Samenvatting - Burgerlijk Recht - Financiën en verzekeringen

Samenvatting deel burgerlijkrecht
DEEL 1: Wat is recht
1. Kenmerken en defini e van het recht
1.1 Kenmerken van het recht
1.1.1 Samenleving ordenen
In de samenleving hebben we middelen nodig om te handelen
- Kunnen eigen intellectuele en lichamelijke vermogen zijn
- Gebruik maken van rechten om doelstellingen te bereiken

Belangrijke voorwaarde om menselijke handelingeneffec ef te laten verlopen
- Duidelijkheid laten scheppen over wie wat mag doen en met welke middelen
o Dus bevoegdheid om op te treden met middelen
 Zonder dit  ruzies en gevechten

Het recht wordt opgelegd door de samenleving
- Door het parlement omdat wij het parlement verkiezen
o Parlement is hier zeer belangrijk

1.1.2 Samenleving bepaalt regels
- Parlement maakt regels en regels wijze van samenleving
- Oorsprong van recht ligt in de wil van de samenleving
- We en worden aangepast door fenomenen in de maatschappij
o Vb. e-commerce  zodat klanten niet worden opgelicht
- Specifieke wetgevende organen door volk verkozen
o Maken regels, regelen de samenleving
o Vertegenwoordigen het stem van het volk
o Als ze akkoord gaan volk ook

1.1.3 Naleving regels kan worden afgedwongen
- Afdwingbaar
o Bij niet naleving van afdwingbare regels  gevolgen
- Maatschappelijke regels
o Bepalen niet subjec e rechten
o Regelen wijze waarop men zijn rechten en vrijheden moet gebruiken
o Bij deze regels ontbreekt er een georganiseerde structuur
- Rechtsregels
o Zijn afdwingbaar
 Wie te snel rijdt  krijgt een boete
o Naleving af te dwingen bestaan er structuren en instellingen




1

,1.2 Soorten regels
Verschillende categorieën van rechtsregels
- Gedragsregels
o Regels die het gedrag van leden in samenleving ordenen
 Vastleggen van subjec eve rechten

- Toepassingsregels en -structuren
o Leden die niet aan gedragsregels houden en rechten van anderen aantasten
 Recht moet opkomen met regels waarmee gedragsregels worden
afgedwongen

- Regels voor maken en wijzigen van het recht (juridische regels)
o Regels worden gemaakt maar liggen niet voor al jd vast
 Evolueren met jd
o Deze regels bestaan om
 Proces maken en wijzigen van regels ordelijk laten verlopen

Subjec ef recht
- Zaken die je onderneemt t.o.v. jezelf
- Gedrag van mensen ordenen



1.3 Defini e van het recht

= geheel afdwingbare regels, afgesproken door een samenleving, reneinde het menselijk handelen in
die samenleving te ordenen

Wat bij overtredingen?
- Gesanc oneerd door een we elijk voorzien systeem van sanc es

Van waar komen die regels?
- Opgelegd door de maatschappij, via haar vertegenwoordigers

1.4 Objec ef vs. subjec ef recht
Objec ef recht
- Regels die in het wetboek staan
- Uitgedrukt in algemene bewoording
- Staan los van concrete bewoordingen

Vb. Wet zegt dat iedereen recht hee op vakan everlof


Subjec ef recht
- Persoonlijk claim op een objec ef recht

Vb. Recht op 20 vakan edagen per jaar op basis van jouw arbeidsovereenkomst




2

,1.5 Rechtssubject vs. Rechtsobject

Rechtssubject

- Titularis van subjec eve rechten
o persoon of groep personen die subjec eve rechten en juridische plichten hebben
- Natuurlijke personen
o Mensen van vlees en bloed
o Hebben reeks eigenschappen die omvang van hun rechten bepalen
- Rechtspersonen
o Groeperingen, instellingen en s ch ngen
o Hebben rechten en plichten als een natuurlijk persoon

Rechtsobject

- Datgene waarover subjec eve rechten gelden
o Het voorwerp waarmee je subjec eve rechten kan uitoefenen
- Zaken / rechten

1.6 Rechtsmisbruik

Subjec eve rechten mag je gebruiken naar eigen goeddunken

- Maar je mag ze niet misbruiken

Er wordt gesproken over rechtsmisbruik als

- Subjec eve rechten worden gebruikt met enigste doel om anderen te schaden




3

,2. Soorten subjec eve rechten
2.1 Poli eke rechten
Subjec eve poli eke rechten = rechten die de burger t.o.v. de OH kan uitoefenen en opeisen
- Poli eke vrijheden
o Onaantastbare vrijheid verlenen aan burgers
- Par cipa erechten
o Recht om deel te nemen aan het OH-beleid
- Sociaal-economische rechten
o Recht om financiële tegemoetkoming aanvragen aan OH
o Bepaalde diensten aanvragen



2.2 Burgerlijke rechten
Burgerlijke of civiele rechten
Subjec eve rechten die een burger hee t.o.v. zijn medeburgers kan uitoefenen
- Persoonlijkheids- en familierechten
- Zakelijke rechten
- Vorderingsrechten
- Intellectuele rechten

Laatste 3 zijn patrimoniale of vermogensrechten.

