Methodiek systeemgerichte hulpverlening
Inclusief :
- een samenva ng van de bijlages en PPT’s op Toledo
- een samenva ng van de volledige syllabus op Toledo
- een samenva ng van het volledige handboek “contextuele
hulpverlening"
1
tti
, PPT’S
3 methodische denkkaders :
. De structuurgerichte stroming ( Minuchin)
. De oplossingsgerichte stroming / het Brugs model
. De contextuele stroming of genera onele stroming (Nagy)
Systeemdenken is een referen ekader, een bepaalde manier van kijken naar de werkelijkheid.
• Het systeemdenken kende een ‘ondergronds’ ontstaan. Begin vorige eeuw werd rekening houden met de
context van een pa ënt als zonde beschouwd, we dienden de cliënten te beschermen tegen ‘besme ng
van buitenaf’, meende Freud.
• Frustra es : behandelingsduur te lang en symptoomverschuiving; probleem kan je niet los zien van zijn
context (ook al is het een puur individueel probleem) ; veel problemen zijn rela eproblemen.
• Pas in het midden van de 20ste eeuw kwam de doorbraak.
Basisa tudes binnen het systeemdenken
VAN PROBLEMEN EN VERKLARINGEN NAAR EEN PRAGMATISCHE INGESTELDHEID.
Wij zoeken niet naar de oorzaak. Therapeu sch is dit niet werkbaar, evenmin als
het begrip “schuld”. Wij werken met begrippen als verantwoordelijkheid en bekwaamheden
Hypotheses worden opgesteld met als belangrijkste criterium, dat van de bruikbaarheid.
Let wel : BEGRIJPEN IS NIET GELIJK AAN GOEDKEUREN
ER IS NIET EEN WERKELIJKHEID - ER ZIJN ER ZOVEEL ALS ER MENSEN ZIJN.
Dit verwijst naar het derde axioma van Watzlawick, het axioma van de interpunc e.
Elk van ons ordent de wereld rondom zich op een bepaalde manier, elk van ons kijkt door zijn eigen bril.
Wie zijn wij om te oordelen of jij een goede smaak hebt of niet ? Er bestaat niet zoiets als juist of niet juist,
waar of onwaar…
2
ttiti ti ti ti ti ti ti tti
, DE CIRCULAIRE KIJK
We spreken in termen van beïnvloeding. We gaan weg van de oorzaak, ons typisch westerse denken.
Bv. De klacht van de vrouw is dat ze zaagt omdat haar man te veel drinkt. De klacht van de man is dat hij
drinkt omdat de vrouw te veel zaagt. Wie hee gelijk ?
DE CONTEXTUELE KIJK
Je kan veel dingen maar begrijpen als je de context kent, dan lijkt de situa e vaak nog zo gek niet.
Voorbeelden ?
CONCREET BEVRAGEN
Hulpverleners, en zeker beginnende hulpverleners, zijn vaak geneigd te vlug te werken naar oplossingen.
We denken maar al te vaak dat we begrijpen wat de cliënt meemaakt, maar dan wel vanuit ons eigen
referen ekader.
Pas hier mee op : Bevraag ruimte, jd, context, … vraag naar competen es, goede zaken, krachten,… vraag
ook naar verschillen, uitzonderingen.
Grondhouding : gezonde nieuwsgierigheid.
REKENING HOUDEN MET DE HOMEOSTASE
Mensen veranderen niet graag, ook al is de situa e niet te benijden. Veranderen vraagt energie en brengt je
in een toestand van onzekerheid. Aldus vertonen cliënten vaak weerstand.
.
Binnen het systeem model gebruiken we het klassieke idee van mo va e niet. Er bestaan geen niet-
gemo veerde cliënten. Iedereen wil zijn situa e beter maken. Jij als hulpverlener dient energie toe te
voegen. De techniek van joinen is een hiervoor een prima instrument.
