SCHIZOFRENIE(SPECTRUM) EN
ANDERE PSYCHOTISCHE
STOORNISSEN
Illusie vs hallicunatie
Illusie
• = interpretatiestoornis
Ø waarneming van een reëel object
Ø de kenmerken of betekenis ervan worden verkeerd geïnterpreteerd onder invloed
van bepaalde verwachtingen
Ø betrokkene is in staat tot correctie indien blijkt dat de waarneming niet
overeenstemt met de werkelijkheid
Ø betrokkene beseft dat hij zich vergiste of zich iets inbeeldde
Hallucinatie
• = perceptiestoornis
Ø er wordt niets in de werkelijkheid waargenomen maar men heeft het idee iets
waar te nemen
Ø er is geen verkeerde interpretatie van wat men hoort, ziet of voelt
Ø kunnen betrekking hebben op alle zintuiglijke functies (zie verder)
Ø kunnen gedrag beïnvloeden (idem)
Ø kunnen op alle zintuiglijke functies betrekking hebben:
Ø visuele of optische hallucinaties (zicht)
Ø auditieve of akoestische hallucinaties (gehoor)
Ø olfactorische hallucinaties (reuk)
Ø gustatore/gustatieve hallucinaties (smaak)
Ø tactiele of haptische hallucinaties (tastzin)
Ø Meest voorkomend: visuele en vooral auditieve
Ø kunnen gedrag beïnvloeden:
Ø bv bevelende stemmen horen die dwingend bepaalde
opdrachten geven → bevelshallucinaties
1
,waan of waandenkbeeld
= inhoudelijke denkstoornis
Ø = een soort ‘privétheorie’ die alleen door de persoon zelf wordt geloofd
Ø foutieve overtuigingen → inhoudelijke denkstoornissen (inhoud denken =
verstoord)
Ø men ziet de onjuistheid van de gedachten niet in → zelfs niet wanneer de
waanopvatting aantoonbaar in strijd is met de werkelijkheid
Ø wordt door betrokkene als absolute zekerheid verdedigd!
Ø niet te corrigeren!!
• Waanachtig idee = indien er toch enige twijfel is
• Soms betrekking op 1 specifiek thema waarbij de rest van het denken intact
blijft
• Bij anderen vormen de wanen een uitgebreid samenhangend geheel →
waansysteem
• Primaire waan ontstaat plotseling met directe overtuigingskracht voor de patiënt
• Secundaire waan
• komt voort uit de belevingen die met de psychotische toestand samengaan
of gekoppeld zijn aan een ernstige stemmingsstoornis
waan: thematiek
• Gericht op de eigen persoon of het eigen bestaan:
– zonde
– schuld
– grootheid of almacht
– geloof in eigen onsterfelijkheid
– ontkenning van eigen bestaan of overtuiging niets waard te zijn
– idee van ondergang van de wereld
– idee van armoede of rijkdom
• Gericht op eigen lichaam:
– overtuiging van ziekte, infectie, misvorming of aanwezigheid van een
vreemd voorwerp in het lichaam (hypochondrische of somatische
wanen)
– idee storende geur te verspreiden
2
, • Gericht op buitenwereld:
– idee door anderen achtervolgd, benadeeld, besproken of beïnvloed te
worden (paranoïde waan)
– overtuiging dat anderen gedachten inbrengen of onttrekken
(beïnvloedingswaan)
– idee dat iemand verliefd is op de betrokkene (erotomanie of erotische-
betrekkingswaan)
– overtuiging dat de partner ontrouw is (ontrouw- of jaloeziewaan)
wanen en hallucinaties
• Behoren tot de psychotische kernverschijnselen
• Variëren in ernst, frequentie en gevolgen voor de patiënt
• Komen bij tal van stoornissen voor
• Komen veelvuldig voor in de algemene bevolking (minder ernstig + vaak van
voorbijgaande aard)
Ø Sommige onderzoekers beschouwen deze niet als tekenen van ziekte die
behandeling vragen
• Geen afdoende verklaring
• Kunnen een manier zijn om met belastende omstandigheden om te gaan
Ø Strategie om een gestoord, maar voor de persoon zelf functioneel
evenwicht te handhaven
• Zijn niet de enige, maar wel de belangrijkste symptomen van
schizofrenie en andere psychotische stoornissen
Ø Gaan dikwijls gepaard met andere psychische aandoeningen:
§ verslavingen aan alcohol en drugs (cf. dubbeldiagnose)
§ posttraumatische-stressstoornis (PTSS)
§ depressieve-stemmingsstoornis
§ gegeneraliseerde angststoornis (GAS)