- Hebben betrekking op economische goederen die verhandelbaar zijn
- Deze rechten stoppen niet bij de dood van de tularis  gaat over naar de erfopvolgers

Hoe bereken je het vermogen van een persoon?

- Som van patrimoniale rechten – patrimoniale verplich ngen (schulden)




4

,3. Deelgebieden van het recht

Klassieke beginselen van het recht is die tussen:

- Privaatrecht
= regelt verhouding tussen de burgers onderling
- Publiekrecht
= regelt verhouding tussen de burgers en de OH

Naast publiek en privaat recht heb je ook onderscheid tussen

- Na onaal recht
= recht dat enkel binnen de grenzen van een staat geldt
Voor België:
o Alle regels die uitgevaardigd worden en die van toepassing zijn binnen Belgische
grondgebied
o Omvat federale, regionale, provinciale en regionale niveaus

- Interna onaal recht
= grensoverschrijdend recht
o Rechtsregels uitgevaardigd door een suprana onale poli eke instelling
o Alle verdragen gesloten tussen België en andere staten
o Alle rechtsregels die bepalen welk na onaal recht van toepassing is

3.1 Na onaal recht
3.1.1 Na onaal privaatrecht

Privaatrecht regelt:

- De verhouding tussen de burgers onderling door hun subjec eve rechten vast te leggen

Bepaalt:

o Welke subjec eve rechten de burgers toekomen of welke ze kunnen verwerven
o Hoe ze die kunnen verwerven
o Hoe en bij welke instellingen ze die kunnen verwerven

Beschikkingen over subjec eve rechten heten: rechtshandelingen

- Overeenkomsten
- Testamenten
- …

Privaatrecht = subjec eve rechten




5

,Het aanvullend recht

- Regels die als vangnet gelden wanneer er onderling niets besproken werd

Contractuele vrijheid

= mensen zijn vrij om te bepalen welke afspraken tussen hen gelden

Is niet onbeperkt! OH beperkt de vrijheid wegens:

- Morele redenen
- Poli eke redenen
- Economische redenen
- Sociale redenen

Deze beperkingen heten  regels van dwingend recht



(Na onaal) privaatrecht omvat de volgende rechtstakken:

A. Burgerlijk recht
B. Economisch recht
C. Arbeidsrecht
D. Privaatrechtelijk procesrecht

A. Burgerlijk recht
- Meest elementaire verhouding tussen burgers. Het regelt:
o Statuut van de persoon
o Huwelijk
o Verhouding tussen ouder en kind
o Erfenissen
o …
- Het burgerlijk recht vormt de basis van vele rechtsgebieden. Burgerlijk recht zit overal.
- Eerste burgerlijke geschillen  vrederechter  rechtbank van 1ste aanleg  HvB

B. Economisch recht
- 19de eeuw scheiding tussen:
o Publiekrechtelijk en privaatrechtelijk regels
o Handelsrecht en burgerlijk recht
 Handelsrecht geëvolueerd naar economisch recht

- Door ingrijpingen van de OH (prijsreglementering,) is marktrecht zo ontstaan

- Economisch recht bevat dus:
o Marktrecht
o Ondernemingsrecht
o Vennootschapsrecht
 Bevat regels over de oprich ng, organisa e en werking van vennootschap
o Regels voor ondernemingen in moeilijkheden
- Meeste procedures in economisch recht worden behandeld door de ondernemingsrechtbank


6

,C. Arbeidsrechtbank
- Regelt verhouding tussen werkgever en werknemer

Bestaat uit:

- Individueel arbeidsrecht
o Regels die betrekking hebben op individuele verhouding tussen WN en WG
o Bepaalt de rechten en verplich ngen van beide par jen in een arbeidsovereenkomst

- Collec efarbeidsrecht
o Regels met betrekking tussen WN gehele WG
o Onderhandelingen tussen werknemersorgs en werkgevers
o Onderhandelingen leiden tot collec eve arbeidsovereenkomsten

Arbeidsrecht vormt samen met sociaalzekerheidsrecht  het sociaal recht

Geschillen worden beslecht door de arbeidsrechtbanken en hoven.


D. Privaatrechtelijk procesrecht
- Regelt de organisa e en bevoegdheid van privaatrechtelijke rechtscolleges
- Regelt het verloop van privaatrechtelijke procedures

3.1.2 Na onaal publiekrecht

Omvat regels over:
- Bevoegdheid en samenstelling van OH-organen
- Verhouding tussen burger en OH

Verhouding met de burgers kan OH:
- Rechten en plichten aan haar burgers opleggen
o Door geweldmonopolie waaraan ze beschikt
 Geweldsmonopolie: onteigenen van gronden en gebouwen
- Rela e tussen OH en burger zijn van publiekrechtelijke aard
o OH treed op als behoeder van algemeen belang

Behoeder van algemeen belang
- OG treedt op om algemene belangen van samenleving te beschermen

OH kan ook privaatrechtelijk optreden
- Vb. bepaald stuk grond kopen i.p.v. het te onteigenen

