Samenvatting Recht in pedagogiek en
onderwijs
Table of Contents
Veel gebruikte afkortingen ................................................................................................. 2
Literatuur per college ........................................................................................................ 2
College 1 .....................................................................................................................................2
JB H1: Inleiding recht ....................................................................................................................................2
JB H19: Kinderrechtenverdrag ......................................................................................................................2
UN Committee on the Rights of the Child (2013) .........................................................................................3
UN Committee on the Rights of the Child (2015) .........................................................................................4
Verenigde Naties, IVRK (1989) .....................................................................................................................4
College 2 .....................................................................................................................................4
Jeugdrecht begrepen (H2-10) .........................................................................................................................4
Commissie onderzoek interlandelijke adoptie (H1-3, 9-13) ........................................................................16
Commissie onderzoek interlandelijke adoptie Beleidsreactie ......................................................................19
Brief van de minister van Veiligheid en Justitie (2016) ...............................................................................19
Brief van de minister van Rechtsbescherming (2020) .................................................................................20
College 3 ................................................................................................................................... 21
Jeugdrecht Begrepen (H16-18) ....................................................................................................................21
H8 Eerste evaluatie Jeugdwet: na de transitie nu de transformatie (Friele, 2018) .......................................25
Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd (Inspectie gezondheidszorg en Jeugd, 2021) .......................27
Veiligheid van kinderen in kwetsbare gezinnen (Samenwerkend toezicht 2016).........................................28
College 4 ................................................................................................................................... 29
Beslisbevoegdheid van pleegouders: België als gidsland? (Bruning, 2019) ................................................29
Terughoudend en zorgvuldig omgaan met onvrijwillige en verplichte zorg (Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd, 2019) .................................................................................................................................................29
Factsheet VNG: Gesloten Jeugdhulp ...........................................................................................................30
Tweede Kamer / 35942, nr. 3, 2021 .............................................................................................................31
College 5 ................................................................................................................................... 32
Ongezien onrecht in het vreemdelingenrecht (Geertsema, 2021) ................................................................32
Beschadigen of beschermen? (Goeman, 2016) ............................................................................................32
Jeugd(beschermings)recht en vreemdelingenrecht (Nissen en Sportal, 2021) .............................................33
The Best Interests of the Child in Cases of Migration (Kalverboer et al., 2017) .........................................34
Unaccompanied Minors in the Netherlands (Zijlstra et al., 2018) ...............................................................35
College 6 ................................................................................................................................... 36
Samenvatting Evaluatie Passend Onderwijs (Ledoux, 2020) .......................................................................36
Beyond Salamanca: a citation analysis … in inclusive and special education research (Graham, 2020) ....37
Van leerplicht naar leerrecht (Kinderombudsman, 2013).............................................................................38
College 7 ................................................................................................................................... 40
Jeugdrecht Begrepen (H11-15) ....................................................................................................................40
Herstelrecht in jeugdstrafzaken in Nederland, waar staan we? (Wolthuis en Berger, 2018) ........................47
,Veel gebruikte afkortingen
AMK: Advies- en Meldpunt Kindermishandeling
AMV: Alleenstaande Minderjarige Vluchteling (ook wel AMA)
GI: Gecertificeerde Instelling
IVRK: Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind
OM: Openbaar Ministerie
OTS: Ondertoezichtsstelling
OvJ: Officier van Justitie
RvK: Raad van de Kinderbescherming
UHP: Uithuisplaatsing
Literatuur per college
College 1
JB H1: Inleiding recht
Het doel van het recht is rechtvaardigheid, gelijkheid, beschermen van de zwakken en
conflictbeheersing. Wat het doel van het recht is, wordt bepaald door politieke keuzes. Het technische
doel van het recht is het ordenen van de samenleving en het geven van regels om conflicten te
voorkomen.
Daarmee is het recht het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent.
Er zijn verschillende rechtsgebieden
- Staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid, verschillende organen van de
overheid worden beschreven. Het geeft regels over relatie van overheid en burger
- Bestuursrecht: overheid in actie, regels over de bestuurstaak van de overheid (ordenende
taak), wat een overheid mag doen in contact met burgers (wat mag, wat mag niet, hoe stel je
je op). Burgers krijgen de mogelijkheid tot bezwaar en beroep. De belangrijkste wet is de
Algemene wet bestuursrecht
- Strafrecht: beschrijft verboden gedragingen, wetboek van strafrecht bepaalt wat strafbaar is,
wetboek van strafvordering bepaalt hoe de procedure van straffen verloopt
- Burgerlijk recht: rechtsverhoudingen tussen burgers onderling, opgedeeld in drie onderdelen
o Personen- en familierecht (bijv. scheiden)
o Vermogensrecht (bijv. huur)
o Rechtspersonenrecht (bijv. oprichten van vereniging)
Het jeugdrecht zit door al deze gebieden heen.
