H oorcollege 4
Middelengerelateerde- en verslavingsstoornissen
➜ Misverstand 1: Drugs zijn een probleem van onze huidige Westerse
samenleving
Het van gebruik van roesverwekkende middelen is
- van alle tijden
- van alle culturen
➜ Misverstand 2: Drugs is niet gelijk aan drugs
Het gebruik van sommige psychoactieve Het gebruik van andere psychoactieve
middelen is in onze samenleving middelen is in onze samenleving
normaal illegaal en strafbaar
en wordt helemaal niet gezien als
druggebruik
Het gebruik van sommige psychoactieve Het gebruik van andere psychoactieve
middelen wordt in onze samenleving middelen wordt in onze samenleving als
voorgeschreven door artsen en gevaarlijk en risicovol beschouwd
apothekers
Morfine is gelijkwaardig aan Heroïne werd ooit Cocaïne werd ooit
heroïne verkocht als hoestsiroop voorgeschreven tegen
tandpijn
134
,➜ Misverstand 3: Alleen drugs zijn echt verslavend
➜ Misverstand 4: Cannabis is de vijand
= terwijl de grootste risico’s zowel fysische en psychisch gerelateerd zijn aan alcohol
→ 33 % van de ongevallen en spoedgevallen
zijn alcoholgerelateerd
→in 2017 liepen 49.150 bestuurders tegen de
lamp die te veel gedronken hadden, dat is 135
per dag
→ 75 % van de geweldsmisdaden zijn
alcoholgerelateerd
→ 30 tot 60 % van de kindermishandelingen
zijn alcoholgerelateerd
→ Alcoholmisbruik kost de maatschappij
jaarlijks 4,2 miljard (indirecte kosten niet
meegerekend)
➜ Misverstand 5: Mensen met een verslaving hebben geen karakter, zijn zwak,
hebben dit alleen aan zichzelf te wijten en hebben daar zelf schuld aan
Het idee achter deze redenering is dat middelengebruik een bewuste keuze is en dat
mensen zelf verantwoordelijk moeten gesteld worden voor hun keuzes
Maar…
- zijn dat wel bewuste keuzes?
- als je in een bepaald milieu bent opgegroeid, kan je dan in je keuzes daarvan
afwijken?
- kan je als gevolg van de intoxicatie nog wel bewuste keuzes maken?
135
, ➜ Misverstand 6: Mensen raken verslaafd omdat ze een bepaalde drugs lekker vinden
Mensen drinken/gebruiken NIET omdat ze Mensen drinken/gebruiken WEL omdat het
dorst hebben middel verdovend werkt
Mensen drinken/gebruiken NIET omdat ze het Mensen drinken/gebruiken WEL omdat ze
lekker vinden door het middel hun problemen kunnen
beheersen/onderdrukken/vergeten
⇒ mensen gebruiken het vaak voor zelfmedicatie
Symptomatologie:
⇒ Middelengerelateerde en verslavingsstoornissen zijn 1 van de 20 Hoofdcategorieën die
beschreven staan in de DSM 5-TR
Wanneer spreken we over een verslavingsstoornis?
⇒ Verslaving wordt vastgesteld aan de hand van 11 criteria
- Voldoet iemand aan 2 of 3 criteria, dan is er sprake van een lichte stoornis
- Voldoet iemand aan 4 of 5 criteria, dan is er sprake van matige stoornis
- Voldoet iemand aan 6 of meer criteria, dan is er sprake van een ernstige stoornis
De 11 criteria zijn:
1. Meer of langduriger gebruik dan het plan was.
2. De aanhoudende wens het gebruik te minderen of eerdere pogingen hebben
gedaan om het gebruik te minderen.
