SAMENVATTING INTERPRETATIEVE
ONDERZOEKSMETHODEN
Alles wat in blauw staat, werd benadrukt als belangrijk voor het examen
samenvatting interpretatieve onderzoeksmethoden.................................... 1
Les 1: Interpretatieve onderzoeksmethoden: historische en epistemologische grondslagen
.................................................................................................................................... 3
roadmap opleiding – waar kunnen we dit vak plaatsen? .........................................................3
kwalitatief onderzoek? .........................................................................................................4
opbouw methodologie masterproef ......................................................................................4
1. Historische grondslagen ...............................................................................................4
2. Epistemologische grondslagen .........................................................................................9
epistemologische grondslagen: individu en samenleving (samenvattend) ............................ 11
Les 2: Interpretatieve: reflexiviteit in de onderzoekcyclus en ethische dimensies in
onderzoek ................................................................................................................... 13
I. Reflexiviteit in de onderzoekscyclus ................................................................................. 13
II. Ethische dimensies in onderzoek .................................................................................... 19
Les 3: interpretatieve onderzoeksmethoden les 4 .......................................................... 24
terugblik vorige les - Prestudy tasks .................................................................................... 24
thematische analyse .......................................................................................................... 24
uitleg oefening 2024-2025 ............................................................................................. 28
Les 4: interpretatieve onderzoeksmethoden – les 5 discoursanalyse ............................... 31
ONDERZOEKSCYCLUS ....................................................................................................... 32
1. Discoursanalyse: een methodologisch perspectief op mens, wereld en taal ................. 33
2. Discoursanalyse: de onderzoekscyclus ....................................................................... 37
3. Discoursanalyse: voorbeeld ........................................................................................ 41
Les 5: Biografisch onderzoek en kwalitatieve interviews ................................................. 43
biografisch onderzoek ........................................................................................................ 43
the biographical turn .......................................................................................................... 43
biografisch onderzoek ........................................................................................................ 45
biografisch onderzoek – data-verzameling........................................................................... 49
biografisch onderzoek – data-analyse ................................................................................. 52
biografisch onderzoek: aan de slag ..................................................................................... 53
voorbeeld: the researcher and the beast ............................................................................. 53
Les 6: gastles actieonderzoek – action research ............................................................. 54
, uitleg ufora – korte samenvatting van de les ........................................................................ 54
chat gpt samenvatting ........................................................................................................ 55
inleiding ............................................................................................................................ 56
spinazie ............................................................................................................................. 56
introductie ......................................................................................................................... 57
actie onderzoek/ samenwerkingsonderzoek........................................................................ 58
positie van de onderzoeker ................................................................................................. 60
belangrijkste kwesties in Actie onderzoek ........................................................................... 60
het begin ........................................................................................................................... 61
taal: shame-words en new-words ....................................................................................... 61
in a material world ............................................................................................................. 63
het einde van deelname/participation? ............................................................................... 63
conclusie .......................................................................................................................... 63
Conclusies... ..................................................................................................................... 64
Kennis uit actieonderzoek .................................................................................................. 65
vragen en antwoorden ........................................................................................................ 65
Les 7: Photovoice (PV) – onderzoeksmethode ................................................................ 67
an extract from…................................................................................................................ 68
wat is photovoice? ............................................................................................................. 68
wat is photovoice ............................................................................................................... 68
ontstaan en achtergrond .................................................................................................... 69
community engagement .................................................................................................... 70
verloop van een photovoice project: enkele voorbeelden ..................................................... 71
mate van participatie verschillend ...................................................................................... 72
beperkingen en valkuilen .................................................................................................... 72
waarom photovoice?.......................................................................................................... 73
photovoice: more than a method? ...................................................................................... 73
waarom photovoice?.......................................................................................................... 74
wat brengt het op? ............................................................................................................. 74
een voorbeeld .................................................................................................................... 74
photovoice recovery pathways ........................................................................................... 77
fotoboek ............................................................................................................................ 85
focus on gender ................................................................................................................. 85
tot slot ............................................................................................................................... 86
Les 8: Focusgroepen als onderzoeksmethode ................................................................ 86
Kwalitatieve onderzoeksmethodologie: aanknopingspunten ................................................ 86
, Focusgroepen: Wat en waarom? ......................................................................................... 87
Ontstaan ........................................................................................................................... 89
Hoe? ................................................................................................................................. 90
Data-analyse ..................................................................................................................... 96
Voorbeeld 1: Stress en welbevinden bij schoolleiders .......................................................... 98
Voorbeeld 2: Collectief leren met externe partners ............................................................ 100
Taak thematische analyse .......................................................................................... 102
Examenvragen 2024-2025 ........................................................................................... 161
Vraag 1: Les historische en epistemoligische grondslagen EN reflexiviteit en ethische kwesties
....................................................................................................................................... 161
Vraag 2: discoursanalyse .................................................................................................. 161
Vraag 3: photovoice ......................................................................................................... 161
Vraag 4: focusgroepen ...................................................................................................... 161
LES 1: INTERPRETATIEVE
ONDERZOEKSMETHODEN:
HISTORISCHE EN EPISTEMOLOGISCHE
GRONDSLAGEN
ROADMAP OPLEIDING – WAAR KUNNEN WE DIT VAK PLAATSEN?
