samenvatting per les Inleiding tot het recht

Deel IV Rechtshandhaving
titel 0 inleiding
2 gezicht van recht in zijn uitwendige verschijning
- Het materieel recht = het recht geeft zijn eigen functie gestalte, de regels die
betrekking hebben op de inhoud van rechten en plichten
 wie kan waarop aanspraak maken?
 het inhoudelijke rechtsregels
 rechtsregels opgenomen in het wetboek
 ruimte creëren waarbinnen burgers zich vrij kunnen bewegen
Vb. het verbintenissenrecht creëert bevoegdheden voor burgergs
- Het handhavingsrecht = regelt hoe burgers zich behoren te gedragen bij conflicten
m. b.t. hun uitoefening van rechten/ hoe overheid op bindende wijze een aantal
regels nageleefd wenst te zien
 draagt bij tot naleving ‘materieel recht’
 de procedureregels
 ziet eruit als recht, maar is het inhoudelijk niet ( er kleven geen door overheid
opgelegde sancties aan)
 procesrecht, formeel recht (= de vorm/ buitenkant van het recht ↔materieel:
inhoudelijke ) vormen de kern
Onderscheid
1. Burgerlijk procesrecht
 betrekking op handhaving materieel privaatrecht
 rechtsorde stelt burgers mogelijkheden ter beschikking om rechten af te
dwingen
2. Andere takken procesrecht
 handhaving van andere rechtstakken tot voorwerp
 Strafprocesrecht
 Administratief procesrecht
 Het fiscaal procesrecht
 Het tuchtprocesrecht
Vb. ‘strafrecht’

 materieel strafrecht: bepaalt welke handelingen misdrijven zijn en welke straffen erop toegepast
worden

 formeel strafrecht: bepaalt op welke manier misdrijven opgespoord worden en vervolgd

,titel I procesrecht
Hoofdstuk I Begrip
Elk materieel recht: zijn geëigend formeel recht
Het privaatrechtelijk procesrecht
= het geschillenrecht
 formeel privaatrecht
 Regelt conflicten naar aanleiding toepassing materieel recht
 Compenseer verbod ‘eigenrichting’ = onze rechtsorde laat niet toe dat een persoon op
eigen gezag inwerkt op de rechtssfeer van een ander om zijn aanspraken geldend te maken

Voorbeeld
Partij recht op betaling 100 euro: door lening ten aanzien andere partij ( materieel recht)
Procesrecht regelt hoe uitleren de ontlener kan verplichten terug te betalen bij weigering
(formeel recht)


Het materieel strafrecht
= rechtstak waarin misdrijven worden beschreven en strafmaat aangeduid
< strafwetboek Sw.
Formeel strafrecht
= regelt wijze waarop de misdrijven worden opgespoord, vervolgd, berecht
< Wetboek van Strafvordering Sv.
Voorbeeld
Een feit is een diefstal ( materieel strafrecht)
Wijze van opsporing diefstal, ondervraging verdachten, verrichting huiszoeking ( formeel
strafrecht)
het publiekrechtelijk procesrecht
= geschillen van bestuur
 formeel recht waarin overheid partij is m.b.t. haar optreden als overheid
 geschillen gevoerd voor
 Gewone rechter vb. voor overheidsaansprakelijkheid uit onrechtmatige daad
 Administratieve rechters vb. voor de annulatie van een administratieve rechtshandeling
bij de Raad van State

,Het tuchtrechtelijk procesrecht
 formeel recht m.b.t. de toepassing van het tuchtrecht




Hoofdstuk II Kenmerken
Fundamentele uitganspunten procesrecht
 regels betrekking op
 de toegang tot de rechter
 De persoon/ instelling van de rechter
 De rechtspleging
Afdeling 1 Toegang tot de rechter
Toegang tot de rechter
 noch expliciet in grondwet, nog in EVRM, .. : geen grondrecht voor voorzien
Wel:
Art. 6 EVRM
 elke burger heeft recht zich tot rechter te wenden voor
 Het beslechten van burgerlijke geschillen
 Het beoordelen van een strafvervolging tegen hem
 burgerlijke rechten/ strafvervolging : verdragsautonome begrippen
= Belgische rechtsorde kan er geen bindende
inhoudsbepaling opleggen
 elke nationale wetgever kan toegang tot de rechter regelen bepalen toelaatbaarheidsvereisten
 verbod op rechtsweigering/ verbod toegang tot rechter ontsluiten

Afdeling 2 De rechter
Belgische grondwet/ EVRM: fundamentele regels :
 rechterlijke functie wordt door wetgever gecreëerd
 rechter moet onafhankelijk zijn
 rechter moet onpartijdig zijn
I. door wetgever opgericht
Art. 146 Gw.
 rechtscollege/ met rechtspraak belast orgaan : kan niet opgericht worden door
een wet

, II. onafhankelijk
art. 151 Gw.
 voorheen art. 6 EVRM onafhankelijkheid
 betrekking op
 verhouding rechterlijke en uitvoerende macht
 verhouding rechter en buitenwereld vb. politiek, pers,..
 interne structuur waarin rechter werkt rechter mag nooit instructies
krijgen m.b.t. behandeling zaak
 extern: constitutioneel van partijen
Intern: opleiding/ status
 schijn/ lekenrechters: schijn afhankelijkheid volstaat
 constitutionele aansprakelijkheid rechter nooit aansprakelijk voor fouten bij rechtspreken

III. onpartijdig
 betrekking op houding en gedrag tijdens het geding m.b.t. het geschil
 mag niet bevooroordeeld zijn
Onderscheid
 structurele onpartijdigheid
 wanneer magistraat eerst als lid van het openbaar ministerie de zaak behandeld heeft,
kan hij ze niet meer als zetelend magistraat behandelen
 subjectieve partijdigheid
 rechter die mening over een conflict reeds heeft bekendgemaakt
 vermoeden partijdigheid: rechter kan worden gewraakt art. 828 Ger.W

Afdeling 3 De procedure
Verloop procedure: fundamentele regels
 beginsel fair trial
 openbaarheid
 recht op uitspraak binnen een redelijk termijn
 (beperkt) recht van dubbele aanleg
 recht van cassatietoezicht
 verplichting naleving vormen
I. beginsel fair trial
art. 6.1 EVRM
 garandeert elke burger een eerlijk proces
 Het Hof beoordeelt procesgang en trekt conclusie
 gelijke behandeling partijen
 partijen mogelijkheid tot verdediging gehad
 rechter vragen beide partijen beantwoord
 verdacht toegang tot raadsman
II. redelijke termijn