Onderzoeksmethoden II
Table of Contents
2. Goed Onderzoek....................................................................................................... 4
2.1 Wat Is Goed Onderzoek? .............................................................................................. 4
2.2 Wetenschappelijk Karakter van Onderzoek................................................................... 4
2.2.1 Validiteit en Betrouwbaarheid .........................................................................................................6
2.2.2 Soorten Interne Validiteit.................................................................................................................7
2.2.3 Soorten Betrouwbaarheid................................................................................................................9
2.2.4 Lineaire Stucturele Modellen ........................................................................................................ 11
2.2.5 Operationele Vereisten ................................................................................................................. 12
2.3 Wanneer Onderzoek Doen en Wanneer Vermijden? ................................................... 12
3. Onderzoeksplan ......................................................................................................13
3.1 Stappen in het Onderzoeksplan .................................................................................. 13
3.2 Exploratief en Conclusief Onderzoek .......................................................................... 14
3.3 Waarde en Kosten van Onderzoek .............................................................................. 14
4. De Probleemstelling ................................................................................................15
4.1 De Hiërarchie van de Vraagstelling ............................................................................. 15
4.2 Het Expliciteren van de Onderzoeksvraag ................................................................... 16
5. Secundaire Bronnen ................................................................................................16
6. Steekproeftrekking ..................................................................................................17
6.1 Inleiding.................................................................................................................... 17
6.2 Stappen en Foutbronnen............................................................................................ 18
6.2.1 Populatiespecificatie En Fouten .................................................................................................... 18
6.2.2 Steekproefkader (sampling frame) en Kaderfouten ..................................................................... 18
6.2.3 Selectie van Steekproefelementen: Kwaliteitselementen en Fouten .......................................... 18
6.3 Soorten Steekproeven – Steekproefmethoden............................................................ 19
6.4 Niet-probabilistische Steekproefprocedures ............................................................... 20
6.4.1 De Gemakkelijkheidssteekproef ................................................................................................... 20
6.4.2 De Beoordelingssteekproef........................................................................................................... 20
6.4.3 De Sneeuwbalsteekproef .............................................................................................................. 20
6.4.4 De Quotasteekproef (Met Controles) ........................................................................................... 21
6.4.5 De Routemethode ......................................................................................................................... 21
6.5 Probabilistische Steekproefprocedures ...................................................................... 22
6.5.1 Volledig Aselecte Steekproef ........................................................................................................ 22
6.5.2 Systematische Steekproef ............................................................................................................. 22
6.5.3 Gestratificeerde Steekproef .......................................................................................................... 22
6.5.4 Clustersteekproef .......................................................................................................................... 23
6.5.5 Getrapte Steekproef ..................................................................................................................... 23
1
, 6.6 Bepalen van de Steekproefomvang ............................................................................ 24
Betrouwbaarheidsinterval – Confidentie Interval ....................................................................................... 25
De Steekproefomvang ................................................................................................................................. 25
7. Ondervragen van Bevoorrechte Getuigen - Kwalitatief Onderzoek ...........................27
7.1 Inleiding .................................................................................................................... 27
7.2 Beschrijvende Exploratieve Interviewprocedures ........................................................ 28
7.2.1 Brainstorming ................................................................................................................................ 28
7.2.2 Kellyrooster en Laddering ............................................................................................................. 28
7.2.3 Protocolanalyse ............................................................................................................................. 28
7.2.4 Delphimethode ............................................................................................................................. 28
7.2.5 Diepte-interview en Focusgroepgesprek ...................................................................................... 29
7.3 Projectieve Technieken .............................................................................................. 30
8. Observatie en Ondervraging ....................................................................................31
8.1 Types van Informatie ................................................................................................. 31
8.2 Observatie en Ondervraging ....................................................................................... 31
8.3 Observatietechnieken ................................................................................................ 31
8.4 Ondervragingstechnieken .......................................................................................... 33
8.5 Communicatiemethoden bij Ondervraging ................................................................. 33
8.6 Internet als Onderzoeksinstrument ............................................................................ 35
8.6.1 Voor– en Nadelen van Online Onderzoek .................................................................................... 35
