SOCIOLOGIE – PERSONEN & STROMINGEN
1. PERSONEN
Naam De sociologie Bouwstenen van de Macht en ongelijkheid Modernisering
ontdekken samenleving
Aaron Cicourel Keek naar hoe jeugddelinquenten ‘gemaakt’ worden (politiemensen hanteren zelf sociale controletheorie)
Adam Smith Alle mensen rationeel handelen uit eigenbelang → hoe komt arme ‒ rijke landen? à arbeidsdeling & vrije markt
Adolphe Empirisch; toepassing statistiek op studie Gerechtelijke statistiek: baseerde zich op
Quetelet menselijke bevolking, ‘sociale mechaniek’ veroordeelde feiten
Alexis de Voorbeeld Verstehende methode Weber: reden dat kapitalisme sneller ontwikkelde in E dan in F: kleine
Tocqueville baantjes F
André Gunder Frank Dependistatheorie; ontwikkeling v/d onderontwikkeling
Anthony Moderne mens = sterk geïndividualiseerd; reflexief individu // Beschrijft modernisering als een
Giddens Reflexieve of laatmoderniteit (individuen handelen nadenkend) ‘juggernaut’: een onweerstaanbare,
ó traditionele situatie à vooruitgang doordat individuen zich onafwendbare kracht die door niets wordt
beter informeren tegengehouden
Anton Derks & Studie Vlaamse onderwijsstatistieken à meisjes doen het beter; waarom? à houding
Hans
Vermeersch
Auguste Comte Grondlegger sociologie // positivistische benadering; 3 stadia menselijke ontwikkeling (gesch. als
leg.3e); respect voor wetten irrationeel à religie v/d Mensheid
Barrington Aanwezigheid sterke burgerklasse à stabiele parlementaire democratieën; zwakke burgerij of initiatief
Moore door traditionele elites à dictatuur
Berger & Cfr Dilthey; veel belang aan hermeneutisch moment sociologische verklaring; sociaal constructivisme
Luckmann (begrijpen: hun voorstelling van de werkelijkheid kennen; verschilt door cultuur & omstandigheden)
Berthold Brecht Dramaturg; Erst kommt das fressen dann kommt die Moral (geen algemene wetmatigheid)
Blaise Pascal ‘Wat geldt als waarheid aan de ene kant v/d Pyreneeën, is dwaasheid a/d andere kant’
Boden & Face-to-face interactie superieur dan door technologie bemiddelde (meer informatie, beter inzicht in
Molotch intenties, snellere feedback, betere mogelijkheden opvangen ruis)
Bronislaw Malinowski Antropoloog; belangrijke rol ontwikkeling functionalistische theorie
C. Wright Mills Amerika bestuurd door heersende klasse (concentreert economische, politiek sociale & culturele macht in
industrieel-militair complex)
Carl Schmitt Nazi / intellectueel; conflictsocioloog; op zoek naar het wezenlijke v/d politiek: verschil vriend – vijand;
geen ethische verantwoording; strijd
Cesare Lombroso Criminele type: fysionomie
Charles Booth Observatie & beschrijving v/h leven van arbeidsgezinnen
Charles H Introductie ‘primaire groep’ & ‘primaire relaties’; kenmerken: intieme communicatie, leden in direct
Cooley contact, affectief, persoonlijk, wegvallen leden verandert groep; belangrijk voor individu
Charles Richet Eugenetica
Charles Tilly Weer aandacht voor de specifieke rol v/d staat
Choderlos de Schrijver les liaisons dangereuses; bevat spanning voorstellen personage – zijn v/e zelf
Laclos
Christopher Negatieve gevolgen differentiatie gezin: moderne gezin kan geen bescherming meer bieden tegen harde
Lasch wereld
Claude Javeau Empirisch-analytische & kritische taak te veel afstand van mensen; sociologie v/h dagelijks leven
Clifford Geertz Onze maatschappij: persoon belangrijker dan rol; uitzonderlijke opvatting ///
Binnen hermeneutische onderzoekstraditie, betekenis achterhalen /
Formele definitie cultuur (= geheel van betekenissen die vervat zijn in symbolen)
