SOCIALE ZEKERHEID
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Filmpje herbekijken + eigen notities
WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?
sociale zekerheid in enge zin (= sociale zekerheid)
↕
sociale zekerheid in ruime zin (= sociale bijstand)
Sociale zekerheid
• = het geheel van voorzieningen die bescherming bieden tegen de nadelige
inkomensgevolgen van welbepaalde omstandigheden
• “sociale risico’s” (→ risico dat verband houdt met het feit dat we werken)
– 7 risico’s → 7 takken
• bv. werkloosheid
Sociale zekerheid is een zekerheid voor mensen die werken of gewerkt hebben
Sociale bijstand
• = het geheel van voorzieningen die eenieders bestaanszekerheid moeten waarborgen
• = minimumvoorzieningen – residuaire stelsels
– leefloon (mensen die niet kunnen rondkomen)
– tegemoetkoming aan personen met handicap (= IVT)
– inkomensgarantie voor ouderen (= IGO)
– gewaarborgde gezinsbijslag
Sociale bijstand is veel ruimer dan sociale zekerheid. Hier is er geen link met werk.
Sociale zekerheid Sociale bijstand
1
, bv. werkloosheidverzekering bv. leefloon
voorwaarden: voorwaarden:
- werkstatus: gewerkt hebben + job - burgerschap (lid van land)
verliezen
verzekering geen verzekering:
-> premie - RSZ-bijdrage pure solidariteit - behoeften
(middelentoets)
berekening: betaald door OCMW
percentage van laags verdiende loon (ene vraag: hebt u gewerkt? indien ja moet je
krijgt meer dan ander) naar linkerkant
berekening: vast bedragen (iedereen
gelijk)
forfaitaire op minimumloon
Vrouw van rijke hartchirurg heeft recht op Vrouw van rijke hartchirurg heeft geen
werkloosheidsuitkering, indien ze ooit recht op een leefloon, want haar man is
gewerkt heeft. rijk genoeg.
BASISPRINCIPES VAN ONZE SOCIALE ZEKERHEID
Verzekeringen en solidariteit
• Verzekering: je betaalt een premie (= RSZ-bijdrage) en als een afgesproken (i.c.
wettelijk bepaald) risico zich voordoet (bv. werkloosheid) dan krijg je een uitkering.
• Solidariteit: verplicht karakter, herverdeling (zit in het loonplafond), gedeeltelijke
overheidsfinanciering:
– Solidariteit van de werkenden
– Solidariteit van de burgers
Soorten uitkeringen
• Inkomensvervangende uitkeringen of vervangingsinkomens
– bv. ziekte-uitkering, invaliditeitsuitkering, werkloosheidsuitkering, pensioen
• Inkomensaanvullingen of kostenvergoedingen
– bv. kinderbijslag, jaarlijkse vakantie, leefloon, gezondheidszorg (terugbetaling
van kine, tandarts, dokter, ziekenhuis…)
2
,STRUCTUUR VAN ONZE SOCIALE ZEKERHEID
Organisatie op basis van drie socio-professionele categorieën:
Werknemers of loontrekkenden Zelfstandigen Ambtenaren
= verbonden door een arbeidsovereenkomst = professionals die niet werken in een = vastbenoemden
gezagsrelatie
Bijdragen voor: 1. Ziekte en invaliditeit – Bescherming via personeelsstatuut
(RPR)
1. Ziekte en invaliditeit – sector gezondheidszorgen
Statuut = reglement dat
– sector gezondheidszorgen – sector uitkeringen
rechten en plichten bevat
– sector uitkeringen 2. Gezinsbijslag
– Zelfde risico’s als werknemers,
2. Gezinsbijslag 3. Pensioenen behalve…
3. Pensioenen 4. Overbruggingsrecht (vooral populair – Heel wat uitkeringen rechtstreeks door
geworden tijdens corona - de tewerkstellende overheid betaalt en
4. Arbeidsongevallen
alternatief voor niet via de RSZ => lagere RSZ-
5. Beroepsziekten werkloosheidsuitkering) bijdrage
6. Werkloosheid Minder takken dan WN’s
7. Jaarlijkse vakantie
RIZIV = Rijksdienst voor ziekte en
invaliditeitsverzekeringen
RVA = Rijksdienst voor arbeidsvoorziening
FDP = Federale pensioendienst
RJV = Rijksdienst voor jaarlijkse vakantie
VUTG = Vl. Ag. Uitbetaling Toelagen
Gezinsbeleid
FONS (Vlaamse Uitbetaler Groeipakket)
Fedris = Federaal Agentschap voor
Beroepsrisico’s
RSZV = Rijksdienst voor de Sociale
Verzekeringen
3
, der Zelfstandigen
Extra notities
RSZ: ontvangt geld (via RSZ-bijdragen die Verschil met WN en WG ze hebben een Aangesteld worden als ambtenaar is een
betaald worden door WG of WN) en verdeeld geld eigen centrale instelling RSVZ i.p.v. eenzijdige beslissing van de overheid
Werknemers bijdragen worden ingehouden door RSZ
de WG dus de WN stort niet rechtstreeks naar de
RSZ dit gebeurt via de WG (het is een WG Ze storten naar de RSVZ via een sociaal
verplichting om dit bedrag af te houden en door vperzekeringsfondsen. (prive-
te storten) instellingen) - geen vast bedrag wordt
GROEN: overheidsinstellingen rekening gehouden met
GEEL: prive-instellingen kwartaalbedragen.
