Martine Baert Verpleegkundige zorg en communicatie
Gastro-enterologie
Inhoudsopgave
De oesofagus/slokdarm................................................................................................................................. 2
Inleiding................................................................................................................................................................2
Diffusie slokdarmspasmen...................................................................................................................................2
Ethologie..........................................................................................................................................................2
Symptomen......................................................................................................................................................3
Technisch onderzoek........................................................................................................................................3
Behandeling.....................................................................................................................................................3
Achalasie..............................................................................................................................................................3
Ethologie..........................................................................................................................................................3
Symptomen......................................................................................................................................................3
Technisch onderzoek........................................................................................................................................3
Behandeling.....................................................................................................................................................3
Oesophagitis.........................................................................................................................................................3
Ethologie..........................................................................................................................................................3
Symptomen......................................................................................................................................................3
Slokdarmdivertikels..............................................................................................................................................3
Symptomen......................................................................................................................................................4
Technisch onderzoek........................................................................................................................................4
Therapie...........................................................................................................................................................4
Gastro-oesofagale reflux/ GOR............................................................................................................................4
Ethologie..........................................................................................................................................................4
Symptomen......................................................................................................................................................4
Complicaties.....................................................................................................................................................4
Diagnose..........................................................................................................................................................5
Technisch onderzoek........................................................................................................................................5
Behandeling.....................................................................................................................................................5
Verpleegkunde.................................................................................................................................................5
De maag........................................................................................................................................................ 6
Inleiding................................................................................................................................................................6
Gastritis................................................................................................................................................................7
Erosieve gastritis..............................................................................................................................................7
Auto-immune gastritis of type A gastritis........................................................................................................7
Gastritis geassocieerd met Heliobacter pylori of type B gastritis....................................................................8
Verpleegkunde.................................................................................................................................................8
Maag- en duodenumulcus...................................................................................................................................9
Ethologie..........................................................................................................................................................9
Symptomen......................................................................................................................................................9
Diagnose........................................................................................................................................................10
Therapie.........................................................................................................................................................10
Prognose........................................................................................................................................................10
Complicaties...................................................................................................................................................10
Verpleegkunde...............................................................................................................................................10
Het colon..................................................................................................................................................... 11
Obstipatie (of constipatie)..................................................................................................................................11
1
,Martine Baert Verpleegkundige zorg en communicatie
Ethologie........................................................................................................................................................11
Behandeling...................................................................................................................................................12
Verpleegkunde...............................................................................................................................................12
Colondivertikels..................................................................................................................................................12
Epidemiologie en etiologie............................................................................................................................13
Symptomen....................................................................................................................................................13
Behandeling...................................................................................................................................................13
Complicaties...................................................................................................................................................13
Diverticulus.........................................................................................................................................................13
Symptomen....................................................................................................................................................13
Behandeling...................................................................................................................................................13