Condorcet Denker Verlichting; vrije markt past beter bij menselijke rede, vrije concurrentie à gelijkheid
Dahl Pluralistische visie; pluraliteit van belangengroepen kunnen besluitvorming wetgevende macht beïnvloeding
David Hume Utilitarist: doel = plezier maximaliseren & pijn minimaliseren, voorbeeld: sport
Dennis Wrong Aanvulling definitie macht Max Weber: macht is ook de capaciteit om anderen te doen handelen op de
gewenste manier (hun gedrag te sanctioneren)
Edward Shorter Europese huwelijken voor 18e eeuw niet liefdevol
Edwin Introductie witteboordencriminaliteit ///
Sutherland symbolisch interactionisme toegepast op criminaliteit; belang voorstelling werkelijkheid
Ekman & Natuur als leg.3e: Onderzoek stam Nieuw-Guinea: foto’s uitdrukkingen à emoties foutloos herkend
Friesen
Emile Durkheim Grondlegger moderne sociologie // Afwijkend & crimineel
opvattingen over de mens aan werkelijkheid toetsen, mens is geen abstract gedrag is normaal &
principe à sociologie empirisch gezind / vrijdenker, wel respectvol tov onvermijdelijk à normen
godsdienst (verklaringen kunnen absurd lijken, hebben soms goede redenen) /// bevestigen door straffen
Tegen rational choice & utilitarisme: eenheid individu – samenleving (mate
onderscheidbaarheid door ontwikkeling & geschiedenis v/h sociale verklaard)
Emile Zola Romanschrijver; representatieve beelden bevolking 19e eeuw, bv Madame Armoede & alcoholisme =
Bovary; probeert te werken als natuurwetenschapper/ socioloog, individu = oorzaken biologische
product sociale voorbestemming (tegen individualisme v/d Verlichting) degeneratie
, 2 De sociologie ontdekken – Bouwstenen van de samenleving – Macht en ongelijkheid – Modernisering
Epicurus Pleidooi om begeerte & angst te overwinnen; minder belang hechten aan vermogen; sobere
onverschilligheid à onsanctioneerbaarheid
Erik Olin Wright 3 kritieken bij het onderscheiden van klassen: vermogen, controle over productiemiddelen & al dan niet
geschoolde arbeidskracht
Erving Goffman Mensen spelen een rol; impression management; onderscheid frontstage – backstage; roldistantie;
houdt zich bezig met microstudie v/d openbare orde ///
Afbakenen territorium: personal space (mentale afbakening, verschilt per situatie), the stall (voor langere
tijd aanspraak op territorium); regels voor toenadering, lichaamstaal ///
Tact als buffer: civil inattention
Esping- Decomodificatie: economische & sociale rechten worden onafhankelijk van arbeid; 2 vormen van
Andersen uitgebouwde welvaartsstaat & 1 zwakke: sociaal-democratische, conservatief-corporatistische, liberale
F.A. Hayek Natuur als leg.3e: Markteconomie stemt overeen met aangeboren instincten
Fernand Braudel 3 niveaus economische leven (kelder, beneden, boven)
Flaubert Romanschrijver; representatieve beelden bevolking 19e eeuw
Fréderic Le Play Voorloper (empirische) sociologie; leven arbeidersklasse in kaart brengen (vooral aandacht voor
arbeidersgezinnen & levensomstandigheden)
Friedman 3 fasen i/d modernisering & globalisering, bepaald door technologie
Friedrich Nietzsche Niet validiteit belangrijk, wel vraag of die overtuiging mensen helpt te leven (pionier praktische taak)
Gananath Tegen Marshall Sahlins: Mensen denken overal & altijd op dezelfde manier (cfr Verstehende methode
Obeyesekere Weber)
Gellner Duiding romantische huwelijk: nieuw soort liefde uitgevonden om huwelijk te legitimeren (coup de foudre)
Georg Simmel Interne samenhang groepen Grondlegger moderne conflictsocioloog; rol conflict in sociale vernieuwing
bevorderd door tegenstelling /// invloed commodificatie op denken & voelen (bv prostitutie)