DE CLIENT BEPAALT DE DOELSTELLING
m.a.w. wat wil de cliënt zelf? We botsen vaker dan we denken met onze eigen waarden en normen. Er
bestaat meer dan één manier om een waardevol leven te leiden.
Onaanvaardbaar gedrag voor de éne mens is dat niet voor de ander.
Jij zal wel een mening hebben maar als hulpverlener mag dit geen rol spelen.
3
ti ti ti tift ti ti titi ti
, 1/ De structuurgerichte stroming => Minuchin
Kernidee van de structuurgerichte stroming
• Het gezin is een systeem: elk lid beïnvloedt de anderen; gedrag krijgt betekenis binnen het geheel.
• Binnen dat systeem bestaan subsystemen (ouderlijk subsysteem, partnerrela e, kind-subsysteem,
broer-zus subsysteem, enz.).
• Een gezinsstructuur is het geheel van regels, grenzen en patronen die de interac e tussen leden
organiseren en op den duur voorspelbaar maken want elk gezin hee de neiging vast te houden aan
bepaalde voorkeurinterac epatronen. Deze creëren voorspelbaarheid en een basiszekerheid. (Wie
zorgt voor wat in het gezin?)
==> De structurele hulpverlener bekijkt de structuur, de interac epatronen, de ontwikkeling en de
aanpassing (dit gebeurt aan de hand van 5 assen).
==> De therapeut herstructureert en focust zich op de gezinsinterac es zodat:
• Grenzen duidelijk worden,
• Subsystemen func oneel blijven,
• Cohesie en autonomie in balans zijn,
• Ouderlijke hiërarchie wordt hersteld.
AS 1 : Grenzen van een systeem
Onder grenzen verstaan we : de rela eve intensiteit van de interne rela es vergeleken met de mindere
intensiteit van de rela es met de buitenwereld of externe rela es. De duidelijkheid van de grens is
evenredig met de duidelijkheid van het patroon.
4
ti ti ti ti ti ti ftti ti ti ti
Inclusief :
- een samenva ng van de bijlages en PPT’s op Toledo
- een samenva ng van de volledige syllabus op Toledo
- een samenva ng van het volledige handboek “contextuele
hulpverlening"
1
tti
, PPT’S
3 methodische denkkaders :
. De structuurgerichte stroming ( Minuchin)
. De oplossingsgerichte stroming / het Brugs model
. De contextuele stroming of genera onele stroming (Nagy)
Systeemdenken is een referen ekader, een bepaalde manier van kijken naar de werkelijkheid.
• Het systeemdenken kende een ‘ondergronds’ ontstaan. Begin vorige eeuw werd rekening houden met de
context van een pa ënt als zonde beschouwd, we dienden de cliënten te beschermen tegen ‘besme ng
van buitenaf’, meende Freud.
• Frustra es : behandelingsduur te lang en symptoomverschuiving; probleem kan je niet los zien van zijn
context (ook al is het een puur individueel probleem) ; veel problemen zijn rela eproblemen.
• Pas in het midden van de 20ste eeuw kwam de doorbraak.
Basisa tudes binnen het systeemdenken
VAN PROBLEMEN EN VERKLARINGEN NAAR EEN PRAGMATISCHE INGESTELDHEID.
Wij zoeken niet naar de oorzaak. Therapeu sch is dit niet werkbaar, evenmin als
het begrip “schuld”. Wij werken met begrippen als verantwoordelijkheid en bekwaamheden
Hypotheses worden opgesteld met als belangrijkste criterium, dat van de bruikbaarheid.
Let wel : BEGRIJPEN IS NIET GELIJK AAN GOEDKEUREN
ER IS NIET EEN WERKELIJKHEID - ER ZIJN ER ZOVEEL ALS ER MENSEN ZIJN.
Dit verwijst naar het derde axioma van Watzlawick, het axioma van de interpunc e.