3. Veel tijd besteden in het verkrijgen, gebruiken en herstellen na het gebruik.
4. Sterk verlangen om te gebruiken. (= craving)
5. Verplichtingen op het werk, school of thuis niet nakomen.
6. Sociale en interpersoonlijke problemen door het gebruik.
7. Belangrijke activiteiten (sociaal of werk gerelateerd) opgeven door het gebruik.
8. Voortdurend gebruik, ook wanneer dit fysiek gevaar oplevert.
9. Voortdurend gebruik, ondanks dat men weet heeft dat het gebruik lichamelijke of
psychische problemen met zich meebrengt of verergert.
10.Grotere hoeveelheden nodig hebben om het effect nog te voelen (= tolerantie)
11.Het optreden van onttrekkings- en ontwenningsverschijnselen.
136
, Merk op dat overmatig gebruik GEEN diagnostisch criterium vormt
Spreken over verslaving is ook altijd een beetje misleidend:
- omdat verslaving op zich eigenlijk niet altijd een duidelijk aflijnbaar is
- omdat er binnen de diagnose verslaving verschillende beelden mogelijk zijn.
Alles moet steeds geïndividualiseerd worden op basis van:
- het verloop van het proces,
- de concrete invulling van de verslaving
Gebruik is (ab)normaal als…
… het gebruik frequenter voorkomt dan normaal
… het gebruik ernstiger is dan normaal
… het gebruik langduriger is dan normaal
… het gebruik tot persoonlijk lijden leidt
… het gebruik het dagdagelijks functioneren verhindert
… het gebruik verhindert dan men zijn rollen kan opnemen
… het gebruik een gevaar oplevert voor de betrokkene
Intoxicatie:
Wanneer spreken we over intoxicatie?
wanneer er vergiftiging optreed door het gebruik
Kenmerken van intoxicatie zijn afhankelijk van:
- het middel
- de dosis
- de biologische kwetsbaarheid van de gebruiker ( vrouwen minder makkelijk alcohol
verwerken dan vrouwen → door vetpercentage)
- de verwachtingen van de gebruiker
Teken van intoxicatie zijn
- verwarring
- Strijdlust ⇒ risico’s nemen
- minder beoordelingsvermogen
- concentratieverlies
- belemmerde motorische- en ruimtelijke vaardigheden
137
Middelengerelateerde- en verslavingsstoornissen
➜ Misverstand 1: Drugs zijn een probleem van onze huidige Westerse
samenleving
Het van gebruik van roesverwekkende middelen is
- van alle tijden
- van alle culturen
➜ Misverstand 2: Drugs is niet gelijk aan drugs
Het gebruik van sommige psychoactieve Het gebruik van andere psychoactieve
middelen is in onze samenleving middelen is in onze samenleving
normaal illegaal en strafbaar
en wordt helemaal niet gezien als
druggebruik
Het gebruik van sommige psychoactieve Het gebruik van andere psychoactieve
middelen wordt in onze samenleving middelen wordt in onze samenleving als
voorgeschreven door artsen en gevaarlijk en risicovol beschouwd
apothekers
Morfine is gelijkwaardig aan Heroïne werd ooit Cocaïne werd ooit
heroïne verkocht als hoestsiroop voorgeschreven tegen
tandpijn
134
,➜ Misverstand 3: Alleen drugs zijn echt verslavend
➜ Misverstand 4: Cannabis is de vijand
= terwijl de grootste risico’s zowel fysische en psychisch gerelateerd zijn aan alcohol
→ 33 % van de ongevallen en spoedgevallen
zijn alcoholgerelateerd
→in 2017 liepen 49.150 bestuurders tegen de
lamp die te veel gedronken hadden, dat is 135
per dag
→ 75 % van de geweldsmisdaden zijn
alcoholgerelateerd
→ 30 tot 60 % van de kindermishandelingen
zijn alcoholgerelateerd
→ Alcoholmisbruik kost de maatschappij
jaarlijks 4,2 miljard (indirecte kosten niet
meegerekend)
➜ Misverstand 5: Mensen met een verslaving hebben geen karakter, zijn zwak,
hebben dit alleen aan zichzelf te wijten en hebben daar zelf schuld aan
Het idee achter deze redenering is dat middelengebruik een bewuste keuze is en dat
mensen zelf verantwoordelijk moeten gesteld worden voor hun keuzes
Maar…
- zijn dat wel bewuste keuzes?
