Samenvatting Algemene medische zorg: Leerpad A- theorie communicatieve vaardigheden

Theorie communicatieve vaardigheden
Patiëntenvoorlichting (oefening casus p. 81)
- Definitie patiëntenvoorlichting=
Een proces van communicatie met, voor en over patiënten dat op een
planmatige manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject en gericht is op
kennisvermeerdering, attitude- en gedragsverandering van de patiënt
ten aanzien van zijn gezondheidssituatie om in overleg met de zorgverlener te
komen tot een doordachte keuze.
o Wordt bv. gedaan via brochures, affiches in wachtzaal, informed consent,
educatie verpleegkundigen, de verpleegkundige die vertelt wat ze doet
tijdens de handeling…
o Patiëntenvoorlichting gaat over:
 De uitleg die je krijgt bij je opname over de onderzoeken die er
zullen worden uitgevoerd
 De bewegwijzering van het ziekenhuis
 De onthaalbrochure van het ziekenhuis met praktische informatie
 De instructies van de verpleegkundige over het toedienen van
dagelijkse injecties

- Uitleg definitie:
o Communicatie met, voor en over patiënten:
 Patiënt en verpleegkundige zijn actief betrokken, zorgt voor
wisselwerking en efficiëntie
 Beiden zijn:
1. Deskundig
2. Informatiegevend
3. Informatieontvangend

o Planmatige manier integraal deel uitmaakt van het zorgtraject
 Effectiviteit van informatieverschaffing door fasering/ planmatig
karakter
 Zorgtraject = ondenkbaar zonder voorlichting
 Er is pas effectiviteit als de zorg uitgevoerd en gepland is

o Gericht is op kennisvermeerdering, attitude- en gedragsverandering van
de patiënt ten aanzien van zijn gezondheidssituatie
 Doel sluit aan bij de behoeften van de patiënt
 Bereiken van deze doelstelling met een voorlichtingsvorm (4)
1. Patiënteninformatie (inlichtingen)
o Verschillende momenten waarop we informatie
verstrekken, onderscheid in:
 Algemene informatie over het ziekenhuis en de
afdeling
 Informatie over de onderzoeken of ingrepen
 Informatie over de diagnose en de prognose
(=voorspelling van mogelijke verloop of uitkomst)
 Informatie over de behandeling
o Arts geeft medische info (diagnose, doel onderzoek,
aard behandeling) en vpk geeft hierover bijkomende
informatie+ informatie over het verblijf in het ziekenhuis

1

,  Eerst altijd vragen wat ptn al weet over ingreep of
behandeling (om tegenstrijdige informatie te
voorkomen)

2. Patiënteninstructie (richtlijnen en regels)
o Gaat om het uitvoeren van concrete handelingen
(handelingen aanleren)
o Kan gaan over nieuwe handelingen (ook vaardigheid
aanleren aan ptn dan) of vertrouwde handelingen voor
de patiënt (dan kan de uitleg beperkt zijn)
 Kan met brochures
o Handeling aanleren: moet gestructureerd worden
ingeoefend
 Wanneer goed: als ptn stapsgewijs laat zien en
ook kan uitleggen waarom hij deze handeling
voert
o Aanleren van vaardigheid EN informeren over de
achtergronden en gevolgen van zijn aandoening (sluit
hierop aan)

3. Patiënteneducatie (achtergronden en gevolgen, aanleren)
 op examen veel fouten tegen
o Hierover spreken we als het gaat om het versterken van
het ziekte-inzicht van de patiënt (achtergronden en
gevolgen van ziekte, behandeling ervan en gevolgen
van ziek zijn voor dagelijks leven)
 Komt vaak voor bij chronische patiënten, bv.
diabetesptn
 Educatie gaat vaak samen met instructie
(handelingen aanleren)
o Patiënt moet mogelijkheden zien en krijgen om om te
gaan met zijn situatie (zelfzorg)

4. Patiëntenbegeleiding (ondersteuning)
o Ziekhuisopname is niet altijd verwacht en kan een
emotionele ervaring zijn, als vpk moet je ptn kunnen
opvangen, ondersteunen, begeleiden en motiveren
 Gaat om emotionele ondersteuning gedurende het
volledige voorlichtingsproces op elk niveau en in
elke fase zodat ptn zijn ziekte en de gevolgen
daarvan zo goed mogelijk kan accepteren en
verwerken

o Komen tot een doordachte keuze
 Weten en kennen
 Kunnen oordelen en beslissen over wat wel/ niet en hoe
 Kunnen uitvoeren

- Doelen en belang van patiëntenvoorlichting
o Patiëntenrechtenwet
 Recht op alle info (over gezondheidstoestand), dus inzicht in
gezondheidstoestand en evolutie
2

, 1. Dit moet aangepast zijn aan de patiënt
2. Dus begrijpelijke taal! --> pas op met vakjargon…
 Recht op toestemming / weigering na informatie
o Patiëntenvoorlichting is in het belang van de patiënt, de verpleegkundige
en de maatschappij
 Voor de ptn: goede ptnvoorlichting leidt tot betere kennis over
gezondheidstoestand, aandoening, behandeling, alternatieven,
risico’s en toekomstperspectieven
 Ptn zal minder angst en stress ervaren  heeft positief effect
op effectiviteit van de zorg
 Goede voorlichting is belangrijk voor de bestrijding van de
psychische en sociale gevolgen van deze ziekte, zoals voorkomen
van sociaal isolement
 Belangrijk voor zorgverleners: goed geïnformeerde ptn zijn
tevreden, volgen hun therapie trouwer en hebben een betere relatie
met hun zorgverlener
 Goede patiëntenvoorlichting heeft een positieve impact op de
algemene kost van gezondheidszorg (maatschappij)
 Ptn met goede voorlichting heeft betere klinische resultaten
en een kortere hospitalisatieduur

o Doelstellingen patiëntenvoorlichting: EXAMEN (6)
=> Omeen hoger gelegen doel te bereiken, is het nodig de lager gelegen
doelen te hebben bereikt
1) Vergroten van kennis en inzicht (patiënteninformatie)
 Voor patiënten is informatie zeer belangrijk om zoveel
mogelijk grip te houden op eigen ziekteproces en om het
dreigend karakter ervan te ontkrachten

2) Leren van handelingen (patiënteninstructie)
 Kan gaan over leren innemen of toedienen van medicatie,
verbanden wisselen, hulpmiddelen gebruiken of oefeningen
doen

3) Verwerken van ervaringen en gevoelens (patiëntenbegeleiding)
 In het algemeen voelen patiënten zich onzeker, angstig en
geschokt over hun diagnose, de gevolgen van hun ziekte en
over de onderzoeken en behandelingen die ze ondergaan
 Hoe groter de consequenties van de aandoening, hoe
zwaardere impact deze zullen hebben

4) Helpen bij besluitvorming (patiënteneducatie)
 In een aantal gevallen is goede voorlichting nodig om de ptn
een juiste keuze te helpen maken

5) Aanpassen van leefwijze (patiënteneducatie en
patiëntenbegeleiding)
 Om de ptn te helpen met de aanpassingen in zijn manier van
leven te realiseren is vaak een uitgebreide voorlichting nodig
die de ptn informeert en adviseert

6) Sociale omgeving betrekken

3