BIOLOGIE
HOOFDSTUK 5.1
Collegiale toetsing
● collega-wetenschappers gaan voorafgaand aan een publicatie de gevolgde
werkwijze na en niet de juistheid van de resultaten.
● omdat experimente lange tijd kunnen duren, komt fraude pas later aan het licht.
Wetenschappelijk onderzoek is herhaalbaar en volgt een vaste systematische aanpak.
Daardoor is controle mogelijk.
- Onderzoeksvraag: heldere eenduidige vraag over een waargenomen verschijnsel
- (Hypothese: zinvolle voorlopig antwoord op de onderzoeksvraag met argumenten)
- Materiaal en methode: nauwkeurige (herhaalbaar) beschrijving van het experiment
waarmee de onderzoeksvraag beantwoord kan worden
- Resultaten en verwerking: overzichtelijk vastgelegde waarnemingen en
meetgegevens van het experiment (tabel, diagram, tekening, foto, film)
- Conclusie: antwoord op de onderzoeksvraag gebaseerd op de resultaten
- Discussie: bevestiging of verwerping van de hypothese, gevolgd door uitleg en
verklaring van de resultaten, verbeterpunten en vragen voor vervolgonderzoek
Maatschappij en politiek stellen ethische en wettelijke grenzen. Dat staat los van de kwaliteit
van wetenschappelijk onderzoek.
HOOFDSTUK 5.2
Met een controle-experiment/blanco controleer je of de variabele die je onderzoekt de
oorzaak is voor het resultaat of dat er een andere factor in het spel is. Vb: vallen
zetmeelkorrels uit elkaar door het toevoegen van een bepaald enzym aan het wasmiddel?
Blanco: water en zetmeel. Resultaat: zetmeel lost niet op→enzym is de oorzaak voor het
verdwijnen van zetmeel.
Vb: Wat is het effect van temperatuur (onafhankelijke= wat je zelf varieert) op de snelheid
(afhankelijke variabele= wat je meet of waarneemt als gevolg van wat je varieert) waarmee
amylase werkt? 8 buizen met evenveel water, zetmeel en amylase bij verschillende
temperaturen. Hoe minder zetmeel, hoe sneller het enzym amylase heeft gewerkt. Er mag
maar steeds één factor tegelijk verschillen bij experimenteel onderzoek.
Experimenteel onderzoek: Waarom vertonen kippen vluchtgedrag wanneer een roofvogel
overvliegt? Controle-experiment: vleugelbeweging speelt geen rol. Je maakt een aantal even
grote modellen, waarbij je de verhouding tussen de lengte van de hals en van de staart
(onafhankelijke variabele) varieert. Je test de modellen op vergelijkbare manier (beweging,
snelheid, afstand) onder vergelijkbare omstandigheden (tijdstip, weer) en meet het aantal
vluchtreacties (afhankelijke variabele). Conclusie: silhouet met een korte hals in combinatie
met een lange staart (roofvogel silhouet) roept vluchtgedrag op.
HOOFDSTUK 5.1
Collegiale toetsing
● collega-wetenschappers gaan voorafgaand aan een publicatie de gevolgde
werkwijze na en niet de juistheid van de resultaten.
● omdat experimente lange tijd kunnen duren, komt fraude pas later aan het licht.
Wetenschappelijk onderzoek is herhaalbaar en volgt een vaste systematische aanpak.
Daardoor is controle mogelijk.
- Onderzoeksvraag: heldere eenduidige vraag over een waargenomen verschijnsel
- (Hypothese: zinvolle voorlopig antwoord op de onderzoeksvraag met argumenten)
- Materiaal en methode: nauwkeurige (herhaalbaar) beschrijving van het experiment
waarmee de onderzoeksvraag beantwoord kan worden
- Resultaten en verwerking: overzichtelijk vastgelegde waarnemingen en
meetgegevens van het experiment (tabel, diagram, tekening, foto, film)
- Conclusie: antwoord op de onderzoeksvraag gebaseerd op de resultaten
- Discussie: bevestiging of verwerping van de hypothese, gevolgd door uitleg en
verklaring van de resultaten, verbeterpunten en vragen voor vervolgonderzoek
Maatschappij en politiek stellen ethische en wettelijke grenzen. Dat staat los van de kwaliteit
van wetenschappelijk onderzoek.
HOOFDSTUK 5.2
Met een controle-experiment/blanco controleer je of de variabele die je onderzoekt de
oorzaak is voor het resultaat of dat er een andere factor in het spel is. Vb: vallen
zetmeelkorrels uit elkaar door het toevoegen van een bepaald enzym aan het wasmiddel?
Blanco: water en zetmeel. Resultaat: zetmeel lost niet op→enzym is de oorzaak voor het
verdwijnen van zetmeel.
Vb: Wat is het effect van temperatuur (onafhankelijke= wat je zelf varieert) op de snelheid
(afhankelijke variabele= wat je meet of waarneemt als gevolg van wat je varieert) waarmee
amylase werkt? 8 buizen met evenveel water, zetmeel en amylase bij verschillende
temperaturen. Hoe minder zetmeel, hoe sneller het enzym amylase heeft gewerkt. Er mag
maar steeds één factor tegelijk verschillen bij experimenteel onderzoek.
Experimenteel onderzoek: Waarom vertonen kippen vluchtgedrag wanneer een roofvogel
overvliegt? Controle-experiment: vleugelbeweging speelt geen rol. Je maakt een aantal even
grote modellen, waarbij je de verhouding tussen de lengte van de hals en van de staart
(onafhankelijke variabele) varieert. Je test de modellen op vergelijkbare manier (beweging,
snelheid, afstand) onder vergelijkbare omstandigheden (tijdstip, weer) en meet het aantal
vluchtreacties (afhankelijke variabele). Conclusie: silhouet met een korte hals in combinatie
met een lange staart (roofvogel silhouet) roept vluchtgedrag op.