3
ANDERE PSYCHOTISCHE
STOORNISSEN
Illusie vs hallicunatie
Illusie
• = interpretatiestoornis
Ø waarneming van een reëel object
Ø de kenmerken of betekenis ervan worden verkeerd geïnterpreteerd onder invloed
van bepaalde verwachtingen
Ø betrokkene is in staat tot correctie indien blijkt dat de waarneming niet
overeenstemt met de werkelijkheid
Ø betrokkene beseft dat hij zich vergiste of zich iets inbeeldde
Hallucinatie
• = perceptiestoornis
Ø er wordt niets in de werkelijkheid waargenomen maar men heeft het idee iets
waar te nemen
Ø er is geen verkeerde interpretatie van wat men hoort, ziet of voelt
Ø kunnen betrekking hebben op alle zintuiglijke functies (zie verder)
Ø kunnen gedrag beïnvloeden (idem)
Ø kunnen op alle zintuiglijke functies betrekking hebben:
Ø visuele of optische hallucinaties (zicht)
Ø auditieve of akoestische hallucinaties (gehoor)
Ø olfactorische hallucinaties (reuk)
Ø gustatore/gustatieve hallucinaties (smaak)
Ø tactiele of haptische hallucinaties (tastzin)
Ø Meest voorkomend: visuele en vooral auditieve
Ø kunnen gedrag beïnvloeden:
Ø bv bevelende stemmen horen die dwingend bepaalde
opdrachten geven → bevelshallucinaties
1
,waan of waandenkbeeld
= inhoudelijke denkstoornis
Ø = een soort ‘privétheorie’ die alleen door de persoon zelf wordt geloofd
Ø foutieve overtuigingen → inhoudelijke denkstoornissen (inhoud denken =
verstoord)
Ø men ziet de onjuistheid van de gedachten niet in → zelfs niet wanneer de
waanopvatting aantoonbaar in strijd is met de werkelijkheid
Ø wordt door betrokkene als absolute zekerheid verdedigd!
Ø niet te corrigeren!!
• Waanachtig idee = indien er toch enige twijfel is
• Soms betrekking op 1 specifiek thema waarbij de rest van het denken intact
blijft
• Bij anderen vormen de wanen een uitgebreid samenhangend geheel →
waansysteem
• Primaire waan ontstaat plotseling met directe overtuigingskracht voor de patiënt
• Secundaire waan
• komt voort uit de belevingen die met de psychotische toestand samengaan
of gekoppeld zijn aan een ernstige stemmingsstoornis
waan: thematiek
• Gericht op de eigen persoon of het eigen bestaan:
– zonde
– schuld
– grootheid of almacht
– geloof in eigen onsterfelijkheid
– ontkenning van eigen bestaan of overtuiging niets waard te zijn
– idee van ondergang van de wereld
– idee van armoede of rijkdom
• Gericht op eigen lichaam:
– overtuiging van ziekte, infectie, misvorming of aanwezigheid van een
vreemd voorwerp in het lichaam (hypochondrische of somatische
wanen)
– idee storende geur te verspreiden
2
, • Gericht op buitenwereld:
– idee door anderen achtervolgd, benadeeld, besproken of beïnvloed te
worden (paranoïde waan)
– overtuiging dat anderen gedachten inbrengen of onttrekken
(beïnvloedingswaan)
– idee dat iemand verliefd is op de betrokkene (erotomanie of erotische-
betrekkingswaan)
– overtuiging dat de partner ontrouw is (ontrouw- of jaloeziewaan)
wanen en hallucinaties
• Behoren tot de psychotische kernverschijnselen
• Variëren in ernst, frequentie en gevolgen voor de patiënt
• Komen bij tal van stoornissen voor
• Komen veelvuldig voor in de algemene bevolking (minder ernstig + vaak van
voorbijgaande aard)
Ø Sommige onderzoekers beschouwen deze niet als tekenen van ziekte die
behandeling vragen
• Geen afdoende verklaring
• Kunnen een manier zijn om met belastende omstandigheden om te gaan
Ø Strategie om een gestoord, maar voor de persoon zelf functioneel
evenwicht te handhaven
• Zijn niet de enige, maar wel de belangrijkste symptomen van
schizofrenie en andere psychotische stoornissen
Ø Gaan dikwijls gepaard met andere psychische aandoeningen:
§ verslavingen aan alcohol en drugs (cf. dubbeldiagnose)
§ posttraumatische-stressstoornis (PTSS)
§ depressieve-stemmingsstoornis
§ gegeneraliseerde angststoornis (GAS)
3