8.6.2 Steekproeven in Online Onderzoek .............................................................................................. 35
The Do’s for a Quantitative Survey ............................................................................................................. 36
9. Opstellen van Vragenlijsten .....................................................................................37
9.1 Inleiding .................................................................................................................... 37
9.2 Inhoud van de Vragen ................................................................................................ 38
Toepassingen ............................................................................................................................................... 39
9.3 Vorm van de Vragen .................................................................................................. 39
9.4 Verwoording van de Vragen ....................................................................................... 40
9.5 Volgorde van de Vragen ............................................................................................. 41
9.6 Voorbereiding en Afname van de Vragenlijst .............................................................. 41
Oefeningen ............................................................................................................................ 42
10. Schaalmeting ......................................................................................................44
10.1 Inleiding .................................................................................................................... 44
10.2 Soorten Schalen ......................................................................................................... 44
10.3 Unidimensionele/Eendimensionale Schalen ............................................................... 44
10.4 Meerdimensionele Schalen ........................................................................................ 45
10.4.1 Semantische Differentiaal ........................................................................................................ 46
10.4.2 Stapelschaal .............................................................................................................................. 46
10.4.3 Likertschaal ............................................................................................................................... 47
10.4.4 Pick Any-Methode .................................................................................................................... 47
10.5 Het Beoordelen van de Interne Consistentie van een Schaal: Cronbach Alfa ................ 47
2
,11. Causaal Onderzoek – Experimentele Opzetten......................................................48
11.1 Inleiding .................................................................................................................... 48
Soorten Experimenten................................................................................................................................. 48
Tijdstippen van meten: ................................................................................................................................ 48
Validiteitsproblemen in Experimentele Opzetten ....................................................................................... 49
Experimentele Opzetten: Indelingscriteria ................................................................................................. 49
11.2 Klassieke Opzetten..................................................................................................... 50
11.2.1 Quasi-Experimenten ................................................................................................................. 50
11.2.2 Waarachtige Experimenten ...................................................................................................... 50
11.3 Statistische Opzetten ................................................................................................. 50
11.3.1 Volledig Aselecte Opzet = Completely Randomized Desing .................................................... 50
11.3.2 Factoriële Opzetten .................................................................................................................. 51
11.3.3 Aselecte Blokkenopzet = Randomized Block Design ................................................................ 51
11.3.4 Latijns Vierkant ......................................................................................................................... 52
11.4 Aandachtspunten voor het Correct Opzetten en Uitvoeren van Experimenten ............. 52
Oefeningen ............................................................................................................................ 53
Extra ..............................................................................................................................54
Enkele Extra Termen .............................................................................................................. 54
Ook Eens te Lezen of Bekijken ................................................................................................ 55
3
, 2. Goed Onderzoek
Opzoek gaan naar het onbekende: methodologie gaat over meten → meten in ons domein
Verschillende manieren van meten!
Vb: weegschaal, horloge, thermometer, barometer, lat, stetoscoop, schaal, stapelschaal,
gezichtjes, referentiekader met verschillende dimenties…
Vaak slecht onderzoek → leidt tot FRAUDE: de enquete opstellen om een resultaat zelf al te
bepalen, vraagstelling bepaalt het resultaat op voorhand (vb van de jacht met leidende
vragen, van de tevredenheid bij de bank)
Ook vals onderzoek zoals dat van Basta: Open Vld-kiezers hebben meeste en beste seks
2.1 Wat Is Goed Onderzoek?
→ info verzamelen op een goede manier (termen)
• Toegepast onderzoek: beslissinggericht en probleemoplossend
• Empirisch: informatieverzameling
• Systematische procedure
• Objectief
• Kritisch
• Gecontroleerd en te controleren
→ Goed onderzoek is een systematische, kritische en gecontroleerde procedure, aan de
hand waarvan informatie wordt verzameld, die ertoe leidt de onzekerheid m.b.t.
(commerciële) beleidsbeslissingen te reduceren.
Voorwaarden/Kenmerken voor goed onderzoek
– Het doel is goed afgebakend (probleemstelling): Hebben we een duidelijke lijn tussen
het management probleem, onderzoeksvraag en bijkomende onderzoeksvragen?
– Onderzoeksprocedures: Hebben we de juiste procedure gebruikt? In voldoende
detail beschreven?
– Juiste onderzoeksopzet: hebben de procedures het meest objectieve resultaat
opgeleverd?
– Beperkingen en fouten: Hebben we duidelijk aangegeven wat er fout is gelopen of
waar we gelimiteerd waren? Limitation sectie op het einde van het rapport, het
perfecte onderzoek bestaat niet! Wat zou je achteraf gezien anders gedaan hebben?
– Gegevensanalyse: Hebben we de juiste toetsen gebruikt? Klopt de gegevensanalyse?
– Conclusies: Hebben we onze conclusies beperkt tot de onderzoekspopulatie?
Duidelijk beperken tot ugent studenten!
→ goede informatie is relevant en accuraat: draagt bij tot het oplossen van het probleem en
is een spiegel van de realiteit! De juiste informatie op het juiste moment verzameld.
