SOCIALE- EN GEDRAGSWETENSCHAPPEN
H8 – Sociale (on)gelijkheid
1. Sociale stratificatie
Onze sociale positie bepaalt welke plaats we in de hiërarchische structuur van de
maatschappij innemen.
Hoe hoger onze positie, hoe beter onze onderwijs- en beroepskansen + hoe meer
kans op een betere gezondheid en zelfs om te overleven bij natuur- en andere
rampen.
Lezen tekstje pagina 291.
Mensen zijn sociale wezens we zijn voor ons bestaan afhankelijk van het
groepsleven.
Dit houdt 2 belangrijke processen in:
Sociale integratie = mate van harmonie tussen leden van de groep of
gemeenschap
Sociale differentiatie = ontwikkeling van verschillen tussen groepsleden
Rollendifferentiatie = verschillende sociale posities houden andere
rolverwachtingen in
Functionele differentiatie = er is een graad van arbeidsverdeling
Sociale stratificatie of gelaagdheid = er is een ongelijke verdeling van zaken
die schaars zijn zoals macht, materiële goederen of onderwijs.
1.1 Vormen van sociale stratificatie
Afhankelijk van de mate waarin er sprake is van een open of gesloten maatschappij,
kan sociale stratificatie (3) verschillende vormen aannemen.
Open maatschappij = men kan makkelijk een betere sociale positie verwerven.
Nadruk ligt op verworven statuskenmerken.
Gesloten maatschappij = het is moeilijk of onmogelijk om van sociale positie te
kunnen veranderen.
Nadruk ligt op toegeschreven statuskenmerken.
1.1.1 Kastensysteem
Het kastensysteem komt voor in gesloten gemeenschappen.
De maatschappij wordt opgedeeld in kasten.
Een kaste = grootschalige groep waarvan de leden onderling met elkaar
verbonden zijn
Leden worden bepaald door geboorte en kunnen doorheen het leven niet van
kaste veranderen.
Dit stratificatiesysteem komt op het platteland nog steeds voor in India, hoewel het
sinds 1950 officieel verboden is.
Er zijn 6000 kasten en subkasten, maar de basis wordt gevormd door 5 kasten.
Ze worden in religieuze teksten beschreven en zijn ontstaan uit het lichaam van
de hindoegod Brahma.
Rangorde is gebaseerd op de mate van rituele zuiverheid.
1. De brahmanen de wijze mannen, geboren uit de mond van Brahma het
zuiverste deel van het lichaam
, SOCIALE- EN GEDRAGSWETENSCHAPPEN
2. De kschatirya’s de krijgers, geboren uit de schouders van Brahma taak =
zorgen voor de bescherming van het volk
3. De vaçja’s de handelaars en zakenlui, geboren uit de handen van Brahma
4. de shudra’s geboren uit de dijen van Brahma, doen het gewone werk (vooral op
boerderijen)
5. de atishudra’s leden van de laagste kaste, geboren uit de voeten van Brahma
laagste deel van het lichaam, dat de grond raakt
Worden ook de kastelozen genoemd omdat ze vroeger buiten het kastenstelsel
vielen
Het kastensysteem zorgt voor een duidelijke scheiding in de maatschappij.
Leden van elke kaste groepen zich bv: op het platteland wonen de laagste
kasten altijd in aparte gemeenschappen, in de steden wonen ze in sloppenwijken
De invloed van het kastesysteem is heel groot.
Bij de geboorte wordt de kaste vermeld op het geboortecertificaat.
Inschrijven in een school = kaste vermelden
Gevraagd bij sollicitatiegesprekken
Huwelijk heeft een endogaam karakter = enkel trouwen binnen de eigen
kaste
Het systeem bepaalt ook wie welke kleren mag dragen en wie welke job kan
uitoefenen.
Kaste definieert de status en de groeikansen.
Brahmanen kunnen preken en lesgeven.
De laagste kaste oefent de onreine beroepen uit voor enkele euro’s per dag (bv:
slager, leerlooier) of moet de vuilste werken opknappen (bv: uitwerpselen
scheppen & handmatig riolen ontstoppen) dramatische (dodelijke) gevolgen
De leden van de laagste kaste worden ook dalits of onaanraakbaren genoemd.
Indiërs uit hogere kasten weigeren hen aan te raken.
Bestaan uit 1/5e van de Indiase bevolking.
Dalitvrouwen worden hard gediscrimineerd bv: tegenwerking als ze op het
platteland willen werken en minder toegang tot drinkbaar water
Vaak ook slachtoffer van seksueel misbruik en mensenhandel, waarbij ze worden
verkocht aan mannen uit hogere kasten.
Het laatste decennium probeert de Indiase overheid iets te doen aan het
kastensysteem.
Ze introduceerden een reservatiesysteem waarbij lagere kasten wettelijk voorrang
krijgen als ze hun kinderen willen inschrijven i/e school of een job bij de overheid
willen
MAAR dit is onvoldoende want overheidssector krimpt & privésector heeft geen
reservatiesysteem
Er moet meer ingezet worden op een mentaliteitswijziging door
informatiecampagnes die het systeem aanklagen.