Materieel recht: rechten en plichten van burgers
Formeel recht: procesrecht, hoe het materieel recht te handhaven
Nationaal recht geldt op het grondgebied van dat land, internationaal recht regelt de relaties tussen
verschillende staten. Dit wordt vaak vastgelegd in internationale verdragen. Denk bijvoorbeeld aan
het IRVK.
JB H19: Kinderrechtenverdrag
Het IVRK is door alle landen in de wereld getekend, m.u.v. Verenigde Staten, Zuid-Soedan en
Somalië.1 De tekst is ruim interpreteerbaar geschreven, dit zorgt voor een groot draagvlak maar dus
ook verschillen aan hoe de inhoud wordt gezien. Bij het ondertekenen mogen landen ook een
voorbehoud maken, dat ze zich aan een of meer onderdelen van het verdrag niet willen/kunnen
houden.
1
In het boek worden drie landen genoemd, in college alleen de Verenigde Staten. Voor het tentamen moet
uitgegaan worden van alleen de Verenigde Staten
,Nederland heeft bij drie artikelen een voorbehoud gemaakt. Er zijn geen voorzieningen van sociale
zekerheid beschikbaar voor jongeren die nog geen 18 jaar zijn, er is geen strikte scheiding tussen
minder- en meerderjarigenstrafrecht. Het derde voorbehoud bestaat niet meer, maar dat hield in dat
minderjarigen niet als dienstplichtige worden ingezet bij oorlogshandelingen. In Nederland kon dat
vanaf 16 jaar, dat is nu 18 jaar geworden.
De kernbepalingen van het verdrag:
- Het recht om in gelijke gevallen gelijk behandeld te worden
o Geen onderscheid op ras, huidskleur, geslacht, godsdienst of wat dan ook
- De verplichting om het belang van het kind de eerste overweging te laten zijn
o Belang hoeft niet doorslag te geven maar moet wel voorop staan bij het maken van
beslissingen. Bij besluiten moet duidelijk gemaakt worden hoe deze belangen zijn
meegewogen. Dit geldt ook voor algemeen beleid.
§ Belang van het kind, zie UN Committee 2013
- Het recht op leven en op ontwikkeling naar volwassenheid
o Kinderen zijn nog in ontwikkeling, dat moet bevorderd worden en eventueel ook
beschermd. Per land verschilt welke taken hierbij horen
- Het recht om gehoord te worden
o In het verdrag is geen minimumleeftijd opgenomen, in Nederland houden we 12 jaar
aan. Volgens het verdrag moet er wel gelet worden op rijpheid, niet iedereen is in
staat om gehoord te worden.
Ouders worden als eerstverantwoordelijken gezien voor de verzorging en opvoeding van hun
kinderen. Het kind heeft het recht om bij ouders op te groeien, tenzij dit niet in het belang van het
kind is. De overheid is in de opvoeding ondersteuner (zorgen voor goed onderwijs etc.) en een
vangnet (ingrijpen waar noodzakelijk).
Er is een comité dat controleert in hoeverre landen zich aan het verdrag houden. Hier levert een
lidstaat eens per vijf jaar een rapport in dat wordt beoordeeld. Hier komen aanbevelingen uit, waar
een land iets mee kan, het hoeft niet per se. De aanbevelingen worden wel openbaar dus er kan wel
druk komen voor verandering.
Non-gouvermentele organisaties kunnen ook een rapport brengen over een land, denk aan Amnesty
International.
Een internationaal verdrag werkt in principe niet direct op burgers, je kan de overheid ook niet zomaar
aanspreken op die rechten. In sommige gevallen kan dat wel, een rechter van het desbetreffende land
bepaalt welke bepalingen rechtstreekse werking hebben.
Als je een klacht hebt over geschonden rechten kun je terecht bij de kinderombudsman, de
klachttermijn is een jaar. Signalen van mogelijke misstanden kunnen ook gemeld worden bij de
kinderombudsman.
