Hoofdstuk 4: Contractenrecht.
Inhoudstafel.
1. Wat is een verbintenis?.................................................................................................
2. Soorten overeenkomsten……………………………………………………………………………………………………………
2.1 Consensuele - vormelijke - zakelijke contracten (art. 5.5 BW).............................
2.2 Wederkerige - eenzijdige contracten (art. 5.6 BW)...........................................
2.3 Onder bezwarende titel - ten kosteloze titel (art. 5.7 BW)..................................
2.4 Vergeldend - kanscontract (art. 5.8 BW).........................................................
2.5 Benoemde - onbenoemde contracten……………………………………………………………………..
2.6 Hoofdcontract - bijkomend contract………………………………………………………………………
2.7 Middelen - en resultaatsverbintenis (art. 5.72 BW)...........................................
2.8 Verbintenis intuitu personae - intuitu pecuniae…………………………………………………….
2.9 Hoofdelijke - niet-hoofdelijke verbintenissen………………………………………………………..
2.10 Raamcontract (art. 5.9 BW).........................................................................
2.11 Toetredingscontract (art. 5.10 BW)................................................................
2.12 Contract met een consument (art. 5.11 BW)....................................................
3. Grondbeginselen van het contractenrecht…………………………………………………………………………………
3.1 Contractsvrijheid………………………………………………………………………………………………………
3.1.1 Basisprincipe…………………………………………………………………………………………………….
3.1.2 Beperking 1: Onevenwichtige bedingen in standaardcontracten…………………..
3.1.3 Beperking 2: Geen strijdigheid met openbare orde…………………………………………
3.1.4 Nieuw: Art. 5.52 BW - onevenwicht ook tussen particulieren…………………………
3.2 De bindende kracht van het contract………………………………………………………………………
3.2.1 Contract = Wel tussen partijen………………………………………………………………………..
3.2.2 Uitvoering te goeder trouw……………………………………………………………………………..
3.2.3 Wanneer kan een contract worden beëindigd?..........................................
3.3 Consensualisme (art. 3.28 BW)......................................................................
3.3.1 Principe…………………………………………………………………………………………………………….
3.3.2 Waarom dan meestal een schriftelijk contract?.........................................
3.3.3 Verplichte schriftelijke contracten………..……………………………………………………….
4. Geldigheidsvoorwaarden……………………………………………………………………………………………………………
4.1 Vier voorwaarden voor een geldig contract (art. 5.27 BW)..................................
4.2 Toestemming……………………………………………………………………………………………………………
4.2.1 Algemene principes………………………………………………………………………………………….
4.2.2 Wilsgebreken (art. 5.33 BW)...................................................................
4.2.3 Dwaling (art. 5.34 BW)..........................................................................
, 4.2.4 Bedrog (art. 5.35 BW)............................................................................
