Samenvatting VZC 1b, voeding en voedingsaspecten

Sarah Blondeel voeding en voedingsaspecten



Voeding en voedingsaspecten
Inhoudsopgave
Behoefte aan voedingsstoffen........................................................................................................................ 2

Wat is gezonde voeding................................................................................................................................. 4
Van voedingsstoffen naar voedingsmiddelen......................................................................................................4
Aanbevolen hoeveelheden voedingsmiddelen.....................................................................................................6
Uitgangspunten voedingsdriehoek......................................................................................................................7
Misvattingen.........................................................................................................................................................7

Overgewicht en antropometrie...................................................................................................................... 7
Definitie: overgewicht, obesitas...........................................................................................................................7
Definitie: metabool syndroom..............................................................................................................................8
Definitie: overgewicht, obesitas, metabool syndroom.........................................................................................9
Prevalentie in België: overgewicht, obesitas metabool syndroom.......................................................................9
Prevalentie wereldwijd: overgewicht, obesitas, metabool syndroom.................................................................9
Risicofactoren.....................................................................................................................................................10
Behandeling........................................................................................................................................................11

Ondervoeding.............................................................................................................................................. 12
Definitie..............................................................................................................................................................12
Prevalentie..........................................................................................................................................................12
Chronische ondervoeding...................................................................................................................................12
Acute ondervoeding...........................................................................................................................................13
Oorzaken van ondervoeding..............................................................................................................................14
Gevolgen van ondervoeding...............................................................................................................................14
Vroegtijdige opsporing van (kans op) ondervoeding.........................................................................................15
Bepalen van de voedingstoestand.....................................................................................................................15
Preventie en behandeling van ondervoeding.....................................................................................................17
Palliatieve voeding.............................................................................................................................................18

Voeding bij kauw- en slikproblemen............................................................................................................. 19
Slikproblemen = dysfagie...................................................................................................................................19
Vicieuze cirkel: dysfagie en sarcopenie..............................................................................................................20
Aandachtspunten voeding.................................................................................................................................20
Modificatie voeding vs ernst dysfagie................................................................................................................20
IDDSI = gestandaardiseerde richtlijnen..............................................................................................................21
Voeding bij kauw- en slikproblemen: voorbeelden............................................................................................22
Besluit.................................................................................................................................................................22

1
Verpleegkundige zorg en communicatie 1b

,Sarah Blondeel voeding en voedingsaspecten

Voedselbederf en – besmetting.................................................................................................................... 23
Autocontrole.......................................................................................................................................................23
HACCP.................................................................................................................................................................23
Goede hygiënepraktijken (GHP).........................................................................................................................24
GHP.....................................................................................................................................................................25

NIET KENNEN............................................................................................................................................... 26

Voedselallergie en – intolerantie.................................................................................................................. 26
Voedselovergevoeligheden.................................................................................................................................26
Voedselallergie...................................................................................................................................................27
Prevalentie.....................................................................................................................................................27
Pathofysiologie..............................................................................................................................................28
Symptomen....................................................................................................................................................28
Diagnose........................................................................................................................................................29
Behandeling...................................................................................................................................................29
Voedselintolerantie............................................................................................................................................29
Pathogenese..................................................................................................................................................29
Symptomen....................................................................................................................................................29
Behandeling...................................................................................................................................................30



Behoefte aan voedingsstoffen
 Voedingsstoffen worden aangevoerd via voedingsmiddelen
o Voedingsstoffen: E, Kh, V, Fe, Na, …
o Voedingsmiddelen: kaas, brood, boter, vlees, …
 Individuele verschillen
o Weinig mensen een heel lage behoefte
o Weinig mensen een heel hoge behoefte
o Meeste mensen rond gemiddelde