VOORBEREIDING MASTERPROEF
• Voorbereiding op jullie masterproef
• Vorm geven aan onderzoeksdesign op basis van probleemstelling en onderzoeksvragen
o Die veranderen vaak doorheen je onderzoek
o Hoe meer je weet over wat zich afspeelt in het veld, hoe scherper dat wordt
• Flexibel constructieproces! Dit gaat mee met je proces van onderzoek doen
o Vb. je onderzoeksvraag kan wijzigen doorheen je onderzoeksproces
• https://www.ugent.be/pp/nl/diensten/fdo/masterproef/overzicht.htm beoordelingsformulier
(schriftelijk en mondeling)
METHODOLOGIE
• 1. De methodologie is aangewezen voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen
• 2. De gehanteerde methodologie wordt beargumenteerd
• 3. Het onderzoeksdesign wordt beschreven
, • 4. De methodologie houdt voldoende rekening met de kwaliteitsaspecten van het onderzoek,
zoals betrouwbaarheid, consistentie, stabiliteit, representativiteit, transfereerbaarheid,
herkenbaarheid, volledigheid, geloofwaardigheid, authenticiteit,
• 5. Deelnemers, instrumenten, verwerkingsmethodes … worden beschreven
• 6. Er is aandacht voor tijdsmanagement en haalbaarheid
DEONTOLOGIE
• 1. Er is gehandeld conform de ethische normen, gangbaar voor dit onderzoek
• 2. Waar wenselijk en nodig is informed consent toegepast
• 3. Eventuele deelnemers aan het onderzoek kregen de kans kennis te nemen van de resultaten
• 4. Inbreng van derden (hulp bij bepaalde delen, gebruik van data van derden, …) is correct
vermeld
KWALITATIEF ONDERZOEK?
• Methodologie ≠ methoden
o Belangrijk verschil tussen beide
• Onderzoeksmethodologie: algemene benadering in een onderzoeksproject (cf.
wetenschapstheoretische basis en overkoepelende onderzoekbenadering: theorie & empirie)
o Waarom sla je de weg in van mixed-method, kwantitatief of/en kwalitatief onderzoek?
Kenmerken van kwalitatief onderzoek!
▪ Bv. Uitleggen waarom je kwalitatief onderzoek doet
▪ Mixed method: kwalitatief EN Kwantitatief
• Onderzoeksmethoden: technieken die gebruikt en gecombineerd worden om onderzoek te doen
en diepgaand inzicht te verwerven in de betekenis van complexe sociale realiteiten (strategieën
van data-verzameling en data-analyse)
OPBOUW METHODOLOGIE MASTERPROEF
• Stukje over “Onderzoekscontext”: omschrijving en duiding waarom deze context relevant is voor
jouw onderzoeksfocus, probleemstelling, en centrale onderzoeksvraag
o Waarom is dit een goeie probleemstelling?