*oefeningen pagina 293 (Bookwidget 8.4)
H8 – Sociale (on)gelijkheid
1. Sociale stratificatie
Onze sociale positie bepaalt welke plaats we in de hiërarchische structuur van de
maatschappij innemen.
Hoe hoger onze positie, hoe beter onze onderwijs- en beroepskansen + hoe meer
kans op een betere gezondheid en zelfs om te overleven bij natuur- en andere
rampen.
Lezen tekstje pagina 291.
Mensen zijn sociale wezens we zijn voor ons bestaan afhankelijk van het
groepsleven.
Dit houdt 2 belangrijke processen in:
Sociale integratie = mate van harmonie tussen leden van de groep of
gemeenschap
Sociale differentiatie = ontwikkeling van verschillen tussen groepsleden
Rollendifferentiatie = verschillende sociale posities houden andere
rolverwachtingen in
Functionele differentiatie = er is een graad van arbeidsverdeling
Sociale stratificatie of gelaagdheid = er is een ongelijke verdeling van zaken
die schaars zijn zoals macht, materiële goederen of onderwijs.
1.1 Vormen van sociale stratificatie
Afhankelijk van de mate waarin er sprake is van een open of gesloten maatschappij,
kan sociale stratificatie (3) verschillende vormen aannemen.
Open maatschappij = men kan makkelijk een betere sociale positie verwerven.
Nadruk ligt op verworven statuskenmerken.
Gesloten maatschappij = het is moeilijk of onmogelijk om van sociale positie te
kunnen veranderen.
Nadruk ligt op toegeschreven statuskenmerken.
1.1.1 Kastensysteem
Het kastensysteem komt voor in gesloten gemeenschappen.
De maatschappij wordt opgedeeld in kasten.
Een kaste = grootschalige groep waarvan de leden onderling met elkaar
verbonden zijn
Leden worden bepaald door geboorte en kunnen doorheen het leven niet van
kaste veranderen.
Dit stratificatiesysteem komt op het platteland nog steeds voor in India, hoewel het
sinds 1950 officieel verboden is.
Er zijn 6000 kasten en subkasten, maar de basis wordt gevormd door 5 kasten.
Ze worden in religieuze teksten beschreven en zijn ontstaan uit het lichaam van
de hindoegod Brahma.
Rangorde is gebaseerd op de mate van rituele zuiverheid.
1. De brahmanen de wijze mannen, geboren uit de mond van Brahma het
zuiverste deel van het lichaam
, SOCIALE- EN GEDRAGSWETENSCHAPPEN
2. De kschatirya’s de krijgers, geboren uit de schouders van Brahma taak =
zorgen voor de bescherming van het volk
3. De vaçja’s de handelaars en zakenlui, geboren uit de handen van Brahma
4. de shudra’s geboren uit de dijen van Brahma, doen het gewone werk (vooral op
boerderijen)
5. de atishudra’s leden van de laagste kaste, geboren uit de voeten van Brahma
laagste deel van het lichaam, dat de grond raakt
Worden ook de kastelozen genoemd omdat ze vroeger buiten het kastenstelsel
vielen
Het kastensysteem zorgt voor een duidelijke scheiding in de maatschappij.
Leden van elke kaste groepen zich bv: op het platteland wonen de laagste
kasten altijd in aparte gemeenschappen, in de steden wonen ze in sloppenwijken
De invloed van het kastesysteem is heel groot.
Bij de geboorte wordt de kaste vermeld op het geboortecertificaat.
Inschrijven in een school = kaste vermelden
Gevraagd bij sollicitatiegesprekken
Huwelijk heeft een endogaam karakter = enkel trouwen binnen de eigen
kaste
Het systeem bepaalt ook wie welke kleren mag dragen en wie welke job kan
uitoefenen.
Kaste definieert de status en de groeikansen.
Brahmanen kunnen preken en lesgeven.
De laagste kaste oefent de onreine beroepen uit voor enkele euro’s per dag (bv:
slager, leerlooier) of moet de vuilste werken opknappen (bv: uitwerpselen
scheppen & handmatig riolen ontstoppen) dramatische (dodelijke) gevolgen
De leden van de laagste kaste worden ook dalits of onaanraakbaren genoemd.
Indiërs uit hogere kasten weigeren hen aan te raken.
Bestaan uit 1/5e van de Indiase bevolking.
Dalitvrouwen worden hard gediscrimineerd bv: tegenwerking als ze op het
platteland willen werken en minder toegang tot drinkbaar water
Vaak ook slachtoffer van seksueel misbruik en mensenhandel, waarbij ze worden
verkocht aan mannen uit hogere kasten.
Het laatste decennium probeert de Indiase overheid iets te doen aan het
kastensysteem.
Ze introduceerden een reservatiesysteem waarbij lagere kasten wettelijk voorrang
krijgen als ze hun kinderen willen inschrijven i/e school of een job bij de overheid
willen
MAAR dit is onvoldoende want overheidssector krimpt & privésector heeft geen
reservatiesysteem
Er moet meer ingezet worden op een mentaliteitswijziging door
informatiecampagnes die het systeem aanklagen.
*oefeningen pagina 293 (Bookwidget 8.4)