UN Committee on the Rights of the Child (2013)
Belang van het kind moet voorop staan (artikel 3, paragraaf 1)
The best interests of a child shall be a primary consideration in the adoption of all measures of
implementation
In all actions concerning children
In all actions à dus in alle acties die je uitvoert maar ook wat je niet uitvoert telt mee
Concerning à bij directe en indirecte impact op kinderen
Children à iedereen onder de 18 binnen een lidstaat
By public or private social welfare institutions, courts of law, administrative authorities or
legislative bodies
Public or private social welfare institutions à alle instellingen wiens werk en beslissingen impact
hebben op kinderen en de uitvoering van hun rechten
, Courts of law à alle juridische betrekkingen, in alle instanties
Administrative authorities à op alle niveaus, bijvoorbeeld in educatie, gezondheidszorg en asiel
Legislative bodies à aannemen van een wet moet met de belangen van kinderen in het achterhoofd
Elementen die in acht genomen moeten worden bij het bepalen van het belang van het kind
- Mening van het kind
- De identiteit van het kind (geslacht, oriëntatie, afkomst, religie, etc.)
- Behoud van gezinsomgeving en onderhouden van relaties
- Positie van kwetsbaarheid (beperking, minderheidsgroep, vluchteling, etc.)
- Recht op gezondheid
- Recht op educatie
UN Committee on the Rights of the Child (2015)
Aanbevelingen van het comité voor Nederlandse wetgeving
Verenigde Naties, IVRK (1989)
College 2
Jeugdrecht begrepen (H2-10)
H2: De ouders van de jeugdige
De juridische moeder is de vrouw uit wie het kind geboren is (1:198 BW), dit geldt ook als er bij de
bevruchting genetisch materiaal uit een andere vrouw is ingebracht. Er zijn nog geen regels voor
draagmoederschap. Er zijn plannen voor een wet waarbij wensouders bij geboorte automatisch de
juridische ouder worden.
De juridische vader is de man die of bij de geboorte met de moeder is gehuwd (geregistreerd partner
telt ook), of de jeugdige heeft erkend, of van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld, of die
de jeugdige heeft geadopteerd.
Mocht de gehuwde man niet de biologische vader zijn van het kind, kan de vader het vaderschap
ontkennen. Dit kan worden aangetoond met DNA (1:100 BW).
Als de juridische moeder op moment van geboorte geen formele relatie heeft, dan krijgt het kind
automatisch alleen een moeder. Een man die de juridische vader wil worden, kan het kind erkennen.
Voor de erkenning van een jeugdige tot 16 jaar is er toestemming van de moeder nodig, tussen de 12
onderwijs
Table of Contents
Veel gebruikte afkortingen ................................................................................................. 2
Literatuur per college ........................................................................................................ 2
College 1 .....................................................................................................................................2
JB H1: Inleiding recht ....................................................................................................................................2
JB H19: Kinderrechtenverdrag ......................................................................................................................2
UN Committee on the Rights of the Child (2013) .........................................................................................3
UN Committee on the Rights of the Child (2015) .........................................................................................4
Verenigde Naties, IVRK (1989) .....................................................................................................................4
College 2 .....................................................................................................................................4
Jeugdrecht begrepen (H2-10) .........................................................................................................................4
Commissie onderzoek interlandelijke adoptie (H1-3, 9-13) ........................................................................16
Commissie onderzoek interlandelijke adoptie Beleidsreactie ......................................................................19
Brief van de minister van Veiligheid en Justitie (2016) ...............................................................................19
Brief van de minister van Rechtsbescherming (2020) .................................................................................20
College 3 ................................................................................................................................... 21
Jeugdrecht Begrepen (H16-18) ....................................................................................................................21
H8 Eerste evaluatie Jeugdwet: na de transitie nu de transformatie (Friele, 2018) .......................................25
Kwetsbare kinderen onvoldoende beschermd (Inspectie gezondheidszorg en Jeugd, 2021) .......................27
Veiligheid van kinderen in kwetsbare gezinnen (Samenwerkend toezicht 2016).........................................28
College 4 ................................................................................................................................... 29
Beslisbevoegdheid van pleegouders: België als gidsland? (Bruning, 2019) ................................................29
Terughoudend en zorgvuldig omgaan met onvrijwillige en verplichte zorg (Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd, 2019) .................................................................................................................................................29