4.2.5 Geweld (art. 5.36 BW)............................................................................
4.2.6 Misbruik van omstandigheden (art 5.37 BW)............................................
4.2.7 Benadeling bij verkoop van onroerend goed (art. 5.38 BW).........................
4.3 Bekwaamheid (art. 5.40 BW)……………………………………………………………………………………
4.4 Bepaald, mogelijk en geoorloofd voorwerp (art. 5.46 BW).................................
4.4.1 Voorwerp van de verbintenis…………………………………………………………………………..
4.4.2 Vereisten voor het voorwerp……………………………………………………………………………
4.4.3 Sanctie bij ongeoorloofd voorwerp…………………………………………………………………
4.5 Geoorloofde oorzaak (art. 5.53 BW)................................................................
4.6 Sancties bij ongeldige contracten: Nietigheid (art. 5.57-5.63 BW).......................
4.6.1 Vernietigbaarheid en uitvoering……………………………..……………………………………..
4.6.2 Gerechtelijke en buitengerechtelijke ontbinding……………………………………………
4.6.3 Gevolgen van nietigheid (art. 5.62 BW)....................................................
4.6.4 Relatieve vs. absolute nietigheid…………………………………………………………………….
4.6.5 Verjaring (art. 5.60 BW).........................................................................
5. Gevolgen tussen partijen bij de uitvoering van de overeenkomst…………………………………………….
5.1 Uitvoering van de overeenkomst te goeder trouw………………………………………………….
5.2 Verandering van omstandigheden - imprevisieleer (art. 5.74 BW)......................
5.3 Contractbreuk (wanprestatie) en uitzonderingen………………………………………………….
5.4 Aanmaning/ingebrekestelling (art. 5.83 lid 3 + 5.231 BW)...................................
5.5 Overzicht van sancties bij contractbreuk (art. 5.83 BW + afgeleide sancties…………
5.6 De sancties één voor één………………………………………………………………………………………….
5.6.1 Retentierecht……………………………………………………………………………………………………
5.6.2 Uitvoering in natura + dwangsom + schadevergoeding…………………………………
5.6.3 Vervanging van schuldenaar (art. 5.85 & 5.235 BW)...................................
5.6.4 Ongedaanmaking van wat in strijd met de verbintenis is verricht………………..
5.6.5 Herstel van schade (art. 5.86-5.89 + 5.237-5.238 BW)..................................
5.6.6 Ontbinding van de overeenkomst (art. 5.90-5.96 BW)................................
5.6.7 Prijsvermindering (art. 5.97 BW)............................................................
5.6.8 Exceptie van niet-uitvoering (enac) - art 5.98 + 5.239 BW………………………………
5.7 Sancties zonder rechter & anticiperen op wanprestatie…………………………………………
5.7.1 Zonder rechter (tijd- en kostenbesparend)................................................
5.7.2 Anticiperen op toekomstige wanprestatie (nieuw vanaf 1/1/2023)................
6. Gevolgen tegenover derden…………………..…………………………………………………………………………………..
6.1 Derden & basisprincipe (art. 5.103 BW)...........................................................
6.2 Uitzondering 1: Sterkmaking (art. 5.106 BW)...................................................
6.3 Uitzondering 2: Beding ten behoeve van een derde (art 5.107 BW)......................
6.4 Tegenstelbaarheid aan derden bij onroerende goederen……………………………………….
7. Het einde van de overeenkomst…………………………………………………………………………………………………
, 7.1 Tenietgaan van verbintenissen (art. 5.244 BW).................................................
7.1.1 Betaling (‘nakoming’).............................................................................
7.1.2 Uitwerking van de ontbindende voorwaarde………………………………………………….
7.1.3 Schuldvernieuwing (novatie) - art 5.245 BW).............................................
7.1.4 Kwijtschelding van schuld/eenzijdige afstand (art. 5.250 BW).....................
7.1.5 Schuldvergelijking (compensatie) - art 5.254 BW……………………………………………
7.1.6 Verdwijning van het voorwerp…………………………………………………………………………
7.1.7 Schuldvermenging (art. 5.268 BW)..........................................................
7.2 Nietigverklaring van het contract……………………………………………………………………………
7.2.1 Gerechtelijke nietigheid……………………………………………………………………………………
7.2.2 Buitengerechtelijke nietigheid……………………….……………………………………………….
7.2.3 Verjaring……………………………………………………………………………………………………………
7.3 Einde door opzegging………………………………………………………………………………………………
7.3.1 Opzegging in onderlinge overeenstemming……………………………………………………
7.3.2 Eenzijdige opzegging……………………………………………………………………………………….
7.4 Ontbinding van de overeenkomst (art. 5.90 BW)..............................................
7.4.1 Manieren van ontbinding…………………………………………………………………………………
7.5 Definitieve onmogelijkheid tot nakoming………………………………………………………………
7.6 Ontbinding vs. Nietigheid - vergelijking…………………………………………………………………
8. Het bewijs……………………………………………………………………………………………………………………………………
8.1 Basisprincipes………………………………………………………………………………………………………….
8.2 Schriftelijk bewijs - ondertekend geschrift…………………………………………………………….
8.2.1 Algemeen………………………………………………………………………………………………………….
8.2.2 Soorten ondertekend geschrift……………………………………………………………………….
8.2.3 Authentieke akte (art. 8.1, 5° en 8.12 BW).................................................
8.2.4 Onderhandse akte (art. 8.1 4°, 8.18-8.22 BW)............................................
8.2.5 Elektronische handtekeningen……………………………………………………………………….
8.2.6 Vaste datum…………………………………………………………………………………………………….
8.2.7 Begin van bewijs………………………………………………………………………………………………
8.2.8 Advocatenakte…………………………………………………………………………………………………
8.3 Bewijsmiddelen voor rechtsfeiten (en aanvullend bewijs bij rechtshandelingen…
8.3.1 Getuigenbewijs (art. 8.1,8.13, 8.28 BW)....................................................
8.3.2 Bewijs door vermoedens (art. 8.1,8.29 BW)..............................................
8.3.3 Bekentenis (art. 8.1 en 8.30 BW)..............................................................
8.3.4 De eed (art. 8.1 en 8.33 BW)....................................................................
8.3.5 Plaatsopneming……………………………………………………………………………………………….
8.3.6 Deskundigenonderzoek………………………………………………………………………………….
9. Het koopcontract……………………………………………………………………………………………………………………….
9.1 Definitie van koop…………………………………………………………………………………………………….
9.2 Plichten van verkoper en koper……………………………………………………………………………….
, 9.2.1 Plichten van de verkoper (art. 1603 oud BW)............................................