Na onaal publiekrecht omvat:

A. Grondwe elijk recht
B. Administra ef recht
C. Fiscaal recht
D. Socialezekerheidsrecht
E. Strafrecht
F. Strafprocesrecht




7

,A. Grondwe elijk recht
- Omvat alles wat in de GW geregeld wordt
o GW is de basiswetgeving van een land
- Regelt inrich ng van de staat
o De basisstructuur van het poli eke en gerechtelijke instellingen



- Belgische grondwet bevat fundamentele rechten (voor burgers):
o Democra sche rechten op deelname aan poli ek beleid
o Poli eke vrijheid die burger kan aanvoeren t.o.v. OH
o Sociaal-economische en culturele grondrechten

B. Administra ef recht
- Regelt de inrich ng en de werking van de administra e  voor UM
o Bevat:
 Onteigening
 Ruimtelijke ordening
 Stedenbouw
- Administra ef recht of bestuursrecht vind je overal terug

C. Fiscaal recht
- Bepaalt hoe OH inkomsten worden gevormd en geïnd
- Belas ngen kunnen we onderscheiden in 2 categorieën
o Directe belas ngen
o Indirecte belas ngen

- Directe belas ngen:
o Op inkomen
o Op winst
o Op vermogen die door belas ngplich gen worden betaald
 Personenbelas ngen
 Vennootschapsbelas ngen
 …
- Indirecte belas ngen
o Worden via derde par j aan de fiscus betaald
 Toegevoegde waarde (btw)
 Successierechten
 Registra erechten
 …

D. Socialezekerheidsrecht
- Regelt verplichte sociale verzekeringen voor WN en zelfstandigen
o Ziekte
o Invaliditeit
o Arbeidsongevallen
o …
- Vormt samen met het arbeidsrecht  het sociaal recht
- Geschillen behoren tot de bevoegdheid van de arbeidsrechtbank en arbeidshoven

8

,E. Strafrecht
- Bepaalt welke handelingen stra aar zijn en welk straffen van toepassing zijn
- OH moet optreden tegen alles wat de openbare orde en veiligheid in gevaar brengt

- Strafrecht (deel van geweldsmonopolie) wordt toegepast door:
o Poli erechtbank
o Correc onele rechtbank
o Hof van beroep
o Hof van assisen

F. Strafprocesrecht
- Regelt de inrich ng en bevoegdheid van:
o Strafrechtscolleges
o Procedure in strafzaken
 Is verschillend van privaatrechtelijk
 Geleid door OM met bijzonder bewijsvoering
- Poli erechtbank
o Verkeersovertredingen
o Verkeersongevallen
o Kleinere misdrijven
- Hof van assisen
o Misdrijven met de zwaarste straffen
- Correc onele rechtbank
o Alle andere misdrijven

3.2 Grensoverschrijdend recht
Kent tradi oneel 2 takken
- Interna onaal privaatrecht
- Interna onaal publiek recht

3.2.1 Interna onaal privaatrecht
- Doel: welke na onale wetgeving van toepassing is bij rechtsvordering tussen verschillende
staten
- Gebeurt door:
o Verwijzingsregels en Conflictregels
- Deze regels vormen het interna onaal privaatrecht
- Die kan je terugvinden in het wetboek van interna onaal privaatrecht
- Bevat regels over:
o Personen en familierecht
o Erfrecht
o Zakelijke rechten
o Verbintenissenrecht
o Rechtspersonen
o Insolven eprocedures
o De trust
- Europese regels hebben voorrang op die van België
- Naast Belgisch wetboek van interna onaal privaatrecht moet je ook de Europese regelgeving
raadplegen

9

, 3.2.2 Interna onaal publiekrecht of volkenrecht
- Regelt betrekking tussen staten onderling en tussen staten en interna onale instellingen
- Regelt inrich ng en werking van interna onale instellingen

- Komt tot stand via interna onale verdragen
- Een verdrag houdt in:
o Akkoord tussen 2 landen over een onderwerp
o Akkoord wordt geschreven op papier

3.2.3 Europees recht
- Rechtsregels binnen de EU uitgevaardigd
- Bindend voor elke lidstaat
- Regelt verhouding tussen:
o Lidstaten
o Staten en Europese instellingen
o Onderdanen van deze staten en Europese instellingen



Objectief recht




Nationaal recht Internationaal recht




Intern
Intern
ationa
ationa Europ
al
(nationaal) privaatrecht (nationaal) publiek recht al ees
publie
privaa recht
k
trecht
recht


Venno
otscha Gerec Grond Admin Social
Burger Econo Strafp
ps- en Arbeid htelijk wettel istrati Fiscaal ezeker Strafr
lijk misch rocesr
vereni srecht privaa ijk ef recht heidsr echt
recht recht echt
gingsr trecht recht recht echt
echt


Magistraat: iemand die rechten hee gedaan  voor het leven benoemd

Lekenrechter: geen rechten gedaan maar help rechter met het vormen van een vonnis

 Mensen die hun sporen hebben verdiend in de privé

Dagvaarding  belangrijk document




10