Factsheet VNG: Gesloten Jeugdhulp ...........................................................................................................30
Tweede Kamer / 35942, nr. 3, 2021 .............................................................................................................31
College 5 ................................................................................................................................... 32
Ongezien onrecht in het vreemdelingenrecht (Geertsema, 2021) ................................................................32
Beschadigen of beschermen? (Goeman, 2016) ............................................................................................32
Jeugd(beschermings)recht en vreemdelingenrecht (Nissen en Sportal, 2021) .............................................33
The Best Interests of the Child in Cases of Migration (Kalverboer et al., 2017) .........................................34
Unaccompanied Minors in the Netherlands (Zijlstra et al., 2018) ...............................................................35
College 6 ................................................................................................................................... 36
Samenvatting Evaluatie Passend Onderwijs (Ledoux, 2020) .......................................................................36
Beyond Salamanca: a citation analysis … in inclusive and special education research (Graham, 2020) ....37
Van leerplicht naar leerrecht (Kinderombudsman, 2013).............................................................................38
College 7 ................................................................................................................................... 40
Jeugdrecht Begrepen (H11-15) ....................................................................................................................40
Herstelrecht in jeugdstrafzaken in Nederland, waar staan we? (Wolthuis en Berger, 2018) ........................47
,Veel gebruikte afkortingen
AMK: Advies- en Meldpunt Kindermishandeling
AMV: Alleenstaande Minderjarige Vluchteling (ook wel AMA)
GI: Gecertificeerde Instelling
IVRK: Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind
OM: Openbaar Ministerie
OTS: Ondertoezichtsstelling
OvJ: Officier van Justitie
RvK: Raad van de Kinderbescherming
UHP: Uithuisplaatsing
Literatuur per college
College 1
JB H1: Inleiding recht
Het doel van het recht is rechtvaardigheid, gelijkheid, beschermen van de zwakken en
conflictbeheersing. Wat het doel van het recht is, wordt bepaald door politieke keuzes. Het technische
doel van het recht is het ordenen van de samenleving en het geven van regels om conflicten te
voorkomen.
Daarmee is het recht het geheel van overheidsregels dat de samenleving ordent.
Er zijn verschillende rechtsgebieden
- Staatsrecht: basisregels voor de organisatie van de overheid, verschillende organen van de
overheid worden beschreven. Het geeft regels over relatie van overheid en burger
- Bestuursrecht: overheid in actie, regels over de bestuurstaak van de overheid (ordenende
taak), wat een overheid mag doen in contact met burgers (wat mag, wat mag niet, hoe stel je
je op). Burgers krijgen de mogelijkheid tot bezwaar en beroep. De belangrijkste wet is de
Algemene wet bestuursrecht
- Strafrecht: beschrijft verboden gedragingen, wetboek van strafrecht bepaalt wat strafbaar is,
wetboek van strafvordering bepaalt hoe de procedure van straffen verloopt
- Burgerlijk recht: rechtsverhoudingen tussen burgers onderling, opgedeeld in drie onderdelen
o Personen- en familierecht (bijv. scheiden)
o Vermogensrecht (bijv. huur)
o Rechtspersonenrecht (bijv. oprichten van vereniging)
Het jeugdrecht zit door al deze gebieden heen.
Materieel recht: rechten en plichten van burgers
Formeel recht: procesrecht, hoe het materieel recht te handhaven
Nationaal recht geldt op het grondgebied van dat land, internationaal recht regelt de relaties tussen
verschillende staten. Dit wordt vaak vastgelegd in internationale verdragen. Denk bijvoorbeeld aan
het IRVK.
JB H19: Kinderrechtenverdrag
Het IVRK is door alle landen in de wereld getekend, m.u.v. Verenigde Staten, Zuid-Soedan en
Somalië.1 De tekst is ruim interpreteerbaar geschreven, dit zorgt voor een groot draagvlak maar dus
ook verschillen aan hoe de inhoud wordt gezien. Bij het ondertekenen mogen landen ook een
voorbehoud maken, dat ze zich aan een of meer onderdelen van het verdrag niet willen/kunnen
houden.
1
In het boek worden drie landen genoemd, in college alleen de Verenigde Staten. Voor het tentamen moet
uitgegaan worden van alleen de Verenigde Staten
,Nederland heeft bij drie artikelen een voorbehoud gemaakt. Er zijn geen voorzieningen van sociale
zekerheid beschikbaar voor jongeren die nog geen 18 jaar zijn, er is geen strikte scheiding tussen
minder- en meerderjarigenstrafrecht. Het derde voorbehoud bestaat niet meer, maar dat hield in dat
minderjarigen niet als dienstplichtige worden ingezet bij oorlogshandelingen. In Nederland kon dat
vanaf 16 jaar, dat is nu 18 jaar geworden.
De kernbepalingen van het verdrag:
- Het recht om in gelijke gevallen gelijk behandeld te worden
o Geen onderscheid op ras, huidskleur, geslacht, godsdienst of wat dan ook
- De verplichting om het belang van het kind de eerste overweging te laten zijn
o Belang hoeft niet doorslag te geven maar moet wel voorop staan bij het maken van
beslissingen. Bij besluiten moet duidelijk gemaakt worden hoe deze belangen zijn
meegewogen. Dit geldt ook voor algemeen beleid.