2.2 Wetenschappelijk Karakter van Onderzoek
3 kern kenmerken van goed onderzoek:
– Theorievorming en Modelbouw
– Validiteit
– Betrouwbaarheid
4
Table of Contents
2. Goed Onderzoek....................................................................................................... 4
2.1 Wat Is Goed Onderzoek? .............................................................................................. 4
2.2 Wetenschappelijk Karakter van Onderzoek................................................................... 4
2.2.1 Validiteit en Betrouwbaarheid .........................................................................................................6
2.2.2 Soorten Interne Validiteit.................................................................................................................7
2.2.3 Soorten Betrouwbaarheid................................................................................................................9
2.2.4 Lineaire Stucturele Modellen ........................................................................................................ 11
2.2.5 Operationele Vereisten ................................................................................................................. 12
2.3 Wanneer Onderzoek Doen en Wanneer Vermijden? ................................................... 12
3. Onderzoeksplan ......................................................................................................13
3.1 Stappen in het Onderzoeksplan .................................................................................. 13
3.2 Exploratief en Conclusief Onderzoek .......................................................................... 14
3.3 Waarde en Kosten van Onderzoek .............................................................................. 14
4. De Probleemstelling ................................................................................................15
4.1 De Hiërarchie van de Vraagstelling ............................................................................. 15
4.2 Het Expliciteren van de Onderzoeksvraag ................................................................... 16
5. Secundaire Bronnen ................................................................................................16
6. Steekproeftrekking ..................................................................................................17
6.1 Inleiding.................................................................................................................... 17
6.2 Stappen en Foutbronnen............................................................................................ 18
6.2.1 Populatiespecificatie En Fouten .................................................................................................... 18
6.2.2 Steekproefkader (sampling frame) en Kaderfouten ..................................................................... 18
6.2.3 Selectie van Steekproefelementen: Kwaliteitselementen en Fouten .......................................... 18
6.3 Soorten Steekproeven – Steekproefmethoden............................................................ 19
6.4 Niet-probabilistische Steekproefprocedures ............................................................... 20
6.4.1 De Gemakkelijkheidssteekproef ................................................................................................... 20
6.4.2 De Beoordelingssteekproef........................................................................................................... 20
6.4.3 De Sneeuwbalsteekproef .............................................................................................................. 20
6.4.4 De Quotasteekproef (Met Controles) ........................................................................................... 21
6.4.5 De Routemethode ......................................................................................................................... 21
6.5 Probabilistische Steekproefprocedures ...................................................................... 22
6.5.1 Volledig Aselecte Steekproef ........................................................................................................ 22
6.5.2 Systematische Steekproef ............................................................................................................. 22
6.5.3 Gestratificeerde Steekproef .......................................................................................................... 22
6.5.4 Clustersteekproef .......................................................................................................................... 23
6.5.5 Getrapte Steekproef ..................................................................................................................... 23
1
, 6.6 Bepalen van de Steekproefomvang ............................................................................ 24
Betrouwbaarheidsinterval – Confidentie Interval ....................................................................................... 25
De Steekproefomvang ................................................................................................................................. 25
7. Ondervragen van Bevoorrechte Getuigen - Kwalitatief Onderzoek ...........................27
7.1 Inleiding .................................................................................................................... 27
7.2 Beschrijvende Exploratieve Interviewprocedures ........................................................ 28
7.2.1 Brainstorming ................................................................................................................................ 28
7.2.2 Kellyrooster en Laddering ............................................................................................................. 28
7.2.3 Protocolanalyse ............................................................................................................................. 28
7.2.4 Delphimethode ............................................................................................................................. 28
7.2.5 Diepte-interview en Focusgroepgesprek ...................................................................................... 29
7.3 Projectieve Technieken .............................................................................................. 30
8. Observatie en Ondervraging ....................................................................................31
8.1 Types van Informatie ................................................................................................. 31
8.2 Observatie en Ondervraging ....................................................................................... 31
8.3 Observatietechnieken ................................................................................................ 31
8.4 Ondervragingstechnieken .......................................................................................... 33
8.5 Communicatiemethoden bij Ondervraging ................................................................. 33
8.6 Internet als Onderzoeksinstrument ............................................................................ 35
8.6.1 Voor– en Nadelen van Online Onderzoek .................................................................................... 35
