altijd een procedure gevoerd worden, soms kan het ook vrijwillig gebeuren
- Zaak rond prins Laurent : hij heeft erkend dat hij de biologische vader is van Clement
van den Kerkhove
- Examenvraag: kunnen er juridische gevolgen aan gegeven worden?
Er kunnen weinig tot geen juridische gevolgen aan gegeven worden
Juridische erkenning is de officiële erkenning → hoe loopt dit verder af?
Er zijn verschillende mogelijkheden
De biologische vader gaat over tot erkenning van zijn vaderschap (voor
de burgerlijke stand), hierin moet het kind toestemmen (want hij is
meerderjarig), de moeder moet niet toestemmen. (zie verder)
Gerechtelijke vaststelling van vaderschap indien Laurent niet wilt
erkennen
Rekening houden met het verbod tot incestueuze erkenning en principieel
verbod tot incestueuze vaststelling (niet nodig in dit voorbeeld maar in
achterhoofd houden) → soms laat de wet niet toe dat ondanks de
biologische afstamming om over te gaan tot juridische erkenning.
Soms is het ook dat het juridische ouderschap niet gestaafd kan worden
door middel van het biologische ouderschap omdat de ouder niet de
biologische ouder is → sociale bevestiging kan toch niet worden betwist :
ik gedraag mij als vader van twee dochters, toch zal door mijn gedrag dit
niet betwist kunnen worden ondanks ik DNA-tests kan voorleggen → het is
niet mogelijk om het juridische ouderschap die bevestigd is door mijn
sociale bevestiging te gaan betwisten omdat er geen biologische
grondslag is (onontvankelijk).
4
TITEL I. AFSTAMMING.................................................................................................................... 3
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN....................................................................................................3
AFDELING I. BEGRIP EN GRONDSLAGEN................................................................3
AFDELING 2. OPENBAREORDEKARAKTER VAN HET AFSTAMMINGSRECHT............7
AFDELING 3. SOORTEN VERWANTSCHAP..............................................................7
§1 Verwantschap................................................................................................ 7
§2 Aanverwantschap.......................................................................................... 9
AFDELING 4. OUDERS EN HUN KINDEREN.............................................................9
AFDELING 5. BELGISCH AFSTAMMINGS- EN ERFRECHT IN HET LICHT VAN HET
EVRM..................................................................................................................... 9
§1 Belgisch recht beoordeeld door de Straatsburgse instanties........................9
AFDELING 6. BELGISCH AFSTAMMINGS- EN ERFRECHT IN HET LICHT VAN DE
GRONDRECHT..................................................................................................... 10
HOOFDSTUK II. VASTSTELLING VAN DE AFSTAMMING...................................................13
AFDELING 1. VASTSTELLING VAN MOEDERSCHAP...............................................13
§1 Vermelding van de naam van de moeder in de geboorteakte.....................13
§2 Erkenning door een vrouw...........................................................................13
§3 Gerechtelijke vaststelling van het moederschap (onderzoek naar het
moederschap).................................................................................................. 13
AFDELING 2. VASTSTELLING VAN VADERSCHAP.................................................15
§1 Afstamming van vaderszijde binnen het huwelijk (de vaderschapsregel)...15
§2 Vaderlijke erkenning....................................................................................18
§3 Gerechtelijke vaststelling van vaderschap..................................................24
AFDELING 3. VASTSTELLING VAN HET MEEMOEDERSCHAP.................................27
§1 Het meemoederschap................................................................................. 28
§2 De erkenning............................................................................................... 28
§3 Het gerechtelijk onderzoek naar meemoederschap....................................30
HOOFDSTUK III. BETWISTING VAN DE AFSTAMMING.......................................................31
AFDELING 1. BETWISTING VAN HET MOEDERSCHAP...........................................31
§1 Betwisting van het moederschap dat blijkt uit de geboorteakte.................31
§2 Betwisting van een moederlijke erkenning..................................................32
§3 Betwisting van het gerechtelijk vastgesteld moederschap.........................32
AFDELING 2. BETWISTING VAN HET VADERSCHAP VAN DE ECHTGENOOT..........32
§1 Ontvankelijkheid.......................................................................................... 33
AFDELING 3. BETWISTING VAN DE VADERLIJKE ERKENNING...............................41
§1 Gemeenschappelijke betwisting van een vaderlijke erkenning...................41
§2 Procedureregels.......................................................................................... 43
1
, AFDELING 4. BETWISTING VAN GERECHTELIJK VASTGESTELD VADERSCHAP......47
§1 Ontvankelijkheid.......................................................................................... 47
§2 Bijzondere procedureregels.........................................................................47