9.2.2 Plichten van de koper…………………………………………………………………………………….
9.3 Geldigheidsvoorwaarden toegepast op de koop……………………………………………………..
9.3.1 Toestemming…………………………………………………………………………………………………..
9.3.2 Bekwaamheid………………………………………………………………………………………………….
9.3.3 Geoorloofd, mogelijk en bepaald voorwerp……………………………………………………
9.3.4 Geoorloofde zaak…………………………………………………………………………………………….
9.4 Bijzonderheden bij verkoop van onroerend goed…………………………………………………..
9.4.1 Twee akten: Compromis én notariële koopakte…………………………………………….
9.4.2 Eigendomsoverdracht & risio-overdracht…………………………………………………….
9.4.3 Opschortende voorwaarde……………………………………………………………………………..
9.4.4 Hypothecaire toestand……………………………………………………………………………………
9.5 Formaliteiten na de verkoop (onroerend goed)................................................
9.5.1 Registratie van de koop……………………………………………………………………………………
9.5.2 Tegenstelbaar maken van de koop………………………………………………………………….
1. Wat is een verbintenis?
- Een verbintenis = Een juridische rechtsband waarbij een schuldenaar een prestatie
verschuldigd is aan de schuldeiser (art. 5.1 BW).
De prestatie kan bestaan uit:
- Iets geven (bv. levering huis + betaling koopprijs).
- Iets doen (bv. landmeter meet grond op).
- Iets laten (bv. niet-concurrentiebeding).
- Verbintenis is juridisch afdwingbaar -> Kan via rechtbank worden afgedwongen.
Contractspartijen:
- Schuldenaar (SA) = Moet de prestatie leveren.
- Schuldeiser (SE) =Heeft recht op prestatie.
- Een verbintenis ≠ Een contract, maar kan wel uit een contract ontstaan.
Bronnen van verbintenissen (art. 5.3 BW):
1. Rechtshandeling (bv. contract).
2. Oneigenlijk contract (bv. onverschuldigde betaling).
3. Buitencontractuele aansprakelijkheid (onrechtmatige daad).
4. Wet (bv. onderhoudsplicht).
Inhoudstafel.
1. Wat is een verbintenis?.................................................................................................
2. Soorten overeenkomsten……………………………………………………………………………………………………………
2.1 Consensuele - vormelijke - zakelijke contracten (art. 5.5 BW).............................
2.2 Wederkerige - eenzijdige contracten (art. 5.6 BW)...........................................
2.3 Onder bezwarende titel - ten kosteloze titel (art. 5.7 BW)..................................
2.4 Vergeldend - kanscontract (art. 5.8 BW).........................................................
2.5 Benoemde - onbenoemde contracten……………………………………………………………………..
2.6 Hoofdcontract - bijkomend contract………………………………………………………………………
2.7 Middelen - en resultaatsverbintenis (art. 5.72 BW)...........................................
2.8 Verbintenis intuitu personae - intuitu pecuniae…………………………………………………….
2.9 Hoofdelijke - niet-hoofdelijke verbintenissen………………………………………………………..
2.10 Raamcontract (art. 5.9 BW).........................................................................
2.11 Toetredingscontract (art. 5.10 BW)................................................................
2.12 Contract met een consument (art. 5.11 BW)....................................................
3. Grondbeginselen van het contractenrecht…………………………………………………………………………………
3.1 Contractsvrijheid………………………………………………………………………………………………………
3.1.1 Basisprincipe…………………………………………………………………………………………………….
3.1.2 Beperking 1: Onevenwichtige bedingen in standaardcontracten…………………..
3.1.3 Beperking 2: Geen strijdigheid met openbare orde…………………………………………
3.1.4 Nieuw: Art. 5.52 BW - onevenwicht ook tussen particulieren…………………………
3.2 De bindende kracht van het contract………………………………………………………………………
3.2.1 Contract = Wel tussen partijen………………………………………………………………………..
3.2.2 Uitvoering te goeder trouw……………………………………………………………………………..
3.2.3 Wanneer kan een contract worden beëindigd?..........................................
3.3 Consensualisme (art. 3.28 BW)......................................................................
3.3.1 Principe…………………………………………………………………………………………………………….
3.3.2 Waarom dan meestal een schriftelijk contract?.........................................
3.3.3 Verplichte schriftelijke contracten………..……………………………………………………….
4. Geldigheidsvoorwaarden……………………………………………………………………………………………………………
4.1 Vier voorwaarden voor een geldig contract (art. 5.27 BW)..................................
4.2 Toestemming……………………………………………………………………………………………………………
4.2.1 Algemene principes………………………………………………………………………………………….
4.2.2 Wilsgebreken (art. 5.33 BW)...................................................................
4.2.3 Dwaling (art. 5.34 BW)..........................................................................
, 4.2.4 Bedrog (art. 5.35 BW)............................................................................