Colorectale tumoren...........................................................................................................................................13
Colonpoliepen................................................................................................................................................13
Het rectum en de anus................................................................................................................................. 14
Inleiding..............................................................................................................................................................14
Proctologische klachten.................................................................................................................................14
Het proctologisch onderzoek.........................................................................................................................14
Hemorroïden......................................................................................................................................................14
Symptomen....................................................................................................................................................14
Behandeling...................................................................................................................................................15
Anale fissuur.......................................................................................................................................................15
Symptomen en klinisch onderzoek................................................................................................................15
Behandeling...................................................................................................................................................15
Pruritus ani (anale jeuk).....................................................................................................................................16
Klinisch onderzoek.........................................................................................................................................16
Oorzaken........................................................................................................................................................16
Behandeling...................................................................................................................................................16
De oesofagus/slokdarm
Inleiding
Upper oesophageal sfincter (UES)
o Reflux van voedsel naar de luchtwegen tegen gaan
o Vermijden dat er lucht in de slokdarm komt
Lower oesophagale sfincter (LES)
o Overgang naar de maag
o Voorkomt dat de maaginhoud terugkeert
Diffusie slokdarmspasmen
Passage van voedsel doorheen de slokdarm peristaltische spiercontracties
Spasmen van de slokdarm kunnen zich voordoen bij een anatomische stenose
o Tumor
o Littekenweefsel
Mobiliteit stoornissen zonder stenose
Ethologie
Eenmalig spasme door te snel te eten
Regelmatig oorzaken onderzoeken
2
, Martine Baert Verpleegkundige zorg en communicatie
o Afwijkende zenuwgeleiding
o Ten gevolge van oesofagitis (GORD)
o Zelden ernstige organische oorzaken
Symptomen
Toesnoeren/krampachtige retro sternale pijn tijdens de maaltijd
Klachten van dysfagie
Technisch onderzoek
Tijdens de aanval goed te visualiseren met RX na toediening van contrastvloeistof
Drukmeting via manometrie
Behandeling
Meestal medicamenteus
Oorzaak aanpakken
o Stress
o GORD
o Reflux
Achalasie
Bewegingsstoornis slokdarm
Verlamming/verslapping LES
Ethologie
Oorzaak verminderde zenuwvoorziening in het onderste deel van de slokdarm
o Bewegingen van de spieren zijn verminderd
Voedsel hoopt zich op boven de sluitspier van slokdarm naar maag
Symptomen
Haperend eten en drinken
Gevoel dat alles plots passeert
Slechte ademgeur
Regurgitatie onverteerd voedsel
Vermagering
Technisch onderzoek
RX = suggestief
Zekerheidsdiagnose wordt gesteld door manometrie
Behandeling
Eerste instantie medicamenteus de weerstand van LES verminderen
Dilatatie door ballon (endoscopisch)
Oesophagitis
Ethologie
Prikkelende voeding
Inname van zuren/basen
Iatrogene oorzaken
o Radiotherapie/chemo
Reflux is vaak de oorzaak
Symptomen
Retrosternale pijn en dysfagie
Kan leiden tot stenose
Slokdarmdivertikels
Uitstulping van het slokdarmlumen
3
Gastro-enterologie
Inhoudsopgave
De oesofagus/slokdarm................................................................................................................................. 2
Inleiding................................................................................................................................................................2
Diffusie slokdarmspasmen...................................................................................................................................2
Ethologie..........................................................................................................................................................2
Symptomen......................................................................................................................................................3
Technisch onderzoek........................................................................................................................................3
Behandeling.....................................................................................................................................................3
Achalasie..............................................................................................................................................................3
Ethologie..........................................................................................................................................................3
Symptomen......................................................................................................................................................3
Technisch onderzoek........................................................................................................................................3
Behandeling.....................................................................................................................................................3
Oesophagitis.........................................................................................................................................................3
Ethologie..........................................................................................................................................................3
Symptomen......................................................................................................................................................3
Slokdarmdivertikels..............................................................................................................................................3
Symptomen......................................................................................................................................................4
Technisch onderzoek........................................................................................................................................4
Therapie...........................................................................................................................................................4
Gastro-oesofagale reflux/ GOR............................................................................................................................4
Ethologie..........................................................................................................................................................4
Symptomen......................................................................................................................................................4
Complicaties.....................................................................................................................................................4
Diagnose..........................................................................................................................................................5
Technisch onderzoek........................................................................................................................................5
Behandeling.....................................................................................................................................................5
Verpleegkunde.................................................................................................................................................5
