SAMENVATTING BOUWCONSTRUCTIES 3 – DEEL BOUHADAN
Hoofdstuk 6: Ecologisch bouwen............................................................................................................................. 3
1 Inleiding – waarom ecologisch bouwen?.............................................................................................................. 3
1.1 Het ontstaan van milieuproblemen............................................................................................................... 3
1.2 Milieuproblemen: concreet........................................................................................................................... 3
1.3 Ecologische voetafdruk.................................................................................................................................. 3
1.4 Tragedy of the commons (Garret Hardin – 1968).......................................................................................... 4
1.5 Naar een oplossing?...................................................................................................................................... 5
1.6 Wat is ecologisch bouwen?........................................................................................................................... 5
2 Hoe ecologisch bouwen?...................................................................................................................................... 6
2.1 Ruimtegebruik............................................................................................................................................... 6
2.1.1 In stad of platteland?.............................................................................................................................. 6
2.1.2 In een rij of alleenstaand?....................................................................................................................... 6
2.1.3 Bouwen of verbouwen?.......................................................................................................................... 6
2.2 Energiehuishouding....................................................................................................................................... 7
2.2.1 Compactheid.......................................................................................................................................... 7
2.2.2 Zonering, compartimentering, buffering................................................................................................. 7
2.2.3 Oriëntatie............................................................................................................................................... 7
2.2.4 Warmteopslagcapaciteit (inertie) van een bouwmateriaal.....................................................................7
2.2.5 Passieve zonne-energie.......................................................................................................................... 7
2.2.6 Isolatie.................................................................................................................................................... 8
2.2.7 Ventilatie................................................................................................................................................ 8
2.2.8 Verwarming............................................................................................................................................ 8
2.2.9 Verlichting en elektriciteit....................................................................................................................... 8
2.3 Materiaalgebruik........................................................................................................................................... 9
2.3.1 Bouwmaterialen en levenscyclusanalyse (LCA)....................................................................................... 9
2.3.2 Nagroeibare materialen en duurzame ontwikkeling...............................................................................9
2.3.3 Milieuclassificatie versus natuurlijke materialen....................................................................................9
2.3.4 Bouwen met lokale materialen............................................................................................................... 9
2.3.5 Recyclage en milieu.............................................................................................................................. 10
2.3.6 Recyclage, gezondheid en eco-toxiciteit............................................................................................... 10
2.3.7 Aanpasbaar bouwen............................................................................................................................. 10
2.4 Waterhuishouding....................................................................................................................................... 10
2.4.1 Regenwater scheiden van afvalwater................................................................................................... 10
2.4.2 Regenwater gebruiken.......................................................................................................................... 10
2.4.3 Kleinschalige waterzuivering................................................................................................................. 10
2.4.4 Infiltratie............................................................................................................................................... 10
3 Passief huis......................................................................................................................................................... 11
3.1 Wat is een passief huis?............................................................................................................................... 11
3.2 De 5 pijlers van een passief huis.................................................................................................................. 11
1
, 3.2.1 Maximale isolatie.................................................................................................................................. 11
3.2.2 Beperking van lekverliezen................................................................................................................... 11
3.2.3 Passieve warmtewinsten...................................................................................................................... 11
3.2.4 Ventilatie.............................................................................................................................................. 11
3.2.5 Efficiënte huishoudapparaten en hernieuwbare energie......................................................................13
3.3 Het verschil tussen een passief huis en een lage energiewoning.................................................................13
3.4 Certificaat.................................................................................................................................................... 13
3.5 Voordelen.................................................................................................................................................... 13
4 Bouwknopen...................................................................................................................................................... 14
4.1 Kenmerken.................................................................................................................................................. 14
4.2 Wat?............................................................................................................................................................ 14
4.2.1 Optie A.................................................................................................................................................. 14
4.2.2 Optie B (EPB-aanvaarde knopen).......................................................................................................... 14
4.2.3 Optie C.................................................................................................................................................. 17
5 Earthships........................................................................................................................................................... 18
5.1 Wat is een earthship?.................................................................................................................................. 18
5.2 Materialen................................................................................................................................................... 18
5.3 Verwarming................................................................................................................................................. 18
5.4 Ventilatie..................................................................................................................................................... 18
5.5 Elektriciteit.................................................................................................................................................. 19
5.6 Watervoorziening........................................................................................................................................ 19
5.7 Gasvoorziening............................................................................................................................................ 19
5.8 Waterreiniging............................................................................................................................................. 19
6 Cradle to cradle (C2C)......................................................................................................................................... 20
6.1 Wat is cradle to cradle?............................................................................................................................... 20
6.2 Downcycling – upcycling.............................................................................................................................. 20
6.2.1 Begrippen............................................................................................................................................. 20
6.2.2 Niveaus................................................................................................................................................. 20
6.3 Twee kringlopen.......................................................................................................................................... 21
6.4 Label............................................................................................................................................................ 21
6.5 C2C voor de bouw....................................................................................................................................... 21
6.6 Kritiek.......................................................................................................................................................... 21
