Economie voor criminologen
Economische inleiding
Wat is economie?
economie: beslissingen nemen → doel: ↑ welbevinden
- Bestuderen creatie van welvaart ( ↑ welvaart → ↑ economie)
- toolbox om betere beslissingen te nemen
→ keuzes begrijpen + achterhalen hoe betere keuzes te maken
Economie wordt geconfronteerd met schokken van binnenuit
→ beslissingen door de overheid die niet goed weten hoe dit op lange termijn evolueert
Economie wordt geconfronteerd met schokken van buitenaf
→ vb. Corona
Hoe meten of het goed of slecht gaat met economie?
↑ economische groei → ↑ welvaart
economische groei: groei van BBP
→ BBP (bruto binnenlands product): optelsom van alle goederen/diensten die in een jaar
geproduceerd worden binnen de landsgrenzen en niet als inputs gebruikt worden om verder
afgewerkte goederen te maken
algemeen: 2% groei op jaarbasis
→ economische activiteit verdubbelt om 35 jaar
Corona → ↓ BBP tot -15%
economie is een systeem
alles in economie hangt samen
→ meer gevolgen/effecten op elementen dan je zou willen
→ natuurlijk evenwicht tussen productie en consumptie
→ tot 1800: landen hadden identieke rijkdom
vb. Corona
gezondheidssector werkte nog heel goed → overheid geeft subsidies om middelen voor
gezondheidszorg voor iedereen beschikbaar te maken
→ geld komt van belastingen van bedrijven + mensen
Hoe ernstig was Corona voor economie?
→ krimp BBP (-10%) = grootste krimp sinds WOII
→ kwam door externe activiteiten (lockdown…)
Na Corona?
Lockdown wordt opgeheven → + groei van BBP
,Nu?
→ BBP ↑ met 1% per jaar
Economie op langere termijn
Welvaart verschilt van land tot land
welvaart: begrip waar economie eigen invulling aan kan geven
Levensverwachting
Landen met ↑ economische welvaart → ↑ levensverwachting (vb. Japan, China…) door
aandacht voor hygiëne, gezondheidszorg…
Landen met ↓ economische welvaart → ↓ levensverwachting (vb. Afrika)
→ kijken naar BBP per hoofd (China is enorm groot land, Nigeria een klein land)
Welvaartsevolutie laatste 2000 jaar
weinig welvaartsevolutie in alle werelddelen (door BBP per hoofd)
Welvaartsevolutie laatste 200 jaar
uiteenlopen van welvaart in verschillende continenten (door BBP per hoofd)
- West-Europa begint sterk te groeien na WOII
- SU loopt mee → ↓ door val van communisme
- Azië: sterk aan het groeien door ontwikkeling van China
- Afrika: nauwelijks evolutie
→ pas sinds 19e E verschil tussen werelddelen
→ in 15e E: geboorteland had minder impact op verwachte welvaart
→ geslacht + ouders waren alles bepalend
Vandaag: ouders hebben nog impact, maar minder → locatie heeft grootste impact
divergentie vanaf 19e E
- industriële revolutie: eerst VK → Europa + VS → stijging welvaart
- opkomst kapitalisme (= economisch systeem: manier om productie + verdeling van
goederen in economie te bepalen)
- geografische expansie van lokale tot nationale en internationale markt
vb. Japan, China en Korea = kapitalistisch economisch systeem omdat ze de 3
elementen bevatten
vb. Zuid-en Noord-Korea
- zuid-korea = kapitalistisch economisch systeem ( ↑ welvaart sinds 1970)
- Noord-Korea = dictatoriaal
Kapitalistisch economisch systeem:
1. productie binnen bedrijven (geen individuele ambacht)
2. markten: plaats waar bedrijven + klanten producten ruilen
prijs van product > productiekost om eigenaars te vergoeden voor
ondernemingsinitiatief
3. private eigendom kapitaalgoederen (machines)
verschil met middeleeuwen:
, - lokale markten + private eigendom, maar geen bedrijven (alles werd individueel
gemaakt)
- nu: → bedrijven = concurrentie → sterkere prikkels om betere technologieën te
gebruiken (<-> traditionele ambachtslui)
Napoleon: “Laissez donc la Chine dormir, car lorque la China s’éveillera le monde entier
tremblera”
→ beschikte over geavanceerde technologieën + enorm bevolkingsaantal
→ sterke inhaalrace: tot 1970 bij 1 van armste landen behoren
aandeel in wereldinkomen
→ VS, Canada, Japan, Duitsland, Frankrijk, Italië en VK
(=G7)
→ China, India en Indonesië (=ASIA3)
1500: 20% van economische activiteit bevindt zich in Azië
Industriële revolutie: aandeel van G7 stijgt (20% → 50%
economische activiteit in wereld)
1980- 2015 → Mao wordt opgevolgd → ↑ BBP van ASIA3 met 10% ten koste van G7
Moet je zeer rijk zijn om lang te leven?