8.6.2 Steekproeven in Online Onderzoek .............................................................................................. 35
The Do’s for a Quantitative Survey ............................................................................................................. 36
9. Opstellen van Vragenlijsten .....................................................................................37
9.1 Inleiding .................................................................................................................... 37
9.2 Inhoud van de Vragen ................................................................................................ 38
Toepassingen ............................................................................................................................................... 39
9.3 Vorm van de Vragen .................................................................................................. 39
9.4 Verwoording van de Vragen ....................................................................................... 40
9.5 Volgorde van de Vragen ............................................................................................. 41
9.6 Voorbereiding en Afname van de Vragenlijst .............................................................. 41
Oefeningen ............................................................................................................................ 42
10. Schaalmeting ......................................................................................................44
10.1 Inleiding .................................................................................................................... 44
10.2 Soorten Schalen ......................................................................................................... 44
10.3 Unidimensionele/Eendimensionale Schalen ............................................................... 44
10.4 Meerdimensionele Schalen ........................................................................................ 45
10.4.1 Semantische Differentiaal ........................................................................................................ 46
10.4.2 Stapelschaal .............................................................................................................................. 46
10.4.3 Likertschaal ............................................................................................................................... 47
10.4.4 Pick Any-Methode .................................................................................................................... 47
10.5 Het Beoordelen van de Interne Consistentie van een Schaal: Cronbach Alfa ................ 47
2
,11. Causaal Onderzoek – Experimentele Opzetten......................................................48
11.1 Inleiding .................................................................................................................... 48
Soorten Experimenten................................................................................................................................. 48
Tijdstippen van meten: ................................................................................................................................ 48
Validiteitsproblemen in Experimentele Opzetten ....................................................................................... 49
Experimentele Opzetten: Indelingscriteria ................................................................................................. 49
11.2 Klassieke Opzetten..................................................................................................... 50
11.2.1 Quasi-Experimenten ................................................................................................................. 50
11.2.2 Waarachtige Experimenten ...................................................................................................... 50
11.3 Statistische Opzetten ................................................................................................. 50
11.3.1 Volledig Aselecte Opzet = Completely Randomized Desing .................................................... 50
11.3.2 Factoriële Opzetten .................................................................................................................. 51
11.3.3 Aselecte Blokkenopzet = Randomized Block Design ................................................................ 51
11.3.4 Latijns Vierkant ......................................................................................................................... 52
11.4 Aandachtspunten voor het Correct Opzetten en Uitvoeren van Experimenten ............. 52
Oefeningen ............................................................................................................................ 53
Extra ..............................................................................................................................54
Enkele Extra Termen .............................................................................................................. 54
Ook Eens te Lezen of Bekijken ................................................................................................ 55
3
, 2. Goed Onderzoek
Opzoek gaan naar het onbekende: methodologie gaat over meten → meten in ons domein
Verschillende manieren van meten!
Vb: weegschaal, horloge, thermometer, barometer, lat, stetoscoop, schaal, stapelschaal,
gezichtjes, referentiekader met verschillende dimenties…
Vaak slecht onderzoek → leidt tot FRAUDE: de enquete opstellen om een resultaat zelf al te
bepalen, vraagstelling bepaalt het resultaat op voorhand (vb van de jacht met leidende
vragen, van de tevredenheid bij de bank)
Ook vals onderzoek zoals dat van Basta: Open Vld-kiezers hebben meeste en beste seks
2.1 Wat Is Goed Onderzoek?
→ info verzamelen op een goede manier (termen)
• Toegepast onderzoek: beslissinggericht en probleemoplossend
• Empirisch: informatieverzameling
• Systematische procedure
• Objectief
• Kritisch
• Gecontroleerd en te controleren
→ Goed onderzoek is een systematische, kritische en gecontroleerde procedure, aan de
hand waarvan informatie wordt verzameld, die ertoe leidt de onzekerheid m.b.t.
(commerciële) beleidsbeslissingen te reduceren.
Voorwaarden/Kenmerken voor goed onderzoek
– Het doel is goed afgebakend (probleemstelling): Hebben we een duidelijke lijn tussen
het management probleem, onderzoeksvraag en bijkomende onderzoeksvragen?
– Onderzoeksprocedures: Hebben we de juiste procedure gebruikt? In voldoende
detail beschreven?
– Juiste onderzoeksopzet: hebben de procedures het meest objectieve resultaat
opgeleverd?
– Beperkingen en fouten: Hebben we duidelijk aangegeven wat er fout is gelopen of
waar we gelimiteerd waren? Limitation sectie op het einde van het rapport, het
perfecte onderzoek bestaat niet! Wat zou je achteraf gezien anders gedaan hebben?
– Gegevensanalyse: Hebben we de juiste toetsen gebruikt? Klopt de gegevensanalyse?
– Conclusies: Hebben we onze conclusies beperkt tot de onderzoekspopulatie?
Duidelijk beperken tot ugent studenten!
→ goede informatie is relevant en accuraat: draagt bij tot het oplossen van het probleem en
is een spiegel van de realiteit! De juiste informatie op het juiste moment verzameld.
2.2 Wetenschappelijk Karakter van Onderzoek
3 kern kenmerken van goed onderzoek:
– Theorievorming en Modelbouw
– Validiteit
– Betrouwbaarheid
4