2
, Hoofdstuk 6: Ecologisch bouwen
1 Inleiding – waarom ecologisch bouwen?
1.1 Het ontstaan van milieuproblemen
Industriële Revolutie => steeds meer verontreinigingen
1) Mens kreeg mogelijkheid om aan schaalvergroting te doen
Grotere productiecapaciteit aan goederen => stijgen van gebruik GS + vergroting getransporteerde
volumes
Er was een andere infrastructuur nodig om dit te realiseren (kanalen, rivieren rechttrekken…)
Ontstaan van (massa)productie
2) Gevolgen voor demografie
Werkgelegenheid ontstond vooral in de steden => plattelandsvlucht + explosieve groei steden
Revolutie in landbouw: meer grootschaligheid => verhoogde voedselproductie
Aantal mensen steeg jaar na jaar
1.2 Milieuproblemen: concreet
Bodem - Verontreiniging door aardolie, zware metalen, chemicaliën…
- Overbemesting (mest-actie-plan)
- Verzuring (t.g.v. zure regen)
- Bodemerosie (verlies van landbouwgrond…)
Lucht - Zomersmog (te veel aan ozon in lucht => astmatische symptomen)
- Wintersmog (t.g.v. zwaveluitstoot door verbrandingsprocessen)
- Fijn stof problematiek (oosterweelverbinding)
- Gat in ozonlaag
Water - Grondwaterstanden dalen (gevolgen voor fauna en landbouw)
- Verontreiniging met plastic
Problemen die de - Klimaatverandering (opwarming aarde)
biosferen overstijgen - Ontstaan genetisch gemanipuleerde organismen (veranderen fauna)
- Nucleaire verontreiniging (Tsjernobyl, Fukushima, Doel…)
- Vrelies van biodiversiteit
Lokale problemen leiden tot effecten op grotere schaal (soms zelfs globaal).
Milieuproblemen hebben dus een sociaal en economisch component
1.3 Ecologische voetafdruk
Parameter waarbij consumptie teruggerekend wordt tot een oppervlakte die gebruikt is om de
consumptiegoederen te kunnen produceren.
- Er wordt rekening gehouden met technologische ontwikkelingen
- Opp. die voorhanden is wordt ingedeeld in 6 categorieën:
- Akkerland (productie plantaardige GS) - Bebouwde grond (woning, infrastructuur)
- Weiland (productie vee) - Opp. nodig om energieverbruik te
- Bossen (productie hout) compenseren (dus uitgestoten CO2 te
- Visgronden (waar vis gevangen wordt) capteren)
Natuurlijk is de te gebruiken opp. beperkt (aarde is niet oneindig).
3
Hoofdstuk 6: Ecologisch bouwen............................................................................................................................. 3
1 Inleiding – waarom ecologisch bouwen?.............................................................................................................. 3
1.1 Het ontstaan van milieuproblemen............................................................................................................... 3
1.2 Milieuproblemen: concreet........................................................................................................................... 3
1.3 Ecologische voetafdruk.................................................................................................................................. 3
1.4 Tragedy of the commons (Garret Hardin – 1968).......................................................................................... 4
1.5 Naar een oplossing?...................................................................................................................................... 5
1.6 Wat is ecologisch bouwen?........................................................................................................................... 5
2 Hoe ecologisch bouwen?...................................................................................................................................... 6
2.1 Ruimtegebruik............................................................................................................................................... 6
2.1.1 In stad of platteland?.............................................................................................................................. 6
2.1.2 In een rij of alleenstaand?....................................................................................................................... 6
2.1.3 Bouwen of verbouwen?.......................................................................................................................... 6
2.2 Energiehuishouding....................................................................................................................................... 7
2.2.1 Compactheid.......................................................................................................................................... 7
2.2.2 Zonering, compartimentering, buffering................................................................................................. 7
2.2.3 Oriëntatie............................................................................................................................................... 7
2.2.4 Warmteopslagcapaciteit (inertie) van een bouwmateriaal.....................................................................7
2.2.5 Passieve zonne-energie.......................................................................................................................... 7
2.2.6 Isolatie.................................................................................................................................................... 8
2.2.7 Ventilatie................................................................................................................................................ 8
2.2.8 Verwarming............................................................................................................................................ 8
2.2.9 Verlichting en elektriciteit....................................................................................................................... 8
2.3 Materiaalgebruik........................................................................................................................................... 9
2.3.1 Bouwmaterialen en levenscyclusanalyse (LCA)....................................................................................... 9
2.3.2 Nagroeibare materialen en duurzame ontwikkeling...............................................................................9
2.3.3 Milieuclassificatie versus natuurlijke materialen....................................................................................9
2.3.4 Bouwen met lokale materialen............................................................................................................... 9
2.3.5 Recyclage en milieu.............................................................................................................................. 10
2.3.6 Recyclage, gezondheid en eco-toxiciteit............................................................................................... 10
2.3.7 Aanpasbaar bouwen............................................................................................................................. 10
2.4 Waterhuishouding....................................................................................................................................... 10
2.4.1 Regenwater scheiden van afvalwater................................................................................................... 10
2.4.2 Regenwater gebruiken.......................................................................................................................... 10
2.4.3 Kleinschalige waterzuivering................................................................................................................. 10
2.4.4 Infiltratie............................................................................................................................................... 10