& conflict andere groepen
George Combe Criminele type: frenologie
George Herbert Grondlegger symbolisch interactionisme; men leert samenleven door de rollen van anderen te leren
Mead spelen: afstand + betrokkenheid = inzicht (zelfbewustzijn verworven via kennis rollen, niet distantie),
individuen gevormd door interactie ///
Nieuwe dimensie discussie dwang: interne dwang
George Murdock Murdock-files (info over zo veel mogelijk culturen)
Goldstone Grote proportie jongeren = oorzaak politieke verandering & revolutie
Harold Garfinkel Ordeverstorende experimentjes à bijzonder karakter verwachtingen / Interactioneel vandalisme //
Etnomethodologie; studie v/d methoden die gewone mensen gebruiken om elkaars gedrag te
interpreteren en tot wederzijds begrepen verwachtingen te komen; radiale interpretatie niet expliciet
verwachtingen kunnen formuleren: verwachtingen, normen & rollen vormen zich ter plaatse (tegen
Parsons)
Harold Wilensky Onderzocht groei v/d verzorgingsstaat; ‘democratisch corporatisme’ (belangenorganisaties werkgevers en
–nemers gestimuleerd)
Herbert Blumer Leerling Mead, bedacht term symbolisch interactionisme ///
Nauw verwant etnomethodologie: ook nadruk ook het individuele, handelende individu; normen als
uitkomst van interactie;; betekenis die een individu aan dingen geeft is doorslaggevend
Herbert Multidimensionaliteit in de westerse landen is verloren gegaan (staat, grote ondernemingen & vakbonden
Marcuse coördineren hun optreden); culturele traditie ook handlanger v/d macht, sociale beweging & verzet
onmogelijk
Herbert Spencer Conflictsocioloog; struggle for survival toegepast o/h sociale leven
Herman Deleeck Armoede is meerdimensionaal; uitsluiting v/e minimum v/d 4 soorten macht
Herrnstein & Gedeeltelijke erfelijkheid IQ; IQ normaal verdeeld i/d bevolking; verandert niet meer va 9 à 10 jaar →
Murray verdere schoolloopbaan voorspeld obv IQ; Samenleving met openheid in onderwijssysteem & streven
naar efficiëntie → meer macht aan mensen met hoog IQ; groter verband IQ & sociale positie → opkomst
cognitieve klasse; neiging huwelijk met sociale gelijke: homogamie → 2 ouders slim of dom → grotere
kloof klassen
Hirschi Samenvatting verschillende theorieën criminaliteit: controletheorieën (controlerende velden werken beter
als mensen cultureel & sociaal zijn opgenomen)
Homans Individualistische ruiltheorie; sociale leven beschouwen als complex ruilproces tussen mensen; bij het
ruilen handelen mensen rationeel uit eigenbelang; geconditioneerd à stabiele netwerken
Howard Becker Afwijkend gedrag (normen) = door de samenleving geproduceerd; dubbele taak sociologie
Immanuel Kant ‘Als we een begrip niet zouden mogen gebruiken vooraleer we het gedefinieerd hebben, dan zou het
moeilijk worden te filosoferen’ (geldt ook voor sociologie)
Immanuel Extreem standpunt mbt staat(svorming): wereld kan niet begrepen worden door te kijken naar staten;
Wallerstein kapitalistisch wereldsysteem gegroeid // 3 sferen wereldsysteem: centrum, semiperiferie, periferie
James Coleman 1990: Recentere ontwikkelingen v/d rationele Sociaal kapitaal als kenmerk van individuen &
keuzetheorieën schematiseren eigenschap van collectiviteiten
James Hollifield Nieuwe patroon migratie gestimuleerd door afstoting landen herkomst, aantrekkingskracht
immigratielanden & vraag naar arbeidskrachten
Jan Myrdal Onderzoek in Noord China, geven traditionele situatie goed weer
Jean-Jacques Zorg over waarden & normen; hoe kan men de wet eerbiedigen wanneer bewust dat ze die zelf hebben
Rousseau gemaakt? à civiele religies