De maag........................................................................................................................................................ 6
Inleiding................................................................................................................................................................6
Gastritis................................................................................................................................................................7
Erosieve gastritis..............................................................................................................................................7
Auto-immune gastritis of type A gastritis........................................................................................................7
Gastritis geassocieerd met Heliobacter pylori of type B gastritis....................................................................8
Verpleegkunde.................................................................................................................................................8
Maag- en duodenumulcus...................................................................................................................................9
Ethologie..........................................................................................................................................................9
Symptomen......................................................................................................................................................9
Diagnose........................................................................................................................................................10
Therapie.........................................................................................................................................................10
Prognose........................................................................................................................................................10
Complicaties...................................................................................................................................................10
Verpleegkunde...............................................................................................................................................10
Het colon..................................................................................................................................................... 11
Obstipatie (of constipatie)..................................................................................................................................11
1
,Martine Baert Verpleegkundige zorg en communicatie
Ethologie........................................................................................................................................................11
Behandeling...................................................................................................................................................12
Verpleegkunde...............................................................................................................................................12
Colondivertikels..................................................................................................................................................12
Epidemiologie en etiologie............................................................................................................................13
Symptomen....................................................................................................................................................13
Behandeling...................................................................................................................................................13
Complicaties...................................................................................................................................................13
Diverticulus.........................................................................................................................................................13
Symptomen....................................................................................................................................................13
Behandeling...................................................................................................................................................13
Colorectale tumoren...........................................................................................................................................13
Colonpoliepen................................................................................................................................................13
Het rectum en de anus................................................................................................................................. 14
Inleiding..............................................................................................................................................................14
Proctologische klachten.................................................................................................................................14
Het proctologisch onderzoek.........................................................................................................................14
Hemorroïden......................................................................................................................................................14
Symptomen....................................................................................................................................................14
Behandeling...................................................................................................................................................15
Anale fissuur.......................................................................................................................................................15
Symptomen en klinisch onderzoek................................................................................................................15
Behandeling...................................................................................................................................................15
Pruritus ani (anale jeuk).....................................................................................................................................16
Klinisch onderzoek.........................................................................................................................................16
Oorzaken........................................................................................................................................................16
Behandeling...................................................................................................................................................16
De oesofagus/slokdarm
Inleiding
Upper oesophageal sfincter (UES)
o Reflux van voedsel naar de luchtwegen tegen gaan
o Vermijden dat er lucht in de slokdarm komt
Lower oesophagale sfincter (LES)
o Overgang naar de maag
o Voorkomt dat de maaginhoud terugkeert
Diffusie slokdarmspasmen
Passage van voedsel doorheen de slokdarm peristaltische spiercontracties
Spasmen van de slokdarm kunnen zich voordoen bij een anatomische stenose
o Tumor
o Littekenweefsel
Mobiliteit stoornissen zonder stenose
Ethologie
Eenmalig spasme door te snel te eten
Regelmatig oorzaken onderzoeken
2
, Martine Baert Verpleegkundige zorg en communicatie
o Afwijkende zenuwgeleiding
o Ten gevolge van oesofagitis (GORD)
o Zelden ernstige organische oorzaken
Symptomen
Toesnoeren/krampachtige retro sternale pijn tijdens de maaltijd
Klachten van dysfagie
Technisch onderzoek
Tijdens de aanval goed te visualiseren met RX na toediening van contrastvloeistof
Drukmeting via manometrie
Behandeling
Meestal medicamenteus
Oorzaak aanpakken
o Stress
o GORD
o Reflux
Achalasie
Bewegingsstoornis slokdarm
Verlamming/verslapping LES
Ethologie
Oorzaak verminderde zenuwvoorziening in het onderste deel van de slokdarm
o Bewegingen van de spieren zijn verminderd
Voedsel hoopt zich op boven de sluitspier van slokdarm naar maag
Symptomen
Haperend eten en drinken
Gevoel dat alles plots passeert
Slechte ademgeur
Regurgitatie onverteerd voedsel
Vermagering
Technisch onderzoek
RX = suggestief
Zekerheidsdiagnose wordt gesteld door manometrie
Behandeling
Eerste instantie medicamenteus de weerstand van LES verminderen
Dilatatie door ballon (endoscopisch)
Oesophagitis
Ethologie
Prikkelende voeding
Inname van zuren/basen
Iatrogene oorzaken
o Radiotherapie/chemo
Reflux is vaak de oorzaak
Symptomen
Retrosternale pijn en dysfagie
Kan leiden tot stenose
Slokdarmdivertikels
Uitstulping van het slokdarmlumen
3