Elk van ons ordent de wereld rondom zich op een bepaalde manier, elk van ons kijkt door zijn eigen bril.
Wie zijn wij om te oordelen of jij een goede smaak hebt of niet ? Er bestaat niet zoiets als juist of niet juist,
waar of onwaar…
2
ttiti ti ti ti ti ti ti tti
, DE CIRCULAIRE KIJK
We spreken in termen van beïnvloeding. We gaan weg van de oorzaak, ons typisch westerse denken.
Bv. De klacht van de vrouw is dat ze zaagt omdat haar man te veel drinkt. De klacht van de man is dat hij
drinkt omdat de vrouw te veel zaagt. Wie hee gelijk ?
DE CONTEXTUELE KIJK
Je kan veel dingen maar begrijpen als je de context kent, dan lijkt de situa e vaak nog zo gek niet.
Voorbeelden ?
CONCREET BEVRAGEN
Hulpverleners, en zeker beginnende hulpverleners, zijn vaak geneigd te vlug te werken naar oplossingen.
We denken maar al te vaak dat we begrijpen wat de cliënt meemaakt, maar dan wel vanuit ons eigen
referen ekader.
Pas hier mee op : Bevraag ruimte, jd, context, … vraag naar competen es, goede zaken, krachten,… vraag
ook naar verschillen, uitzonderingen.
Grondhouding : gezonde nieuwsgierigheid.
REKENING HOUDEN MET DE HOMEOSTASE
Mensen veranderen niet graag, ook al is de situa e niet te benijden. Veranderen vraagt energie en brengt je
in een toestand van onzekerheid. Aldus vertonen cliënten vaak weerstand.
.
Binnen het systeem model gebruiken we het klassieke idee van mo va e niet. Er bestaan geen niet-
gemo veerde cliënten. Iedereen wil zijn situa e beter maken. Jij als hulpverlener dient energie toe te
voegen. De techniek van joinen is een hiervoor een prima instrument.
DE CLIENT BEPAALT DE DOELSTELLING
m.a.w. wat wil de cliënt zelf? We botsen vaker dan we denken met onze eigen waarden en normen. Er
bestaat meer dan één manier om een waardevol leven te leiden.
Onaanvaardbaar gedrag voor de éne mens is dat niet voor de ander.
Jij zal wel een mening hebben maar als hulpverlener mag dit geen rol spelen.
3
ti ti ti tift ti ti titi ti
, 1/ De structuurgerichte stroming => Minuchin
Kernidee van de structuurgerichte stroming
• Het gezin is een systeem: elk lid beïnvloedt de anderen; gedrag krijgt betekenis binnen het geheel.
• Binnen dat systeem bestaan subsystemen (ouderlijk subsysteem, partnerrela e, kind-subsysteem,
broer-zus subsysteem, enz.).
• Een gezinsstructuur is het geheel van regels, grenzen en patronen die de interac e tussen leden
organiseren en op den duur voorspelbaar maken want elk gezin hee de neiging vast te houden aan
bepaalde voorkeurinterac epatronen. Deze creëren voorspelbaarheid en een basiszekerheid. (Wie
zorgt voor wat in het gezin?)
==> De structurele hulpverlener bekijkt de structuur, de interac epatronen, de ontwikkeling en de
aanpassing (dit gebeurt aan de hand van 5 assen).
==> De therapeut herstructureert en focust zich op de gezinsinterac es zodat:
• Grenzen duidelijk worden,
• Subsystemen func oneel blijven,
• Cohesie en autonomie in balans zijn,
• Ouderlijke hiërarchie wordt hersteld.
AS 1 : Grenzen van een systeem
Onder grenzen verstaan we : de rela eve intensiteit van de interne rela es vergeleken met de mindere
intensiteit van de rela es met de buitenwereld of externe rela es. De duidelijkheid van de grens is
evenredig met de duidelijkheid van het patroon.
4
ti ti ti ti ti ti ftti ti ti ti