1. PERSONEN
Naam De sociologie Bouwstenen van de Macht en ongelijkheid Modernisering
ontdekken samenleving
Aaron Cicourel Keek naar hoe jeugddelinquenten ‘gemaakt’ worden (politiemensen hanteren zelf sociale controletheorie)
Adam Smith Alle mensen rationeel handelen uit eigenbelang → hoe komt arme ‒ rijke landen? à arbeidsdeling & vrije markt
Adolphe Empirisch; toepassing statistiek op studie Gerechtelijke statistiek: baseerde zich op
Quetelet menselijke bevolking, ‘sociale mechaniek’ veroordeelde feiten
Alexis de Voorbeeld Verstehende methode Weber: reden dat kapitalisme sneller ontwikkelde in E dan in F: kleine
Tocqueville baantjes F
André Gunder Frank Dependistatheorie; ontwikkeling v/d onderontwikkeling
Anthony Moderne mens = sterk geïndividualiseerd; reflexief individu // Beschrijft modernisering als een
Giddens Reflexieve of laatmoderniteit (individuen handelen nadenkend) ‘juggernaut’: een onweerstaanbare,
ó traditionele situatie à vooruitgang doordat individuen zich onafwendbare kracht die door niets wordt
beter informeren tegengehouden
Anton Derks & Studie Vlaamse onderwijsstatistieken à meisjes doen het beter; waarom? à houding
Hans
Vermeersch
Auguste Comte Grondlegger sociologie // positivistische benadering; 3 stadia menselijke ontwikkeling (gesch. als
leg.3e); respect voor wetten irrationeel à religie v/d Mensheid
Barrington Aanwezigheid sterke burgerklasse à stabiele parlementaire democratieën; zwakke burgerij of initiatief
Moore door traditionele elites à dictatuur
Berger & Cfr Dilthey; veel belang aan hermeneutisch moment sociologische verklaring; sociaal constructivisme
Luckmann (begrijpen: hun voorstelling van de werkelijkheid kennen; verschilt door cultuur & omstandigheden)
Berthold Brecht Dramaturg; Erst kommt das fressen dann kommt die Moral (geen algemene wetmatigheid)
Blaise Pascal ‘Wat geldt als waarheid aan de ene kant v/d Pyreneeën, is dwaasheid a/d andere kant’
Boden & Face-to-face interactie superieur dan door technologie bemiddelde (meer informatie, beter inzicht in
Molotch intenties, snellere feedback, betere mogelijkheden opvangen ruis)
Bronislaw Malinowski Antropoloog; belangrijke rol ontwikkeling functionalistische theorie
C. Wright Mills Amerika bestuurd door heersende klasse (concentreert economische, politiek sociale & culturele macht in
industrieel-militair complex)
Carl Schmitt Nazi / intellectueel; conflictsocioloog; op zoek naar het wezenlijke v/d politiek: verschil vriend – vijand;
geen ethische verantwoording; strijd
Cesare Lombroso Criminele type: fysionomie
Charles Booth Observatie & beschrijving v/h leven van arbeidsgezinnen
Charles H Introductie ‘primaire groep’ & ‘primaire relaties’; kenmerken: intieme communicatie, leden in direct
Cooley contact, affectief, persoonlijk, wegvallen leden verandert groep; belangrijk voor individu
Charles Richet Eugenetica
Charles Tilly Weer aandacht voor de specifieke rol v/d staat
Choderlos de Schrijver les liaisons dangereuses; bevat spanning voorstellen personage – zijn v/e zelf
Laclos
Christopher Negatieve gevolgen differentiatie gezin: moderne gezin kan geen bescherming meer bieden tegen harde
Lasch wereld
Claude Javeau Empirisch-analytische & kritische taak te veel afstand van mensen; sociologie v/h dagelijks leven
Clifford Geertz Onze maatschappij: persoon belangrijker dan rol; uitzonderlijke opvatting ///
Binnen hermeneutische onderzoekstraditie, betekenis achterhalen /
Formele definitie cultuur (= geheel van betekenissen die vervat zijn in symbolen)