4.2.5 Geweld (art. 5.36 BW)............................................................................
4.2.6 Misbruik van omstandigheden (art 5.37 BW)............................................
4.2.7 Benadeling bij verkoop van onroerend goed (art. 5.38 BW).........................
4.3 Bekwaamheid (art. 5.40 BW)……………………………………………………………………………………
4.4 Bepaald, mogelijk en geoorloofd voorwerp (art. 5.46 BW).................................
4.4.1 Voorwerp van de verbintenis…………………………………………………………………………..
4.4.2 Vereisten voor het voorwerp……………………………………………………………………………
4.4.3 Sanctie bij ongeoorloofd voorwerp…………………………………………………………………
4.5 Geoorloofde oorzaak (art. 5.53 BW)................................................................
4.6 Sancties bij ongeldige contracten: Nietigheid (art. 5.57-5.63 BW).......................
4.6.1 Vernietigbaarheid en uitvoering……………………………..……………………………………..
4.6.2 Gerechtelijke en buitengerechtelijke ontbinding……………………………………………
4.6.3 Gevolgen van nietigheid (art. 5.62 BW)....................................................
4.6.4 Relatieve vs. absolute nietigheid…………………………………………………………………….
4.6.5 Verjaring (art. 5.60 BW).........................................................................
5. Gevolgen tussen partijen bij de uitvoering van de overeenkomst…………………………………………….
5.1 Uitvoering van de overeenkomst te goeder trouw………………………………………………….
5.2 Verandering van omstandigheden - imprevisieleer (art. 5.74 BW)......................
5.3 Contractbreuk (wanprestatie) en uitzonderingen………………………………………………….
5.4 Aanmaning/ingebrekestelling (art. 5.83 lid 3 + 5.231 BW)...................................
5.5 Overzicht van sancties bij contractbreuk (art. 5.83 BW + afgeleide sancties…………
5.6 De sancties één voor één………………………………………………………………………………………….
5.6.1 Retentierecht……………………………………………………………………………………………………
5.6.2 Uitvoering in natura + dwangsom + schadevergoeding…………………………………
5.6.3 Vervanging van schuldenaar (art. 5.85 & 5.235 BW)...................................
5.6.4 Ongedaanmaking van wat in strijd met de verbintenis is verricht………………..
5.6.5 Herstel van schade (art. 5.86-5.89 + 5.237-5.238 BW)..................................
5.6.6 Ontbinding van de overeenkomst (art. 5.90-5.96 BW)................................
5.6.7 Prijsvermindering (art. 5.97 BW)............................................................
5.6.8 Exceptie van niet-uitvoering (enac) - art 5.98 + 5.239 BW………………………………
5.7 Sancties zonder rechter & anticiperen op wanprestatie…………………………………………
5.7.1 Zonder rechter (tijd- en kostenbesparend)................................................
5.7.2 Anticiperen op toekomstige wanprestatie (nieuw vanaf 1/1/2023)................
6. Gevolgen tegenover derden…………………..…………………………………………………………………………………..
6.1 Derden & basisprincipe (art. 5.103 BW)...........................................................
6.2 Uitzondering 1: Sterkmaking (art. 5.106 BW)...................................................
6.3 Uitzondering 2: Beding ten behoeve van een derde (art 5.107 BW)......................
6.4 Tegenstelbaarheid aan derden bij onroerende goederen……………………………………….
7. Het einde van de overeenkomst…………………………………………………………………………………………………
, 7.1 Tenietgaan van verbintenissen (art. 5.244 BW).................................................