Well-being index: welvaart, geletterheid, kindersterfte…
→ ↑ inkomen per hoofd → ↑ well-being index
kapitalistisch instellingen = garantie op welvaart?
Kapitalistische instelling =/ voldoende garantie voor permanente ↑ levensverwachtingen
overheid:
- kan private eigendom niet voldoende beschermen
vb. druiven bij wijnboer pikken → druiven moet je terug kunnen krijgen via juridisch
systeem
- markten NIET competitief (zorgt voor efficiëntie) + bedrijven dood door connecties
met overheid
- overheid is gecapteerd door rent-steekers (vb. Facebook)
vb. mensen gaan lobbyen bij overheid om regels te sturen in de richting die zij willen
vb. regels opleggen aan Facebook
↑ welvaart → gebruik natuurbudget
I = f(P,A,T)
- milieu-impact (I)
- populatie (p): hoe ↑ samenleving → hoe ↑ belasting van milieu
- economische welvaart (A)
- technologie (T)
Economische inleiding
Wat is economie?
economie: beslissingen nemen → doel: ↑ welbevinden
- Bestuderen creatie van welvaart ( ↑ welvaart → ↑ economie)
- toolbox om betere beslissingen te nemen
→ keuzes begrijpen + achterhalen hoe betere keuzes te maken
Economie wordt geconfronteerd met schokken van binnenuit
→ beslissingen door de overheid die niet goed weten hoe dit op lange termijn evolueert
Economie wordt geconfronteerd met schokken van buitenaf
→ vb. Corona
Hoe meten of het goed of slecht gaat met economie?
↑ economische groei → ↑ welvaart
economische groei: groei van BBP
→ BBP (bruto binnenlands product): optelsom van alle goederen/diensten die in een jaar
geproduceerd worden binnen de landsgrenzen en niet als inputs gebruikt worden om verder
afgewerkte goederen te maken
algemeen: 2% groei op jaarbasis
→ economische activiteit verdubbelt om 35 jaar
Corona → ↓ BBP tot -15%
economie is een systeem
alles in economie hangt samen
→ meer gevolgen/effecten op elementen dan je zou willen
→ natuurlijk evenwicht tussen productie en consumptie
→ tot 1800: landen hadden identieke rijkdom
vb. Corona
gezondheidssector werkte nog heel goed → overheid geeft subsidies om middelen voor
gezondheidszorg voor iedereen beschikbaar te maken
→ geld komt van belastingen van bedrijven + mensen
Hoe ernstig was Corona voor economie?
→ krimp BBP (-10%) = grootste krimp sinds WOII
→ kwam door externe activiteiten (lockdown…)
Na Corona?
Lockdown wordt opgeheven → + groei van BBP
,Nu?