Condorcet Denker Verlichting; vrije markt past beter bij menselijke rede, vrije concurrentie à gelijkheid
Dahl Pluralistische visie; pluraliteit van belangengroepen kunnen besluitvorming wetgevende macht beïnvloeding
David Hume Utilitarist: doel = plezier maximaliseren & pijn minimaliseren, voorbeeld: sport
Dennis Wrong Aanvulling definitie macht Max Weber: macht is ook de capaciteit om anderen te doen handelen op de
gewenste manier (hun gedrag te sanctioneren)
Edward Shorter Europese huwelijken voor 18e eeuw niet liefdevol
Edwin Introductie witteboordencriminaliteit ///
Sutherland symbolisch interactionisme toegepast op criminaliteit; belang voorstelling werkelijkheid
Ekman & Natuur als leg.3e: Onderzoek stam Nieuw-Guinea: foto’s uitdrukkingen à emoties foutloos herkend
Friesen
Emile Durkheim Grondlegger moderne sociologie // Afwijkend & crimineel
opvattingen over de mens aan werkelijkheid toetsen, mens is geen abstract gedrag is normaal &
principe à sociologie empirisch gezind / vrijdenker, wel respectvol tov onvermijdelijk à normen
godsdienst (verklaringen kunnen absurd lijken, hebben soms goede redenen) /// bevestigen door straffen
Tegen rational choice & utilitarisme: eenheid individu – samenleving (mate
onderscheidbaarheid door ontwikkeling & geschiedenis v/h sociale verklaard)
Emile Zola Romanschrijver; representatieve beelden bevolking 19e eeuw, bv Madame Armoede & alcoholisme =
Bovary; probeert te werken als natuurwetenschapper/ socioloog, individu = oorzaken biologische
product sociale voorbestemming (tegen individualisme v/d Verlichting) degeneratie
, 2 De sociologie ontdekken – Bouwstenen van de samenleving – Macht en ongelijkheid – Modernisering
Epicurus Pleidooi om begeerte & angst te overwinnen; minder belang hechten aan vermogen; sobere
onverschilligheid à onsanctioneerbaarheid
Erik Olin Wright 3 kritieken bij het onderscheiden van klassen: vermogen, controle over productiemiddelen & al dan niet
geschoolde arbeidskracht
Erving Goffman Mensen spelen een rol; impression management; onderscheid frontstage – backstage; roldistantie;
houdt zich bezig met microstudie v/d openbare orde ///
Afbakenen territorium: personal space (mentale afbakening, verschilt per situatie), the stall (voor langere
tijd aanspraak op territorium); regels voor toenadering, lichaamstaal ///
Tact als buffer: civil inattention
Esping- Decomodificatie: economische & sociale rechten worden onafhankelijk van arbeid; 2 vormen van
Andersen uitgebouwde welvaartsstaat & 1 zwakke: sociaal-democratische, conservatief-corporatistische, liberale
F.A. Hayek Natuur als leg.3e: Markteconomie stemt overeen met aangeboren instincten
Fernand Braudel 3 niveaus economische leven (kelder, beneden, boven)
Flaubert Romanschrijver; representatieve beelden bevolking 19e eeuw
Fréderic Le Play Voorloper (empirische) sociologie; leven arbeidersklasse in kaart brengen (vooral aandacht voor
arbeidersgezinnen & levensomstandigheden)
Friedman 3 fasen i/d modernisering & globalisering, bepaald door technologie
Friedrich Nietzsche Niet validiteit belangrijk, wel vraag of die overtuiging mensen helpt te leven (pionier praktische taak)
Gananath Tegen Marshall Sahlins: Mensen denken overal & altijd op dezelfde manier (cfr Verstehende methode
Obeyesekere Weber)
Gellner Duiding romantische huwelijk: nieuw soort liefde uitgevonden om huwelijk te legitimeren (coup de foudre)
Georg Simmel Interne samenhang groepen Grondlegger moderne conflictsocioloog; rol conflict in sociale vernieuwing
bevorderd door tegenstelling /// invloed commodificatie op denken & voelen (bv prostitutie)