AFDELING 5. BETWISTING VAN HET MEEMOEDERSCHAP....................................48
§1 Betwisting van het meemoederschap van de echtgenoot...........................48
§2 Betwisting van de meemoederlijke erkenning.............................................48
§3 Betwisting van de gerechtelijke vaststelling van het meemoederschap.....48
HOOFDSTUK IV. GEVOLGEN VAN DE AFSTAMMING.........................................................51
AFDELING 1. ALGEMEEN...................................................................................... 51
§1 Regel........................................................................................................... 51
AFDELING 2. BELGISCHE NATIONALITEIT NA VERNIETIGING VAN EEN
AFSTAMMINGSBAND............................................................................................ 52
AFDELING 3. NAAM.............................................................................................. 52
§1 Historiek...................................................................................................... 52
§2 Verkrijging van de familienaam als gevolg van oorspronkelijke afstamming
......................................................................................................................... 52
§3 Naam van de vondeling...............................................................................55
§4 Naamsverandering en voornaamsverandering op basis van een
administratieve procedure............................................................................... 55
AFDELING 4. ALIMENTATIE.................................................................................. 61
§1 Gemeenrechtelijke familiale onderhoudsverplichting.................................61
§2 Verplichtingen van de ouders om te zorgen voor hun kinderen..................63
§3 Onderhoudsvorderingen ten laste van de nalatenschap.............................71
§4 Pluraliteit van onderhoudsplichtigen en onderhoudsgerechtigden..............72
§5 Verhaal........................................................................................................ 72
§6 Gerechtelijke stappen tegen de in gebreke blijvende onderhoudsplichtige 75
§7 Dienstverlening door de Dienst voor alimentatievorderingen bij de FOD
Financiën......................................................................................................... 80
§8 Algemene voorrechten op roerende goederen voor onderhoudsschulden. .81
2
,TITEL I. AFSTAMMING
HOOFDSTUK I. ALGEMEEN
AFDELING I. BEGRIP EN GRONDSLAGEN
Afstamming
- Bloedverwanten (→ ‘verwanten1’)
- Biologische verwantschap (→ juridische oorspronkelijke afstamming 2: personen
die van elkaar afstammen)
- Juridisch gezien moeten verwanten niet noodzakelijk door het bloed verbonden
zijn
- Ouders en kinderen
In de realiteit vallen biologische en juridische afstamming niet noodzakelijkerwijs
samen, idealiter wel
Niet elk kind heeft een oorspronkelijke afstammingsband met moeder én vader,
meestal omdat de vader zijn verantwoordelijkheden niet wilt nemen of
onbekend is
o Uitzonderlijk wordt een kind in de vondelingenschuif gelegd of afgestaan
voor adoptie
o Soms kan en mag biologische afstamming geen juridische afstamming
worden
Biologische afstamming
Juridische afstamming
Examenvraag: betwisting van het vaderschap van de echtgenoot
- Het is niet omdat de juridische afstamming gevestigd is, je daar meteen ook
biologisch de ouder van bent
- Breng de biologische afstamming in overeenstemming met de juridische
afstamming of zorg ervoor zodat de juridische ouder niet langer de juridische
ouder is en staaf dat met het feit dat hij niet de verwekker is van dat kind
1
↔ aanverwanten
2
Te onderscheiden van adoptie
3
, - Conflict tussen juridische en biologische afstamming is actueel en wordt vaak
gevoerd voor de rechtbank (betwistingsprocedure of procedure 3 tot vaststelling
tot afstamming)
3
Er moet niet altijd een procedure gevoerd worden, soms kan het ook vrijwillig gebeuren
- Zaak rond prins Laurent : hij heeft erkend dat hij de biologische vader is van Clement
van den Kerkhove
- Examenvraag: kunnen er juridische gevolgen aan gegeven worden?
Er kunnen weinig tot geen juridische gevolgen aan gegeven worden
Juridische erkenning is de officiële erkenning → hoe loopt dit verder af?
Er zijn verschillende mogelijkheden
De biologische vader gaat over tot erkenning van zijn vaderschap (voor
de burgerlijke stand), hierin moet het kind toestemmen (want hij is
meerderjarig), de moeder moet niet toestemmen. (zie verder)
Gerechtelijke vaststelling van vaderschap indien Laurent niet wilt
erkennen
Rekening houden met het verbod tot incestueuze erkenning en principieel
verbod tot incestueuze vaststelling (niet nodig in dit voorbeeld maar in
achterhoofd houden) → soms laat de wet niet toe dat ondanks de
biologische afstamming om over te gaan tot juridische erkenning.
Soms is het ook dat het juridische ouderschap niet gestaafd kan worden
door middel van het biologische ouderschap omdat de ouder niet de
biologische ouder is → sociale bevestiging kan toch niet worden betwist :
ik gedraag mij als vader van twee dochters, toch zal door mijn gedrag dit
niet betwist kunnen worden ondanks ik DNA-tests kan voorleggen → het is
niet mogelijk om het juridische ouderschap die bevestigd is door mijn
sociale bevestiging te gaan betwisten omdat er geen biologische
grondslag is (onontvankelijk).
4
