Samenvatting Rol en zelf: hoe verwachtingen en interactie onze identiteit vormen

Deel II: Bouwstenen van de samenleving




ROL EN ZELF
HOOFDSTUK 5

HERHALING HOOFSTUK 4


Natuurlijk verschijnsel: ziekte

- Vaststelling: Alle organismen worden ziek (dus ook alle mensen)
- Dus: samenleving moet manieren bedenken om met ziekte om te gaan
- Ziekte + rol arts: rollen zijn sets van verwachtingen
- Hoe krijgt men de ziekterol? Twee verschillende visies

Ziekterol en rol van de arts: twee belangrijke rollen -> Wat bepaald nu of jij die ziekterol
al dan niet krijgt??

1. Reductionistische benadering: het enige wat bepaald is de fysieke staat
van je organisme
 Geen enkele rol of ruimte voor het sociale
 Meest intuïtieve benadering, meest problematische benadering, belangrijk
probleem!

Reductionistische benadering
- De ziekterol is slechts een vertaling van de
‘natuurlijke’ toestand van het lichaam (geen
autonome rol sociale)
- Probleem: We kunnen aantonen dat de ziekterol
over de tijd ‘verbreed’ werd:
o Vb: bepaalde geestesziektes ‘kennen’ we al
lang, maar zijn pas recenter erkend als ziekte
(ontoerekeningsvatbaarheid), shizofrinie
bijvoorbeeld
- De ziekterol als cultureel element bepaalt mee
welke symptomen in aanmerking komen om
erkend te worden als ziekte

2. Emergentistische benadering
 Meer collectivistischere benadering



Allemaal empirisch gezind

Deel 1: Sociologische kernvragen

Vaststelling: Zonder beperkingen, zonder respect voor bepaalde regels wordt het
leven onvoorspelbaar en onleefbaar.

Vragen: Wat is niet contingent? Zijn er regels die absoluut noodzakelijk en dus
niet-arbitrair zijn? Hoe wordt voorspelbaarheid gegenereerd? Hoe
scheppen we orde? (deel 2)

Deel 2: Bouwstenen van de samenleving


1
Hoofdstuk 5

, Deel II: Bouwstenen van de samenleving


In deel 2 komen onder meer aan bod: Een aantal fundamentele begrippen, een
aantal theoretische benaderingen (functionalisme, conflictsociologie,
hermeneutiek, etnomethodologie), het proces van sociale controle, een
toepassing daarvan op het verschijnsel criminaliteit

5.1 EEN TOCHT DOOR DE SOCIALE WERKELIJKHEID


Belangrijke sociologische begrijpen: ‘rol’, ‘verwachting’ en ‘norm’

- In dit hoofdstuk worden ze op een meer systematische manier besproken
- Immanuel Kant: ‘Als we een begrip niet zouden mogen gebruiken vooraleer we
het gedefinieerd hebben, dan zou het moeilijk worden te filosoferen.’



5.2 DE ROL: PERSOON NOCH INHOUD TELT


Een rol is:

1. Bundels van verwachtingen
o (jij -> omgeving, omgeving -> jij, gekoppeld aan bepaalde .. NIET aan het
individu zelf)
o De bundels gelden ten overstaan van een bepaalde persoon
2. Gekoppeld aan bepaalde positie of situatie, NIET aan u als persoon zelf

- Doorgaans gespecificeerd voor stabiele relaties of verhoudingen (bv. Vaderrol,
student, ….)
- Iemand die niet doet wat we verwacht hadden: ‘hij valt uit zijn rol’


Rollenset: Wat betekent het sociologisch gezien
om student te zijn?

- Met wie kom je in contact
- Welke verwachtingen heb je
- Heleboel verwachtingen: prof komt
lesgeven, vertelt over leerstof examen,
prof verwacht dat wij beginnen leren …
- Kans reëel dat er conflicten ontstaan


Rollenset: geheel van rollen aan de duiden die
aan één positie verbonden zijn (vb. student)

- Mensen vervullen doorgaans meerdere rollen (niet alleen student, ook kind van iemand,
jobstudent…)
- Rolconflicten: 2 types
o Conflicten tussen rollen
 Belangenconflict: type voorbeeld v/e conflict waar dat belangen
verbonden aan 1 rol botsen met de verwachtingen die we
verbinden met een andere rol (vb. vriendjespolitiek, vrienden <-> politiek)
o Conflicten over de invulling van een rol



2
Hoofdstuk 5