Samenvatting hoofdstuk 1 - normale ontwikkeling van lezen, spellen en rekenen

DYSLEXIE EN DYSCALCULIE
HOOFDSTUK 1 – NORMALE ONTWIKKELING VAN DE SCHOOLSE
VAARDIGHEDEN: LEZEN, SPELLEN EN REKENEN

1.1. GELLETERDHEID


1.1.1. BELANG VAN GELETTERDHEID
- Lezen en spellen is belangrijk voor:
o Schoolsucces
o Maatschappelijke redzaamheid
o Een midden om kennis te vergaren en je leefwereld en empathisch
vermogen te vergroten
 Het inlevingsvermogen van een lezer komt alleen als de lezer wordt
opgezogen in het verhaal en er een leesflow ontstaat.
 Dit kan optreden in elke context en bij elke tekstsoort
 Leesflow of geboeide aandacht komt niet zomaar, tal van
hindernissen kunnen dit bemoeilijken.
 Geboeide aandacht is alleen mogelijk als de lezer voldoende
in staat is de woorden en de zinnen te decoderen en de tekst
te begrijpen.
o Wie leest wordt beter in taal.
 Meer lezen heeft een bewezen positief effect op woordenschat,
spelling, grammatica, begrijpend lezen en schrijven.
- Er zijn twee manieren om nieuwe woorden te leren
o Incidenteel: het natuurlijk proces om nieuwe woorden te leren
o Intentioneel: het schools direct lezen
- Er is een positief verband tussen leesgedrag en
taalvaardigheid (positieve leesspiraal)
o Naarmate jonge kinderen thuis meer voorleeservaring
hebben, kennen ze meer woorden letters en klanken
o Deze resultaten suggereren een positieve spiraal,
waarin het leesgedrag en de leesvaardigheid elkaar
over en weer versterken.
o Mensen die vaak boeken lezen, zien hun
leesvaardigheid stijgen.
o Als gevolg daarvan worden ze zelfzekerder over hun
leescompetentie, waardoor ze weer vaker gaan lezen in hun vrije tijd.
o Tekstbegrip en woordenschat nemen zo weer toe.
- Er is een relatie tussen de gelezen tijd en het aantal gelezen
woorden per jaar.
o Kinderen die dagelijks meer dan 20 minuten lezen
worden blootgesteld aan een veel grotere
woordenschat en maken dus meer kans om woorden
incidenteel op te nemen

,1.1.2. ENKELE FEITEN EN CIJFERS: IS ER SPRAKE VAN EEN LEESCRISIS?
1. Peilingstoetsen Nederlands
- Er werd nagegaan in welke mate leerlingen op het einde van de basisschool de
eindtermen voor begrijpend lezen en luisteren alsook schrijven beheersen.
- In 2013 behaalde 9% van de leerlingen in het 6de leerjaar de eindtermen lezen
niet.
- In 2018 was dit al 18%.
- Meisjes halen vaker de eindtermen voor Nederlands dan jongens.
- Kinderen die Nederlands niet als thuistaal hebben scoren minder goed.
- Leerlingen uit een gezin met een lage SES scoren minder goed dan kinderen uit
een gezin met een gemiddelde of een hoge SES.

2. PIRLS 2021
- Begrijpend lezen bij kinderen uit het 4de leerjaar
- De nieuwe PIRLS studie toont aan dat het leesniveau van leerlingen uit het 4de
leerjaar opnieuw sterk gedaald is.
- PIRLS wil vooral de vaardigheden rond begrijpend lezen in kaart brengen en de
samenhang onderzoeken tussen de leesprestaties van de leerlingen en hun
omgeving thuis, in de klas en op school.
- Uit de resultaten blijkt duidelijk dat de kloof tussen de zwakke en de sterke lezers
jaar na jaar verkleint.
- De leesvaardigheid van onze Vlaamse kinderen daalt en kinderen halen minder
plezier uit het lezen.
- Slechts 3% van de Vlaamse leerlingen zijn gevorderde lezers (goeie lezers).
- In de EU -15 groep waarmee we ons vergelijken, laten we enkel Wallonië achter
ins.
- Wereldwijd bevinden we ons achteraan de middenmoot.