§ Belang van het kind, zie UN Committee 2013
- Het recht op leven en op ontwikkeling naar volwassenheid
o Kinderen zijn nog in ontwikkeling, dat moet bevorderd worden en eventueel ook
beschermd. Per land verschilt welke taken hierbij horen
- Het recht om gehoord te worden
o In het verdrag is geen minimumleeftijd opgenomen, in Nederland houden we 12 jaar
aan. Volgens het verdrag moet er wel gelet worden op rijpheid, niet iedereen is in
staat om gehoord te worden.
Ouders worden als eerstverantwoordelijken gezien voor de verzorging en opvoeding van hun
kinderen. Het kind heeft het recht om bij ouders op te groeien, tenzij dit niet in het belang van het
kind is. De overheid is in de opvoeding ondersteuner (zorgen voor goed onderwijs etc.) en een
vangnet (ingrijpen waar noodzakelijk).
Er is een comité dat controleert in hoeverre landen zich aan het verdrag houden. Hier levert een
lidstaat eens per vijf jaar een rapport in dat wordt beoordeeld. Hier komen aanbevelingen uit, waar
een land iets mee kan, het hoeft niet per se. De aanbevelingen worden wel openbaar dus er kan wel
druk komen voor verandering.
Non-gouvermentele organisaties kunnen ook een rapport brengen over een land, denk aan Amnesty
International.
Een internationaal verdrag werkt in principe niet direct op burgers, je kan de overheid ook niet zomaar
aanspreken op die rechten. In sommige gevallen kan dat wel, een rechter van het desbetreffende land
bepaalt welke bepalingen rechtstreekse werking hebben.
Als je een klacht hebt over geschonden rechten kun je terecht bij de kinderombudsman, de
klachttermijn is een jaar. Signalen van mogelijke misstanden kunnen ook gemeld worden bij de
kinderombudsman.
UN Committee on the Rights of the Child (2013)
Belang van het kind moet voorop staan (artikel 3, paragraaf 1)
The best interests of a child shall be a primary consideration in the adoption of all measures of
implementation
In all actions concerning children
In all actions à dus in alle acties die je uitvoert maar ook wat je niet uitvoert telt mee
Concerning à bij directe en indirecte impact op kinderen
Children à iedereen onder de 18 binnen een lidstaat
By public or private social welfare institutions, courts of law, administrative authorities or
legislative bodies
Public or private social welfare institutions à alle instellingen wiens werk en beslissingen impact
hebben op kinderen en de uitvoering van hun rechten
, Courts of law à alle juridische betrekkingen, in alle instanties
Administrative authorities à op alle niveaus, bijvoorbeeld in educatie, gezondheidszorg en asiel
Legislative bodies à aannemen van een wet moet met de belangen van kinderen in het achterhoofd
Elementen die in acht genomen moeten worden bij het bepalen van het belang van het kind
- Mening van het kind
- De identiteit van het kind (geslacht, oriëntatie, afkomst, religie, etc.)
- Behoud van gezinsomgeving en onderhouden van relaties
- Positie van kwetsbaarheid (beperking, minderheidsgroep, vluchteling, etc.)
- Recht op gezondheid
- Recht op educatie
UN Committee on the Rights of the Child (2015)
Aanbevelingen van het comité voor Nederlandse wetgeving
Verenigde Naties, IVRK (1989)
College 2
Jeugdrecht begrepen (H2-10)
H2: De ouders van de jeugdige
De juridische moeder is de vrouw uit wie het kind geboren is (1:198 BW), dit geldt ook als er bij de
bevruchting genetisch materiaal uit een andere vrouw is ingebracht. Er zijn nog geen regels voor
draagmoederschap. Er zijn plannen voor een wet waarbij wensouders bij geboorte automatisch de
juridische ouder worden.
De juridische vader is de man die of bij de geboorte met de moeder is gehuwd (geregistreerd partner
telt ook), of de jeugdige heeft erkend, of van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld, of die
de jeugdige heeft geadopteerd.
Mocht de gehuwde man niet de biologische vader zijn van het kind, kan de vader het vaderschap
ontkennen. Dit kan worden aangetoond met DNA (1:100 BW).
Als de juridische moeder op moment van geboorte geen formele relatie heeft, dan krijgt het kind
automatisch alleen een moeder. Een man die de juridische vader wil worden, kan het kind erkennen.
Voor de erkenning van een jeugdige tot 16 jaar is er toestemming van de moeder nodig, tussen de 12