→ BBP ↑ met 1% per jaar
Economie op langere termijn
Welvaart verschilt van land tot land
welvaart: begrip waar economie eigen invulling aan kan geven
Levensverwachting
Landen met ↑ economische welvaart → ↑ levensverwachting (vb. Japan, China…) door
aandacht voor hygiëne, gezondheidszorg…
Landen met ↓ economische welvaart → ↓ levensverwachting (vb. Afrika)
→ kijken naar BBP per hoofd (China is enorm groot land, Nigeria een klein land)
Welvaartsevolutie laatste 2000 jaar
weinig welvaartsevolutie in alle werelddelen (door BBP per hoofd)
Welvaartsevolutie laatste 200 jaar
uiteenlopen van welvaart in verschillende continenten (door BBP per hoofd)
- West-Europa begint sterk te groeien na WOII
- SU loopt mee → ↓ door val van communisme
- Azië: sterk aan het groeien door ontwikkeling van China
- Afrika: nauwelijks evolutie
→ pas sinds 19e E verschil tussen werelddelen
→ in 15e E: geboorteland had minder impact op verwachte welvaart
→ geslacht + ouders waren alles bepalend
Vandaag: ouders hebben nog impact, maar minder → locatie heeft grootste impact
divergentie vanaf 19e E
- industriële revolutie: eerst VK → Europa + VS → stijging welvaart
- opkomst kapitalisme (= economisch systeem: manier om productie + verdeling van
goederen in economie te bepalen)
- geografische expansie van lokale tot nationale en internationale markt
vb. Japan, China en Korea = kapitalistisch economisch systeem omdat ze de 3
elementen bevatten
vb. Zuid-en Noord-Korea
- zuid-korea = kapitalistisch economisch systeem ( ↑ welvaart sinds 1970)
- Noord-Korea = dictatoriaal
Kapitalistisch economisch systeem:
1. productie binnen bedrijven (geen individuele ambacht)
2. markten: plaats waar bedrijven + klanten producten ruilen
prijs van product > productiekost om eigenaars te vergoeden voor
ondernemingsinitiatief
3. private eigendom kapitaalgoederen (machines)
verschil met middeleeuwen:
, - lokale markten + private eigendom, maar geen bedrijven (alles werd individueel
gemaakt)
- nu: → bedrijven = concurrentie → sterkere prikkels om betere technologieën te
gebruiken (<-> traditionele ambachtslui)
Napoleon: “Laissez donc la Chine dormir, car lorque la China s’éveillera le monde entier
tremblera”
→ beschikte over geavanceerde technologieën + enorm bevolkingsaantal
→ sterke inhaalrace: tot 1970 bij 1 van armste landen behoren
aandeel in wereldinkomen
→ VS, Canada, Japan, Duitsland, Frankrijk, Italië en VK
(=G7)
→ China, India en Indonesië (=ASIA3)
1500: 20% van economische activiteit bevindt zich in Azië
Industriële revolutie: aandeel van G7 stijgt (20% → 50%
economische activiteit in wereld)
1980- 2015 → Mao wordt opgevolgd → ↑ BBP van ASIA3 met 10% ten koste van G7
Moet je zeer rijk zijn om lang te leven?
Well-being index: welvaart, geletterheid, kindersterfte…
→ ↑ inkomen per hoofd → ↑ well-being index
kapitalistisch instellingen = garantie op welvaart?
Kapitalistische instelling =/ voldoende garantie voor permanente ↑ levensverwachtingen
overheid:
- kan private eigendom niet voldoende beschermen
vb. druiven bij wijnboer pikken → druiven moet je terug kunnen krijgen via juridisch
systeem
- markten NIET competitief (zorgt voor efficiëntie) + bedrijven dood door connecties
met overheid
- overheid is gecapteerd door rent-steekers (vb. Facebook)
vb. mensen gaan lobbyen bij overheid om regels te sturen in de richting die zij willen
vb. regels opleggen aan Facebook
↑ welvaart → gebruik natuurbudget
I = f(P,A,T)
- milieu-impact (I)
- populatie (p): hoe ↑ samenleving → hoe ↑ belasting van milieu
- economische welvaart (A)
- technologie (T)