o

2
Verpleegkundige zorg en communicatie 1b

,Sarah Blondeel voeding en voedingsaspecten

 Behoefte: gemiddelde + 2 x SD
o 95% van de bevolking
o SD = standaarddeviatie = maat voor de spreiding van de resultaten
 Aanbevolen hoeveelheid
o Deficiëntie voorkomen
o Voorraden op peil houden
o Normale belastende situaties opvangen
 Bv, ziekte, verkoudheid
 Houden rekening met
o Bioavailability
 Mate van resorptie ter hoogte van de darm
 Voedingsstoffen opgenomen in het lichaam
 Bv, Ca
o Individuele verschillen in vertering, resorptie en stofwisseling
 Voedingsstoffen = nutriënten => macro- en micronutriënten
o Macronutriënten
 Hebben we in grote hoeveelheid nodig
 Eiwitten (E)
 Plantaardig – dierlijk
 Vetten (V)
 Verzadigd – onverzadigd
 Koolhydraten (Kh)
 Ongeraffineerd – geraffineerd
o Voedingsvezels (vdvz) (ongeraffineerd = vezel is nog
aanwezig)
o Toegevoegde suikers (geraffineerd = er zijn dingen van
de vezel verwijderd  minder mineralen en vitaminen
aanwezig)
 Vocht
o Micronutriënten
 Vitaminen
 Vetoplosbare: Vit A, D, E en K
 Wateroplosbare: Vit B1, Vit B2, Vit B3, Vit B5, Vit B6, Vit B8, Vit B11,
Vit B12, Vit C
 Mineralen
 Macromineralen: Ca, P, Mg, Na, K, Cl
 Sporenelementen: Fe, Zn, Cu, Se, I, Mn, Mo, Cr, F, B, Si
o 50 essentiële voedingsstoffen
 Essentieel  via voeding opnemen
 E (essentiële aminozuren (AZ)
 V (essentiële vetzuren (VZ)
 Kh (glucose, vdvz)
o Macronutriënten  grote hoeveelheden per dag
 Vitaminen
 Mineralen
o Micronutriënten <1gram/dag
 Water

3
Verpleegkundige zorg en communicatie 1b

, Sarah Blondeel voeding en voedingsaspecten

 Voor deze nutriënten is er een specifieke behoefte
 Tekorten/excessen leiden tot stoornissen in metabolisme en
ziekte
 Essentiële aminozuren (AZ)
o Isoleucine
o Leucine
o Lysine
o Methionine
o Phenylalanine
o Threonine
o Tryptofaan
o Valine
 Essentiële vetzuren
o Linolzuur
 Omega 6 vetzuur  arachidonzuur synthese
o Alfa-linoleenzuur
 Omega 3 vetzuur  EPA (semi-essentieel (visvetzuur) en DHA
 Aanbevelingen
o Eiwitten (E): gem. 15 energieprocent (En%)
 15% van de calorieën eiwitten
o Vetten (V): max 30-35 En%
 Verzadigde vetten (VV): max 10 En%
 Enkelvoudig onverzadigde vetten (EOV): 10-20 En%
 Bv, olijfolie
 1 dubbele binding
 Meervoudig onverzadigde vetten (MOV): 5-10 En%
 Meervoudige dubbele binding
 Hoe meer binding, hoe moeilijker verhit
 Omega 3 (3): 1-2 En%
 Transvetzuren: zo laag mogelijk
 Cholesterol (chol): max 300 mg
o Koolhydraten (Kh): 50-55 En%
 Toegevoegde suikers (T.S): max 10 En%
 Voedingsvezels (vdvz): > 25-30g per dag
 Alcohol (Alc): < 4 En% (1 à 2 consumpties per dag)
o Vocht (Vo): 1-1,5l drank (liefst water)

Wat is gezonde voeding
Van voedingsstoffen naar voedingsmiddelen
 Voedingsstoffen worden aangevoerd via voedingsmiddelen
o Voedingsstoffen: E, Kh, V, Fe, Na, …
o Voedingsmiddelen: kaas, brood, boter, vlees
 In combinatie naar een breed publiek zijn voedingsstoffenaanbevelingen niet
bruikbaar
 Gebruik van Food Based Dietary Guidelines
o Vlaanderen: de voedingsdriehoek


4
Verpleegkundige zorg en communicatie 1b