& conflict andere groepen
George Combe Criminele type: frenologie
George Herbert Grondlegger symbolisch interactionisme; men leert samenleven door de rollen van anderen te leren
Mead spelen: afstand + betrokkenheid = inzicht (zelfbewustzijn verworven via kennis rollen, niet distantie),
individuen gevormd door interactie ///
Nieuwe dimensie discussie dwang: interne dwang
George Murdock Murdock-files (info over zo veel mogelijk culturen)
Goldstone Grote proportie jongeren = oorzaak politieke verandering & revolutie
Harold Garfinkel Ordeverstorende experimentjes à bijzonder karakter verwachtingen / Interactioneel vandalisme //
Etnomethodologie; studie v/d methoden die gewone mensen gebruiken om elkaars gedrag te
interpreteren en tot wederzijds begrepen verwachtingen te komen; radiale interpretatie niet expliciet
verwachtingen kunnen formuleren: verwachtingen, normen & rollen vormen zich ter plaatse (tegen
Parsons)
Harold Wilensky Onderzocht groei v/d verzorgingsstaat; ‘democratisch corporatisme’ (belangenorganisaties werkgevers en
–nemers gestimuleerd)
Herbert Blumer Leerling Mead, bedacht term symbolisch interactionisme ///
Nauw verwant etnomethodologie: ook nadruk ook het individuele, handelende individu; normen als
uitkomst van interactie;; betekenis die een individu aan dingen geeft is doorslaggevend
Herbert Multidimensionaliteit in de westerse landen is verloren gegaan (staat, grote ondernemingen & vakbonden
Marcuse coördineren hun optreden); culturele traditie ook handlanger v/d macht, sociale beweging & verzet
onmogelijk
Herbert Spencer Conflictsocioloog; struggle for survival toegepast o/h sociale leven
Herman Deleeck Armoede is meerdimensionaal; uitsluiting v/e minimum v/d 4 soorten macht
Herrnstein & Gedeeltelijke erfelijkheid IQ; IQ normaal verdeeld i/d bevolking; verandert niet meer va 9 à 10 jaar →
Murray verdere schoolloopbaan voorspeld obv IQ; Samenleving met openheid in onderwijssysteem & streven
naar efficiëntie → meer macht aan mensen met hoog IQ; groter verband IQ & sociale positie → opkomst
cognitieve klasse; neiging huwelijk met sociale gelijke: homogamie → 2 ouders slim of dom → grotere
kloof klassen
Hirschi Samenvatting verschillende theorieën criminaliteit: controletheorieën (controlerende velden werken beter
als mensen cultureel & sociaal zijn opgenomen)
Homans Individualistische ruiltheorie; sociale leven beschouwen als complex ruilproces tussen mensen; bij het
ruilen handelen mensen rationeel uit eigenbelang; geconditioneerd à stabiele netwerken
Howard Becker Afwijkend gedrag (normen) = door de samenleving geproduceerd; dubbele taak sociologie
Immanuel Kant ‘Als we een begrip niet zouden mogen gebruiken vooraleer we het gedefinieerd hebben, dan zou het
moeilijk worden te filosoferen’ (geldt ook voor sociologie)
Immanuel Extreem standpunt mbt staat(svorming): wereld kan niet begrepen worden door te kijken naar staten;
Wallerstein kapitalistisch wereldsysteem gegroeid // 3 sferen wereldsysteem: centrum, semiperiferie, periferie
James Coleman 1990: Recentere ontwikkelingen v/d rationele Sociaal kapitaal als kenmerk van individuen &
keuzetheorieën schematiseren eigenschap van collectiviteiten
James Hollifield Nieuwe patroon migratie gestimuleerd door afstoting landen herkomst, aantrekkingskracht
immigratielanden & vraag naar arbeidskrachten
Jan Myrdal Onderzoek in Noord China, geven traditionele situatie goed weer
Jean-Jacques Zorg over waarden & normen; hoe kan men de wet eerbiedigen wanneer bewust dat ze die zelf hebben
Rousseau gemaakt? à civiele religies