o Omschrijf de geschiedenis, het beleid…
• Vertel ook een stukje over “Onderzoeksbenadering”: kwalitatief, interpretatief onderzoek
(kenmerken) → zie volgende lessen
o Methoden van data-verzameling bv. focusgroepen, interviews
o Methoden van data-analyse bv. thematische analyse
o Kwaliteit/betrouwbaarheid, transparantie bv. als iets mislukt is, leg uit waarom dit komt
o Ethische dimensies en positionering/reflexiviteit
1. HISTORISCHE GRONDSLAGEN
ONDERZOEKSMETHODEN
Alles wat in blauw staat, werd benadrukt als belangrijk voor het examen
samenvatting interpretatieve onderzoeksmethoden.................................... 1
Les 1: Interpretatieve onderzoeksmethoden: historische en epistemologische grondslagen
.................................................................................................................................... 3
roadmap opleiding – waar kunnen we dit vak plaatsen? .........................................................3
kwalitatief onderzoek? .........................................................................................................4
opbouw methodologie masterproef ......................................................................................4
1. Historische grondslagen ...............................................................................................4
2. Epistemologische grondslagen .........................................................................................9
epistemologische grondslagen: individu en samenleving (samenvattend) ............................ 11
Les 2: Interpretatieve: reflexiviteit in de onderzoekcyclus en ethische dimensies in
onderzoek ................................................................................................................... 13
I. Reflexiviteit in de onderzoekscyclus ................................................................................. 13
II. Ethische dimensies in onderzoek .................................................................................... 19
Les 3: interpretatieve onderzoeksmethoden les 4 .......................................................... 24
terugblik vorige les - Prestudy tasks .................................................................................... 24
thematische analyse .......................................................................................................... 24
uitleg oefening 2024-2025 ............................................................................................. 28
Les 4: interpretatieve onderzoeksmethoden – les 5 discoursanalyse ............................... 31
ONDERZOEKSCYCLUS ....................................................................................................... 32
1. Discoursanalyse: een methodologisch perspectief op mens, wereld en taal ................. 33
2. Discoursanalyse: de onderzoekscyclus ....................................................................... 37
3. Discoursanalyse: voorbeeld ........................................................................................ 41
Les 5: Biografisch onderzoek en kwalitatieve interviews ................................................. 43
biografisch onderzoek ........................................................................................................ 43
the biographical turn .......................................................................................................... 43
biografisch onderzoek ........................................................................................................ 45
biografisch onderzoek – data-verzameling........................................................................... 49
biografisch onderzoek – data-analyse ................................................................................. 52
biografisch onderzoek: aan de slag ..................................................................................... 53
voorbeeld: the researcher and the beast ............................................................................. 53
Les 6: gastles actieonderzoek – action research ............................................................. 54
, uitleg ufora – korte samenvatting van de les ........................................................................ 54
chat gpt samenvatting ........................................................................................................ 55
inleiding ............................................................................................................................ 56
spinazie ............................................................................................................................. 56
introductie ......................................................................................................................... 57
actie onderzoek/ samenwerkingsonderzoek........................................................................ 58
positie van de onderzoeker ................................................................................................. 60
belangrijkste kwesties in Actie onderzoek ........................................................................... 60
het begin ........................................................................................................................... 61
taal: shame-words en new-words ....................................................................................... 61
in a material world ............................................................................................................. 63
het einde van deelname/participation? ............................................................................... 63
conclusie .......................................................................................................................... 63
Conclusies... ..................................................................................................................... 64
Kennis uit actieonderzoek .................................................................................................. 65
vragen en antwoorden ........................................................................................................ 65
Les 7: Photovoice (PV) – onderzoeksmethode ................................................................ 67
an extract from…................................................................................................................ 68
wat is photovoice? ............................................................................................................. 68
wat is photovoice ............................................................................................................... 68
ontstaan en achtergrond .................................................................................................... 69
community engagement .................................................................................................... 70
verloop van een photovoice project: enkele voorbeelden ..................................................... 71
mate van participatie verschillend ...................................................................................... 72
beperkingen en valkuilen .................................................................................................... 72
waarom photovoice?.......................................................................................................... 73
photovoice: more than a method? ...................................................................................... 73
waarom photovoice?.......................................................................................................... 74
wat brengt het op? ............................................................................................................. 74
een voorbeeld .................................................................................................................... 74
photovoice recovery pathways ........................................................................................... 77
fotoboek ............................................................................................................................ 85
focus on gender ................................................................................................................. 85
tot slot ............................................................................................................................... 86
Les 8: Focusgroepen als onderzoeksmethode ................................................................ 86
Kwalitatieve onderzoeksmethodologie: aanknopingspunten ................................................ 86
, Focusgroepen: Wat en waarom? ......................................................................................... 87
Ontstaan ........................................................................................................................... 89
Hoe? ................................................................................................................................. 90
Data-analyse ..................................................................................................................... 96
Voorbeeld 1: Stress en welbevinden bij schoolleiders .......................................................... 98
Voorbeeld 2: Collectief leren met externe partners ............................................................ 100
Taak thematische analyse .......................................................................................... 102
Examenvragen 2024-2025 ........................................................................................... 161
Vraag 1: Les historische en epistemoligische grondslagen EN reflexiviteit en ethische kwesties
....................................................................................................................................... 161
Vraag 2: discoursanalyse .................................................................................................. 161
Vraag 3: photovoice ......................................................................................................... 161
Vraag 4: focusgroepen ...................................................................................................... 161
LES 1: INTERPRETATIEVE
ONDERZOEKSMETHODEN:
HISTORISCHE EN EPISTEMOLOGISCHE
GRONDSLAGEN
ROADMAP OPLEIDING – WAAR KUNNEN WE DIT VAK PLAATSEN?