- als je in een bepaald milieu bent opgegroeid, kan je dan in je keuzes daarvan
afwijken?
- kan je als gevolg van de intoxicatie nog wel bewuste keuzes maken?
135
, ➜ Misverstand 6: Mensen raken verslaafd omdat ze een bepaalde drugs lekker vinden
Mensen drinken/gebruiken NIET omdat ze Mensen drinken/gebruiken WEL omdat het
dorst hebben middel verdovend werkt
Mensen drinken/gebruiken NIET omdat ze het Mensen drinken/gebruiken WEL omdat ze
lekker vinden door het middel hun problemen kunnen
beheersen/onderdrukken/vergeten
⇒ mensen gebruiken het vaak voor zelfmedicatie
Symptomatologie:
⇒ Middelengerelateerde en verslavingsstoornissen zijn 1 van de 20 Hoofdcategorieën die
beschreven staan in de DSM 5-TR
Wanneer spreken we over een verslavingsstoornis?
⇒ Verslaving wordt vastgesteld aan de hand van 11 criteria
- Voldoet iemand aan 2 of 3 criteria, dan is er sprake van een lichte stoornis
- Voldoet iemand aan 4 of 5 criteria, dan is er sprake van matige stoornis
- Voldoet iemand aan 6 of meer criteria, dan is er sprake van een ernstige stoornis
De 11 criteria zijn:
1. Meer of langduriger gebruik dan het plan was.
2. De aanhoudende wens het gebruik te minderen of eerdere pogingen hebben
gedaan om het gebruik te minderen.
3. Veel tijd besteden in het verkrijgen, gebruiken en herstellen na het gebruik.
4. Sterk verlangen om te gebruiken. (= craving)
5. Verplichtingen op het werk, school of thuis niet nakomen.
6. Sociale en interpersoonlijke problemen door het gebruik.
7. Belangrijke activiteiten (sociaal of werk gerelateerd) opgeven door het gebruik.
8. Voortdurend gebruik, ook wanneer dit fysiek gevaar oplevert.
9. Voortdurend gebruik, ondanks dat men weet heeft dat het gebruik lichamelijke of
psychische problemen met zich meebrengt of verergert.
10.Grotere hoeveelheden nodig hebben om het effect nog te voelen (= tolerantie)
11.Het optreden van onttrekkings- en ontwenningsverschijnselen.
136
, Merk op dat overmatig gebruik GEEN diagnostisch criterium vormt
Spreken over verslaving is ook altijd een beetje misleidend:
- omdat verslaving op zich eigenlijk niet altijd een duidelijk aflijnbaar is
- omdat er binnen de diagnose verslaving verschillende beelden mogelijk zijn.
Alles moet steeds geïndividualiseerd worden op basis van:
- het verloop van het proces,
- de concrete invulling van de verslaving
Gebruik is (ab)normaal als…
… het gebruik frequenter voorkomt dan normaal
… het gebruik ernstiger is dan normaal
… het gebruik langduriger is dan normaal
… het gebruik tot persoonlijk lijden leidt
… het gebruik het dagdagelijks functioneren verhindert
… het gebruik verhindert dan men zijn rollen kan opnemen
… het gebruik een gevaar oplevert voor de betrokkene
Intoxicatie:
Wanneer spreken we over intoxicatie?
wanneer er vergiftiging optreed door het gebruik
Kenmerken van intoxicatie zijn afhankelijk van:
- het middel
- de dosis
- de biologische kwetsbaarheid van de gebruiker ( vrouwen minder makkelijk alcohol
verwerken dan vrouwen → door vetpercentage)
- de verwachtingen van de gebruiker
Teken van intoxicatie zijn
- verwarring
- Strijdlust ⇒ risico’s nemen
- minder beoordelingsvermogen
- concentratieverlies
- belemmerde motorische- en ruimtelijke vaardigheden
137
