Psychotherapie
1. Therapeutische stromingen in de geestelijke gezondheidszorg: inleiding
Opvatting: psychische problemen bestaan niet, de mens is niet ziek, de maatschappij
is ziek
Psychotherapie = het proberen beter maken van mensen, werken aan het psychisch
welzijn, vooral door spreken beter proberen maken, interactie tussen mensen
5 grote klassieke benadering
o Psychodynamisch mentalization based therapy, transference focused
therapy
o Cognitief dialectische gedragstherapie, schematherapie
o Gedragstherapie
o Humanistische benadering
o Common factors model
Na pijlen: de moderne vorm
Begint bij Freud
o Oude kaders: theorieën hoe de mensen in elkaar zitten en wat er moeilijk
loopt bij mensen met psychische problemen
o ! Systeembenadering: psychische problemen individu, is een reflectie van
problemen in de onmiddellijke omgeving! Vb. moeder-dochterverhouding die
niet ideaal is
Ene theorie volgt andere op
o Psychoanalytische benadering: keert vaak terug, maar kan anders benoemd
worden vb. mentalliseren
2. Therapeutische stromingen: het wetenschappelijk statuut van therapeutische
stromingen in de GGZ
Inleiding
Markt: ‘jacht opgemaakt’ veel mensen genereren daar hun inkomen mee, valt
veel geld mee te verdienen
Verschillende psychotherapieën: zijn de verschillen wel zo groot/reëel?
Meeste van moderne therapieën: ontwikkeld in tijden van evidence based practice
o Gevolgen EBP: we hebben het medisch model voor een stuk overgenomen
o Bedoeling evidence based werken: therapieën ontwikkelen voor specifieke
psychische stoornissen
Ontwikkeling van de therapieën is nog niet gedaan uitbreiding toepasbaarheid
therapieën, er is een heftige strijd tussen verschillende benaderingen
Wetenschappelijke onderbouwing
Outcome studies: effectiviteitsonderzoek
o Enige wetenschappelijke onderbouwing
Modeverschijnselen?
Wetenschappelijke vooruitgang?
Dubbelblind?
o Patiënt weet niet wat de placebo is en wat het echte medicijn, maar dokter
weet het ook niet
Specifieke problemen en moeilijkheden gelinkt aan effectiviteitsonderzoek in de
psychotherapie
o Meetbare problemen
1
, o Vooronderstellingen
Insuline coma therapie: mensen in toestand van
hypoglycemie brengen door insuline toedienen: gaan in
coma dan dient men suikeroplossing toe, 5à6 dagen in de
week toegepast gedurende een aantal maanden
o Even efficiënt als de pillen die nadien toegediend
werden in de jaren 50
Wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd in een
wetenschappelijk tijdschrift: je mag geloven dat het de
waarheid is, niet altijd het geval! Moeilijk om te weten
Onderzoeksloyaliteit
Review artikel: auteurs verzamelen reeds uitgevoerd
onderzoek en leggen verschillende onderzoeken samen
Onderzoeksloyaliteit
o Dodo-bird verdict
Rosenzweig: vond het raar dat alle methodes werkten
Luborsky: eerste die dit onderzoekt in jaren 70
Dodo leefde op Mauritius, snel uitgestorven na wonen van mensen op
het eiland, is een personage in Alice in wonderland als
scheidsrechter: er zijn geen regels iedereen wint
o Loyaliteit van onderzoeker voorspelt vaak de uitkomst van het onderzoek,
onderzoeker duwt vaak in de richting dat het goed is wat zij doen
o Te weinig rekening mee gehouden
o Effectgroottes zijn 30% hoger, effect therapieën wordt overschat, effect zal
waarschijnlijk kleiner zijn dan dat het onderzoek aantoont
o Vaak is hetzelfde kleine kransje verantwoordelijk voor een groot deel van de
positieve resultaten
o Meestal onbewust
o Waarschijnlijk oorzaak van methodologische fouten
Publicatiebias
Niet alle gevoerde onderzoeken worden gepubliceerd
o Welke worden dan niet gepubliceerd? Die waar ze tot de conclusie komen dat
een therapie niet zo efficiënt is
o Ligt aan de onderzoekers (gedeeltelijk door de onderzoeksloyaliteit), maar
ook aan de politiek van wetenschappelijke tijdschriften willen alleen
positieve resultaten publiceren
Bij in rekening brengen dalen de effectgroottes met 25-33%
o Therapie gaat minder effectief zijn dan dat uit het onderzoek blijkt
o Mensen die in de sector werken weten dat: moeizaam proces, zoeken naar
wat werkt
Pogingen tot replicatie
o Slechts 37% oorspronkelijke onderzoeken uiteindelijk bevestigd
Preregistratie en verplichte publicatie van onderzoeken
o Verplicht in VS sinds januari 2017
o In Europa: aangemoedigd
o Zou heel wat problemen uit de wereld kunnen helpen in verband met
onderzoeken
2
1. Therapeutische stromingen in de geestelijke gezondheidszorg: inleiding
Opvatting: psychische problemen bestaan niet, de mens is niet ziek, de maatschappij
is ziek
Psychotherapie = het proberen beter maken van mensen, werken aan het psychisch
welzijn, vooral door spreken beter proberen maken, interactie tussen mensen
5 grote klassieke benadering
o Psychodynamisch mentalization based therapy, transference focused
therapy
o Cognitief dialectische gedragstherapie, schematherapie
o Gedragstherapie
o Humanistische benadering
o Common factors model
Na pijlen: de moderne vorm
Begint bij Freud
o Oude kaders: theorieën hoe de mensen in elkaar zitten en wat er moeilijk
loopt bij mensen met psychische problemen
o ! Systeembenadering: psychische problemen individu, is een reflectie van
problemen in de onmiddellijke omgeving! Vb. moeder-dochterverhouding die
niet ideaal is
Ene theorie volgt andere op
o Psychoanalytische benadering: keert vaak terug, maar kan anders benoemd
worden vb. mentalliseren
2. Therapeutische stromingen: het wetenschappelijk statuut van therapeutische
stromingen in de GGZ
Inleiding
Markt: ‘jacht opgemaakt’ veel mensen genereren daar hun inkomen mee, valt
veel geld mee te verdienen
Verschillende psychotherapieën: zijn de verschillen wel zo groot/reëel?