7.1.1 Betaling (‘nakoming’).............................................................................
7.1.2 Uitwerking van de ontbindende voorwaarde………………………………………………….
7.1.3 Schuldvernieuwing (novatie) - art 5.245 BW).............................................
7.1.4 Kwijtschelding van schuld/eenzijdige afstand (art. 5.250 BW).....................
7.1.5 Schuldvergelijking (compensatie) - art 5.254 BW……………………………………………
7.1.6 Verdwijning van het voorwerp…………………………………………………………………………
7.1.7 Schuldvermenging (art. 5.268 BW)..........................................................
7.2 Nietigverklaring van het contract……………………………………………………………………………
7.2.1 Gerechtelijke nietigheid……………………………………………………………………………………
7.2.2 Buitengerechtelijke nietigheid……………………….……………………………………………….
7.2.3 Verjaring……………………………………………………………………………………………………………
7.3 Einde door opzegging………………………………………………………………………………………………
7.3.1 Opzegging in onderlinge overeenstemming……………………………………………………
7.3.2 Eenzijdige opzegging……………………………………………………………………………………….
7.4 Ontbinding van de overeenkomst (art. 5.90 BW)..............................................
7.4.1 Manieren van ontbinding…………………………………………………………………………………
7.5 Definitieve onmogelijkheid tot nakoming………………………………………………………………
7.6 Ontbinding vs. Nietigheid - vergelijking…………………………………………………………………
8. Het bewijs……………………………………………………………………………………………………………………………………
8.1 Basisprincipes………………………………………………………………………………………………………….
8.2 Schriftelijk bewijs - ondertekend geschrift…………………………………………………………….
8.2.1 Algemeen………………………………………………………………………………………………………….
8.2.2 Soorten ondertekend geschrift……………………………………………………………………….
8.2.3 Authentieke akte (art. 8.1, 5° en 8.12 BW).................................................
8.2.4 Onderhandse akte (art. 8.1 4°, 8.18-8.22 BW)............................................
8.2.5 Elektronische handtekeningen……………………………………………………………………….
8.2.6 Vaste datum…………………………………………………………………………………………………….
8.2.7 Begin van bewijs………………………………………………………………………………………………
8.2.8 Advocatenakte…………………………………………………………………………………………………
8.3 Bewijsmiddelen voor rechtsfeiten (en aanvullend bewijs bij rechtshandelingen…
8.3.1 Getuigenbewijs (art. 8.1,8.13, 8.28 BW)....................................................
8.3.2 Bewijs door vermoedens (art. 8.1,8.29 BW)..............................................
8.3.3 Bekentenis (art. 8.1 en 8.30 BW)..............................................................
8.3.4 De eed (art. 8.1 en 8.33 BW)....................................................................
8.3.5 Plaatsopneming……………………………………………………………………………………………….
8.3.6 Deskundigenonderzoek………………………………………………………………………………….
9. Het koopcontract……………………………………………………………………………………………………………………….
9.1 Definitie van koop…………………………………………………………………………………………………….
9.2 Plichten van verkoper en koper……………………………………………………………………………….
, 9.2.1 Plichten van de verkoper (art. 1603 oud BW)............................................
9.2.2 Plichten van de koper…………………………………………………………………………………….
9.3 Geldigheidsvoorwaarden toegepast op de koop……………………………………………………..
9.3.1 Toestemming…………………………………………………………………………………………………..
9.3.2 Bekwaamheid………………………………………………………………………………………………….
9.3.3 Geoorloofd, mogelijk en bepaald voorwerp……………………………………………………
9.3.4 Geoorloofde zaak…………………………………………………………………………………………….
9.4 Bijzonderheden bij verkoop van onroerend goed…………………………………………………..
9.4.1 Twee akten: Compromis én notariële koopakte…………………………………………….
9.4.2 Eigendomsoverdracht & risio-overdracht…………………………………………………….
9.4.3 Opschortende voorwaarde……………………………………………………………………………..
9.4.4 Hypothecaire toestand……………………………………………………………………………………
9.5 Formaliteiten na de verkoop (onroerend goed)................................................
9.5.1 Registratie van de koop……………………………………………………………………………………
9.5.2 Tegenstelbaar maken van de koop………………………………………………………………….
1. Wat is een verbintenis?
- Een verbintenis = Een juridische rechtsband waarbij een schuldenaar een prestatie
verschuldigd is aan de schuldeiser (art. 5.1 BW).
De prestatie kan bestaan uit:
- Iets geven (bv. levering huis + betaling koopprijs).
- Iets doen (bv. landmeter meet grond op).
- Iets laten (bv. niet-concurrentiebeding).
- Verbintenis is juridisch afdwingbaar -> Kan via rechtbank worden afgedwongen.
Contractspartijen:
- Schuldenaar (SA) = Moet de prestatie leveren.
- Schuldeiser (SE) =Heeft recht op prestatie.
- Een verbintenis ≠ Een contract, maar kan wel uit een contract ontstaan.
Bronnen van verbintenissen (art. 5.3 BW):
1. Rechtshandeling (bv. contract).
2. Oneigenlijk contract (bv. onverschuldigde betaling).
3. Buitencontractuele aansprakelijkheid (onrechtmatige daad).
4. Wet (bv. onderhoudsplicht).