ORANGE: samen RSZ is prive en van de overheid
Centrale instelling stuurt het door naar een
specifieke instelling en deze stort het door naar
de persoon. Bij RIZIV en RVA gaat dat nogmaals
via een andere instelling
-> Ze werden opgericht door zelfstandigen en
werden nooit gestopt en overgepakt door OH ze
doen het goed dus mochten ze blijven
Ziekenfondsen: CM en Solidaris =>
ziekenfondsen zijn niet verplicht dus ofwel ben je
rechtstreeks aangesloten bij de HZIV ofwel bij
een ziekenfonds
Geel zou in principe wegkunnen en vervangen
worden door de OH maar dit wordt niet gedaan
uit respect voor het verleden (historische
oorsprong)
Gezinsbijslag is de enige tak in de SZ die niet
meer federaal is! - gemeenschap
VUTG is van Vlaanderen
FONS is van de overheid - federaal
Jaarlijkse vakantie ook bijzonder want het gaat
enkel over arbeiders zij krijgen dat van hun
vakantiekassen of RJV - bedienden krijgen dit
rechtstreeks van hun WG
Arbeidsongevallen: ofwel van de OH ofwel via
prive instelling/verzekeraars
4
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
Filmpje herbekijken + eigen notities
WAT IS SOCIALE ZEKERHEID?
sociale zekerheid in enge zin (= sociale zekerheid)
↕
sociale zekerheid in ruime zin (= sociale bijstand)
Sociale zekerheid
• = het geheel van voorzieningen die bescherming bieden tegen de nadelige
inkomensgevolgen van welbepaalde omstandigheden
• “sociale risico’s” (→ risico dat verband houdt met het feit dat we werken)
– 7 risico’s → 7 takken
• bv. werkloosheid
Sociale zekerheid is een zekerheid voor mensen die werken of gewerkt hebben
Sociale bijstand
• = het geheel van voorzieningen die eenieders bestaanszekerheid moeten waarborgen
• = minimumvoorzieningen – residuaire stelsels
– leefloon (mensen die niet kunnen rondkomen)
– tegemoetkoming aan personen met handicap (= IVT)
– inkomensgarantie voor ouderen (= IGO)
– gewaarborgde gezinsbijslag
Sociale bijstand is veel ruimer dan sociale zekerheid. Hier is er geen link met werk.
Sociale zekerheid Sociale bijstand
1
, bv. werkloosheidverzekering bv. leefloon
voorwaarden: voorwaarden:
- werkstatus: gewerkt hebben + job - burgerschap (lid van land)
verliezen
verzekering geen verzekering:
-> premie - RSZ-bijdrage pure solidariteit - behoeften
(middelentoets)
berekening: betaald door OCMW
percentage van laags verdiende loon (ene vraag: hebt u gewerkt? indien ja moet je
krijgt meer dan ander) naar linkerkant
berekening: vast bedragen (iedereen
gelijk)
forfaitaire op minimumloon
Vrouw van rijke hartchirurg heeft recht op Vrouw van rijke hartchirurg heeft geen
werkloosheidsuitkering, indien ze ooit recht op een leefloon, want haar man is
gewerkt heeft. rijk genoeg.
BASISPRINCIPES VAN ONZE SOCIALE ZEKERHEID
Verzekeringen en solidariteit
• Verzekering: je betaalt een premie (= RSZ-bijdrage) en als een afgesproken (i.c.
wettelijk bepaald) risico zich voordoet (bv. werkloosheid) dan krijg je een uitkering.