Meeste van moderne therapieën: ontwikkeld in tijden van evidence based practice
o Gevolgen EBP: we hebben het medisch model voor een stuk overgenomen
o Bedoeling evidence based werken: therapieën ontwikkelen voor specifieke
psychische stoornissen
Ontwikkeling van de therapieën is nog niet gedaan uitbreiding toepasbaarheid
therapieën, er is een heftige strijd tussen verschillende benaderingen
Wetenschappelijke onderbouwing
Outcome studies: effectiviteitsonderzoek
o Enige wetenschappelijke onderbouwing
Modeverschijnselen?
Wetenschappelijke vooruitgang?
Dubbelblind?
o Patiënt weet niet wat de placebo is en wat het echte medicijn, maar dokter
weet het ook niet
Specifieke problemen en moeilijkheden gelinkt aan effectiviteitsonderzoek in de
psychotherapie
o Meetbare problemen
1
, o Vooronderstellingen
Insuline coma therapie: mensen in toestand van
hypoglycemie brengen door insuline toedienen: gaan in
coma dan dient men suikeroplossing toe, 5à6 dagen in de
week toegepast gedurende een aantal maanden
o Even efficiënt als de pillen die nadien toegediend
werden in de jaren 50
Wetenschappelijk onderzoek gepubliceerd in een
wetenschappelijk tijdschrift: je mag geloven dat het de
waarheid is, niet altijd het geval! Moeilijk om te weten
Onderzoeksloyaliteit
Review artikel: auteurs verzamelen reeds uitgevoerd
onderzoek en leggen verschillende onderzoeken samen
Onderzoeksloyaliteit
o Dodo-bird verdict
Rosenzweig: vond het raar dat alle methodes werkten
Luborsky: eerste die dit onderzoekt in jaren 70
Dodo leefde op Mauritius, snel uitgestorven na wonen van mensen op
het eiland, is een personage in Alice in wonderland als
scheidsrechter: er zijn geen regels iedereen wint
o Loyaliteit van onderzoeker voorspelt vaak de uitkomst van het onderzoek,
onderzoeker duwt vaak in de richting dat het goed is wat zij doen
o Te weinig rekening mee gehouden
o Effectgroottes zijn 30% hoger, effect therapieën wordt overschat, effect zal
waarschijnlijk kleiner zijn dan dat het onderzoek aantoont
o Vaak is hetzelfde kleine kransje verantwoordelijk voor een groot deel van de
positieve resultaten
o Meestal onbewust
o Waarschijnlijk oorzaak van methodologische fouten
Publicatiebias
Niet alle gevoerde onderzoeken worden gepubliceerd
o Welke worden dan niet gepubliceerd? Die waar ze tot de conclusie komen dat
een therapie niet zo efficiënt is
o Ligt aan de onderzoekers (gedeeltelijk door de onderzoeksloyaliteit), maar
ook aan de politiek van wetenschappelijke tijdschriften willen alleen
positieve resultaten publiceren
Bij in rekening brengen dalen de effectgroottes met 25-33%
o Therapie gaat minder effectief zijn dan dat uit het onderzoek blijkt
o Mensen die in de sector werken weten dat: moeizaam proces, zoeken naar
wat werkt
Pogingen tot replicatie
o Slechts 37% oorspronkelijke onderzoeken uiteindelijk bevestigd
Preregistratie en verplichte publicatie van onderzoeken
o Verplicht in VS sinds januari 2017
o In Europa: aangemoedigd
o Zou heel wat problemen uit de wereld kunnen helpen in verband met
onderzoeken
2