3. PISA
- Een driejaarlijks internationaal onderzoek dat naast wiskundige en
wetenschappelijke geletterdheid ook de leesvaardigheid test bij vijftienjarigen.
- Het leesniveau bij Vlaamse tienjarigen is drastisch gedaald.
- De negatieve houding tegenover lezen is van alle deelnemende landen het hoogst
in Vlaanderen
o Volwassen tonen zelf niet het goede voorbeeld, ze zijn vooral gefocust op
hun smartphone.
o De invloed van volwassenen is zeer belangrijk
o Zien lezen, doet lezen!
o De Vlaamse ouders lezen niet graag.
o Kinderen met dyslexie moeten veel meer lezen.
o 27% van de ouders lezen volgens kinderen niet graag

,RELATIE TUSSEN TAAL, LEZEN EN KANSARMOEDE
- Kansarm en kansrijk:
o Kansarmoede: je wordt beperkt in alle kansen.
( financieel, opleiding,..)
o Hoe meer scholing, hoe rijker de woordenschat
bij de kinderen, hoe beter het begrijpend lezen
is.
o De grootste rol ligt hierbij bij de mama, zij neemt nog steeds de grootste
rol op tijdens de opvoeding.

WAAROM LEZEN GOED IS VOOR ONS
- PIAAC – onderzoek:
o Een goede leesvaardigheid verhoogt de kansen op de arbeidsmarkt.
o Kunnen lezen is de basiscompetentie om deel te nemen aan de
maatschappij.

MAAR OOK..
- Mattheus effect:
o Hoe rijker je bent, hoe sneller je rijk bent en blijft
o Hoe armer je bent, hoe moeilijker het is om rijk te
worden en te blijven.
- Cirkel of failure:
o Kinderen die lezen lastig vinden, doen het niet graag
en gaan het vermijden.
o Hoe aanpakken?
 Autonomie aanbieden door kinderen zelf een boek te laten kiezen
 Spelletjes: werken niet.
 Meer lezen, want hoe meer je leest, hoe beter je leest.

, 1.1.3. VERSCHILLENDE VORMEN VAN LEZEN EN SPELLEN
- We onderscheiden 4 vormen van lezen:
o Technisch lezen
 Aanvankelijk lezen
 Betreft de elementaire leeshandeling waarbij er naast een
focus op letterkennis ook veel aandacht gaat naar het
decoderen van eenvoudige (klankzuivere woorden).
 Gevorderd lezen
 Is meer geautomatiseerd en gaat om het direct herkennen
van woordbeelden.
 Doordat het geautomatiseerd gebeurt, kan het leestempo
stijgen
 Vlot en vloeiend lezen zijn hier dus onderdelen van.
 Met vlot en vloeiend lezen bedoelen we de vaardigheid om
snel en accuraat en met begrip en expressie te kunnen
voorlezen
 Vloeiend lezen is dus gelijktijdig decoderen en begrijpen.
 Door vloeiend en vlot te lezen, hebben kinderen meer ruimte
in het werkgeheugen om de tekst grondig te begrijpen.
 Het aspect vloeiend lezen slaat expliciet op het expressief
voorlezen op basis van het begrijpen van de tekst.
 Bij expressief voorlezen gaat et om zaken als een goede
uitspraak, de zinsmelodie of de juiste afwisseling van het
leestempo.
o Begrijpend lezen
o Studerend lezen
o Belevend lezen


1.1.4. FASEN IN DE LEES – EN SPELLINGONTWIKKELING
- Er zijn 3 periodes:
o Voorbereidend lezen of ontluikende geletterdheid
o Aanvankelijk lezen
o Voortgezet lezen


 Dit is een overgangsperiode, gebeurt niet van de ene dag op de andere.
 beginnende geletterdheid: start logografische fase: een kind ziet dat er tekst in
een boek staat.
 Aanvankelijk lezen: alfabetische fase. Een kind leert de tekst lezen aan de hand
van foneem – grafeemkoppeling.




4 fasen in woordherkenning – Ehri