VOORBEREIDING MASTERPROEF
• Voorbereiding op jullie masterproef
• Vorm geven aan onderzoeksdesign op basis van probleemstelling en onderzoeksvragen
o Die veranderen vaak doorheen je onderzoek
o Hoe meer je weet over wat zich afspeelt in het veld, hoe scherper dat wordt
• Flexibel constructieproces! Dit gaat mee met je proces van onderzoek doen
o Vb. je onderzoeksvraag kan wijzigen doorheen je onderzoeksproces
• https://www.ugent.be/pp/nl/diensten/fdo/masterproef/overzicht.htm beoordelingsformulier
(schriftelijk en mondeling)
METHODOLOGIE
• 1. De methodologie is aangewezen voor het beantwoorden van de onderzoeksvragen
• 2. De gehanteerde methodologie wordt beargumenteerd
• 3. Het onderzoeksdesign wordt beschreven
, • 4. De methodologie houdt voldoende rekening met de kwaliteitsaspecten van het onderzoek,
zoals betrouwbaarheid, consistentie, stabiliteit, representativiteit, transfereerbaarheid,
herkenbaarheid, volledigheid, geloofwaardigheid, authenticiteit,
• 5. Deelnemers, instrumenten, verwerkingsmethodes … worden beschreven
• 6. Er is aandacht voor tijdsmanagement en haalbaarheid
DEONTOLOGIE
• 1. Er is gehandeld conform de ethische normen, gangbaar voor dit onderzoek
• 2. Waar wenselijk en nodig is informed consent toegepast
• 3. Eventuele deelnemers aan het onderzoek kregen de kans kennis te nemen van de resultaten
• 4. Inbreng van derden (hulp bij bepaalde delen, gebruik van data van derden, …) is correct
vermeld
KWALITATIEF ONDERZOEK?
• Methodologie ≠ methoden
o Belangrijk verschil tussen beide
• Onderzoeksmethodologie: algemene benadering in een onderzoeksproject (cf.
wetenschapstheoretische basis en overkoepelende onderzoekbenadering: theorie & empirie)
o Waarom sla je de weg in van mixed-method, kwantitatief of/en kwalitatief onderzoek?
Kenmerken van kwalitatief onderzoek!
▪ Bv. Uitleggen waarom je kwalitatief onderzoek doet
▪ Mixed method: kwalitatief EN Kwantitatief
• Onderzoeksmethoden: technieken die gebruikt en gecombineerd worden om onderzoek te doen
en diepgaand inzicht te verwerven in de betekenis van complexe sociale realiteiten (strategieën
van data-verzameling en data-analyse)
OPBOUW METHODOLOGIE MASTERPROEF
• Stukje over “Onderzoekscontext”: omschrijving en duiding waarom deze context relevant is voor
jouw onderzoeksfocus, probleemstelling, en centrale onderzoeksvraag
o Waarom is dit een goeie probleemstelling?
o Omschrijf de geschiedenis, het beleid…
• Vertel ook een stukje over “Onderzoeksbenadering”: kwalitatief, interpretatief onderzoek
(kenmerken) → zie volgende lessen
o Methoden van data-verzameling bv. focusgroepen, interviews
o Methoden van data-analyse bv. thematische analyse
o Kwaliteit/betrouwbaarheid, transparantie bv. als iets mislukt is, leg uit waarom dit komt
o Ethische dimensies en positionering/reflexiviteit
1. HISTORISCHE GRONDSLAGEN