• Solidariteit: verplicht karakter, herverdeling (zit in het loonplafond), gedeeltelijke
overheidsfinanciering:
– Solidariteit van de werkenden
– Solidariteit van de burgers
Soorten uitkeringen
• Inkomensvervangende uitkeringen of vervangingsinkomens
– bv. ziekte-uitkering, invaliditeitsuitkering, werkloosheidsuitkering, pensioen
• Inkomensaanvullingen of kostenvergoedingen
– bv. kinderbijslag, jaarlijkse vakantie, leefloon, gezondheidszorg (terugbetaling
van kine, tandarts, dokter, ziekenhuis…)
2
,STRUCTUUR VAN ONZE SOCIALE ZEKERHEID
Organisatie op basis van drie socio-professionele categorieën:
Werknemers of loontrekkenden Zelfstandigen Ambtenaren
= verbonden door een arbeidsovereenkomst = professionals die niet werken in een = vastbenoemden
gezagsrelatie
Bijdragen voor: 1. Ziekte en invaliditeit – Bescherming via personeelsstatuut
(RPR)
1. Ziekte en invaliditeit – sector gezondheidszorgen
Statuut = reglement dat
– sector gezondheidszorgen – sector uitkeringen
rechten en plichten bevat
– sector uitkeringen 2. Gezinsbijslag
– Zelfde risico’s als werknemers,
2. Gezinsbijslag 3. Pensioenen behalve…
3. Pensioenen 4. Overbruggingsrecht (vooral populair – Heel wat uitkeringen rechtstreeks door
geworden tijdens corona - de tewerkstellende overheid betaalt en
4. Arbeidsongevallen
alternatief voor niet via de RSZ => lagere RSZ-
5. Beroepsziekten werkloosheidsuitkering) bijdrage
6. Werkloosheid Minder takken dan WN’s
7. Jaarlijkse vakantie
RIZIV = Rijksdienst voor ziekte en
invaliditeitsverzekeringen
RVA = Rijksdienst voor arbeidsvoorziening
FDP = Federale pensioendienst
RJV = Rijksdienst voor jaarlijkse vakantie
VUTG = Vl. Ag. Uitbetaling Toelagen
Gezinsbeleid
FONS (Vlaamse Uitbetaler Groeipakket)
Fedris = Federaal Agentschap voor
Beroepsrisico’s
RSZV = Rijksdienst voor de Sociale
Verzekeringen
3
, der Zelfstandigen
Extra notities
RSZ: ontvangt geld (via RSZ-bijdragen die Verschil met WN en WG ze hebben een Aangesteld worden als ambtenaar is een
betaald worden door WG of WN) en verdeeld geld eigen centrale instelling RSVZ i.p.v. eenzijdige beslissing van de overheid
Werknemers bijdragen worden ingehouden door RSZ
de WG dus de WN stort niet rechtstreeks naar de
RSZ dit gebeurt via de WG (het is een WG Ze storten naar de RSVZ via een sociaal
verplichting om dit bedrag af te houden en door vperzekeringsfondsen. (prive-
te storten) instellingen) - geen vast bedrag wordt
GROEN: overheidsinstellingen rekening gehouden met
GEEL: prive-instellingen kwartaalbedragen.
ORANGE: samen RSZ is prive en van de overheid
Centrale instelling stuurt het door naar een
specifieke instelling en deze stort het door naar
de persoon. Bij RIZIV en RVA gaat dat nogmaals
via een andere instelling
-> Ze werden opgericht door zelfstandigen en
werden nooit gestopt en overgepakt door OH ze
doen het goed dus mochten ze blijven
Ziekenfondsen: CM en Solidaris =>
ziekenfondsen zijn niet verplicht dus ofwel ben je
rechtstreeks aangesloten bij de HZIV ofwel bij
een ziekenfonds
Geel zou in principe wegkunnen en vervangen
worden door de OH maar dit wordt niet gedaan
uit respect voor het verleden (historische
oorsprong)
Gezinsbijslag is de enige tak in de SZ die niet
meer federaal is! - gemeenschap
VUTG is van Vlaanderen
FONS is van de overheid - federaal
Jaarlijkse vakantie ook bijzonder want het gaat
enkel over arbeiders zij krijgen dat van hun
vakantiekassen of RJV - bedienden krijgen dit
rechtstreeks van hun WG
Arbeidsongevallen: ofwel van de OH ofwel via
prive instelling/verzekeraars
4
