Les 3: van beginsituatie naar onderwijsdoelstellingen
1. Beginsituatie
Didactisch model
Beginsituatie
= een beschrijving van wat de lerenden (=kleuters) al kennen, kunnen, voelen, beleefd hebben,… voor de
START van het leermoment (= activiteit)
= kennis, vaardigheden, attitudes, ervaringen, belevingen,…
Leren is een cumulatief proces
= vertrekken vanuit het reeds gekende/ervaren/ontdekte/…
= voortbouwen op het reeds gekende/ervaren/ontdekte/…
!! hou rekening met het startpunt en het tempo van elk kind!!
Beginsituatie en differentiatie
Let op! Niet alle kinderen hebben dezelfde beginsituatie. Als KO zal je je aanpak afstemmen op de
diversiteit in je klasgroep via:
o UDL: leeromgeving vooraf afstemmen op diverse noden (variatie in materialen, instructies,
hulpmiddelen…).
o Differentiatie = planmatig inspelen op verschillen tussen kleuters om het leerrendement te
verhogen.
Hierover meer in Kleuterdidactiek 2.
, Aspecten van de beginsituatie
Het ontwikkelingsniveau
o bv. kleinmotorische vaardigheid: ‘pincetgreep’.
De voorkennis
o Bv. kleuters weten in welke maand ze jarig zijn.
Motivatie tot leren
o Bv. de kleuters spelen en werken graag aan de zandbak.
Sociale talenten
o Bv. Kleuter A is goed in het oplossen van/omgaan met ruzies.
Persoonlijkheidseigenschappen
o Bv. kleuters X en Y helpen graag andere kleuters.
Emotionele situatie
o Bv. kleuter Z wordt niet graag aangeraakt door andere kinderen of de juf/meester.
…
Kleuters zijn geen onbeschreven blad!
Vertrek vanuit hun mogelijkheden
(=beginsituatie) en bouw daarop verder.
Hoe kom je de beginsituatie te weten?
- OBSERVEREN!
- Communiceren met de mentor, ouders en/of kleuters
- Bronnen raadplegen (als aanvulling)
o Leerplannen (leerlijnen met ontwikkelstappen)
o Groei- en leerlijnen van Boone
o Handboek ‘Groot worden’
o …
2. Aan de slag met ‘groei- en leerlijnen’
a) Wat?
Praktijkboek (dus geen leerstof) is voor ideetjes activiteiten, niet kopen, het is in de bib
Bevat uitgangspunten/tips voor:
- Uitwerking van activiteiten m.a.w. inrichten van de onderwijsleersituatie
(zie didactisch model)
- Didactische tips
- Keuze van materialen voor hoekverrijking
- Inschatting van beginsituatie (zie didactisch model)
Dient NIET als uitgangspunt voor het kiezen van doelen
(is m.a.w. geen leerplan)
1. Beginsituatie
Didactisch model
Beginsituatie
= een beschrijving van wat de lerenden (=kleuters) al kennen, kunnen, voelen, beleefd hebben,… voor de
START van het leermoment (= activiteit)
= kennis, vaardigheden, attitudes, ervaringen, belevingen,…
Leren is een cumulatief proces
= vertrekken vanuit het reeds gekende/ervaren/ontdekte/…
= voortbouwen op het reeds gekende/ervaren/ontdekte/…
!! hou rekening met het startpunt en het tempo van elk kind!!
Beginsituatie en differentiatie
Let op! Niet alle kinderen hebben dezelfde beginsituatie. Als KO zal je je aanpak afstemmen op de
diversiteit in je klasgroep via:
o UDL: leeromgeving vooraf afstemmen op diverse noden (variatie in materialen, instructies,
hulpmiddelen…).
o Differentiatie = planmatig inspelen op verschillen tussen kleuters om het leerrendement te
verhogen.
Hierover meer in Kleuterdidactiek 2.
, Aspecten van de beginsituatie
Het ontwikkelingsniveau
o bv. kleinmotorische vaardigheid: ‘pincetgreep’.
De voorkennis
o Bv. kleuters weten in welke maand ze jarig zijn.
Motivatie tot leren
o Bv. de kleuters spelen en werken graag aan de zandbak.
Sociale talenten
o Bv. Kleuter A is goed in het oplossen van/omgaan met ruzies.
Persoonlijkheidseigenschappen
o Bv. kleuters X en Y helpen graag andere kleuters.
Emotionele situatie
o Bv. kleuter Z wordt niet graag aangeraakt door andere kinderen of de juf/meester.
…
Kleuters zijn geen onbeschreven blad!
Vertrek vanuit hun mogelijkheden
(=beginsituatie) en bouw daarop verder.
Hoe kom je de beginsituatie te weten?
- OBSERVEREN!
- Communiceren met de mentor, ouders en/of kleuters
- Bronnen raadplegen (als aanvulling)
o Leerplannen (leerlijnen met ontwikkelstappen)
o Groei- en leerlijnen van Boone
o Handboek ‘Groot worden’
o …
2. Aan de slag met ‘groei- en leerlijnen’
a) Wat?
Praktijkboek (dus geen leerstof) is voor ideetjes activiteiten, niet kopen, het is in de bib
Bevat uitgangspunten/tips voor:
- Uitwerking van activiteiten m.a.w. inrichten van de onderwijsleersituatie
(zie didactisch model)
- Didactische tips
- Keuze van materialen voor hoekverrijking
- Inschatting van beginsituatie (zie didactisch model)
Dient NIET als uitgangspunt voor het kiezen van doelen
(is m.a.w. geen leerplan)