3 Passief huis......................................................................................................................................................... 11
3.1 Wat is een passief huis?............................................................................................................................... 11
3.2 De 5 pijlers van een passief huis.................................................................................................................. 11
1
, 3.2.1 Maximale isolatie.................................................................................................................................. 11
3.2.2 Beperking van lekverliezen................................................................................................................... 11
3.2.3 Passieve warmtewinsten...................................................................................................................... 11
3.2.4 Ventilatie.............................................................................................................................................. 11
3.2.5 Efficiënte huishoudapparaten en hernieuwbare energie......................................................................13
3.3 Het verschil tussen een passief huis en een lage energiewoning.................................................................13
3.4 Certificaat.................................................................................................................................................... 13
3.5 Voordelen.................................................................................................................................................... 13
4 Bouwknopen...................................................................................................................................................... 14
4.1 Kenmerken.................................................................................................................................................. 14
4.2 Wat?............................................................................................................................................................ 14
4.2.1 Optie A.................................................................................................................................................. 14
4.2.2 Optie B (EPB-aanvaarde knopen).......................................................................................................... 14
4.2.3 Optie C.................................................................................................................................................. 17
5 Earthships........................................................................................................................................................... 18
5.1 Wat is een earthship?.................................................................................................................................. 18
5.2 Materialen................................................................................................................................................... 18
5.3 Verwarming................................................................................................................................................. 18
5.4 Ventilatie..................................................................................................................................................... 18
5.5 Elektriciteit.................................................................................................................................................. 19
5.6 Watervoorziening........................................................................................................................................ 19
5.7 Gasvoorziening............................................................................................................................................ 19
5.8 Waterreiniging............................................................................................................................................. 19
6 Cradle to cradle (C2C)......................................................................................................................................... 20
6.1 Wat is cradle to cradle?............................................................................................................................... 20
6.2 Downcycling – upcycling.............................................................................................................................. 20
6.2.1 Begrippen............................................................................................................................................. 20
6.2.2 Niveaus................................................................................................................................................. 20
6.3 Twee kringlopen.......................................................................................................................................... 21
6.4 Label............................................................................................................................................................ 21
6.5 C2C voor de bouw....................................................................................................................................... 21
6.6 Kritiek.......................................................................................................................................................... 21
2
, Hoofdstuk 6: Ecologisch bouwen
1 Inleiding – waarom ecologisch bouwen?
1.1 Het ontstaan van milieuproblemen
Industriële Revolutie => steeds meer verontreinigingen
1) Mens kreeg mogelijkheid om aan schaalvergroting te doen
Grotere productiecapaciteit aan goederen => stijgen van gebruik GS + vergroting getransporteerde
volumes
Er was een andere infrastructuur nodig om dit te realiseren (kanalen, rivieren rechttrekken…)
Ontstaan van (massa)productie
2) Gevolgen voor demografie
Werkgelegenheid ontstond vooral in de steden => plattelandsvlucht + explosieve groei steden
Revolutie in landbouw: meer grootschaligheid => verhoogde voedselproductie
Aantal mensen steeg jaar na jaar
1.2 Milieuproblemen: concreet
Bodem - Verontreiniging door aardolie, zware metalen, chemicaliën…
- Overbemesting (mest-actie-plan)
- Verzuring (t.g.v. zure regen)
- Bodemerosie (verlies van landbouwgrond…)
Lucht - Zomersmog (te veel aan ozon in lucht => astmatische symptomen)
- Wintersmog (t.g.v. zwaveluitstoot door verbrandingsprocessen)
- Fijn stof problematiek (oosterweelverbinding)
- Gat in ozonlaag
Water - Grondwaterstanden dalen (gevolgen voor fauna en landbouw)
- Verontreiniging met plastic
Problemen die de - Klimaatverandering (opwarming aarde)
biosferen overstijgen - Ontstaan genetisch gemanipuleerde organismen (veranderen fauna)
- Nucleaire verontreiniging (Tsjernobyl, Fukushima, Doel…)
- Vrelies van biodiversiteit
Lokale problemen leiden tot effecten op grotere schaal (soms zelfs globaal).
Milieuproblemen hebben dus een sociaal en economisch component
1.3 Ecologische voetafdruk
Parameter waarbij consumptie teruggerekend wordt tot een oppervlakte die gebruikt is om de
consumptiegoederen te kunnen produceren.
- Er wordt rekening gehouden met technologische ontwikkelingen
- Opp. die voorhanden is wordt ingedeeld in 6 categorieën:
- Akkerland (productie plantaardige GS) - Bebouwde grond (woning, infrastructuur)
- Weiland (productie vee) - Opp. nodig om energieverbruik te
- Bossen (productie hout) compenseren (dus uitgestoten CO2 te
- Visgronden (waar vis gevangen wordt) capteren)
Natuurlijk is de te gebruiken opp. beperkt (aarde is niet oneindig).
3
