Maatschappelijk verantwoord ondernemen
HOOFDSTUK 1: Definities & concepten
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) definitie
= verantwoordelijkheid van een organisatie voor de effecten van haar besluiten en activiteiten op de maatschappij &
milieu door transparant en ethisch gedrag. Houdt in dat organisaties aandacht voor mensenrechten,
consumentenbelangen en sociale, ethische en milieukwesties in hun activiteiten en kernstrategie integreren in
nauwe samenwerking met hun stakeholders bovenop de wettelijke verplichtingen om:
Zoveel mogelijk gedeelde waarde te creëren voor hun eigenaren/aandeelhouders en voor hun andere
stakeholders en de samenleving als geheel bovenop winst
Mogelijke negatieve effecten op te sporen, te voorkomen en te verminderen.
Duurzaamheid moet in de kern van de organisatie zitten
MVO/ Corporate social responsibility (CSR) definitie door Commissie
= Context specifieke organisatorische acties en beleid die rekening houden met de verwachtingen van
belanghebbenden en de triple bottom line van economische, sociale en milieuprestaties. Is anders voor een
brouwerij, kledingwinkel, …
Bedrijven moeten niet alleen naar winst (economisch) kijken, maar ook naar hun impact op mens (sociaal) en milieu
(ecologisch).
Waarom is MVO belangrijk?
Voor bedrijven: Responsible Business Conduct (RBC) bieden belangrijke voordelen op het gebied van
risicobeheer, kostenbesparingen, toegang tot kapitaal, klantrelaties, personeelsbeheer, duurzaamheid van
de activiteiten, innovatievermogen en uiteindelijk winst. Kortom, het kan de bedrijfsvoering verbeteren en
de winstgevendheid op de lange termijn vergroten.
Voor de EU-economie: MVO & RBC maken bedrijven duurzamer en innovatiever, wat bijdraagt aan een
duurzamere economie. Het helpt de EU om haar doelstellingen op het gebied van duurzame ontwikkeling te
bereiken.
Voor de maatschappij: MVO & RBC bieden een reeks waarden waarop we een meer samenhangende
maatschappij kunnen bouwen en waarop we de overgang naar een duurzaam economisch systeem kunnen
baseren. Het draagt bij aan een betere leefomgeving en een eerlijkere samenleving.
Triple bottum line (TBL) = 3 P’s
De 3 cirkels staan verbonden met elkaar, kan zorgen voor conflict tussen Planet & People of omgekeerd. Als de 3
cirkels overlappen krijg je duurzaam ondernemen waar ze rekening houden met duurzaamheid bovenop winst, we
kijken dus naar de effecten bij het nemen van een beslissing op een systematische manier. We moeten steeds blijven
verbeteren want is nooit volledig voltooid.
1
,Evenwichtsoefening dus kritiek:
Negeert toenemende ongelijkheid en planetaire grenzen, daardoor de naam zwakke interpretatie van
duurzaamheid. De economische pijler wordt vaak niet in vraag gesteld en dat gaat ten nadele van de sociale
en economische.
Heeft de focus op alleen winst (single bottom line) niet kunnen veranderen
Bedoeling was een systeemverandering, niet nieuw boekhoudsysteem dat focust op financiële resultaten en
rapporteren
Accountants en consultants hebben de TBL afgezwakt tot rapportages
Grote aanbod rapportagemogelijkheden over duurzaamheid biedt bedrijven een excuus om niets te doen
Vroege gebruikers zagen de TBL als een afweging, niet als een integratie (beetje meer van het een en wat
minder van het ander)
Nog teveel focus op profit
Geneste modellen: alternatieven TBL
1) Sterkere interpretatie duurzaamheid
Economie/ welvaart is begrensd door de grenzen van de planeet en mens. Er is dus geen duurzame
economische ontwikkeling mogelijk als we een van deze overschrijden
Economie is een middel want het is nodig voor bedrijfsactiviteit te behouden maar geen doel op zichzelf!
2) Donut economie
Binnen middelste cirkel kan de mens een ecologisch verantwoord en rechtvaardige samenleving vormgeven
als de 9 planetaire grenzen van de buitenste cirkel niet overschreden zijn en de mens beschikt over de 12
sociale basisbenodigdheden van de binnenste cirkel.
Gebaseerd op SDG
Stakeholders/ belanghebbenden -> EXAMEN
We moeten rekening houden met de verwachtingen van stakeholders ookal zijn deze soms tegenstrijdig.
Stakeholder mapping: detecteren van verschillende categorieën van stakeholders. We delen ze in in key
stakeholders en de minder belangrijke. Belangrijk in kader van MVO- rapportering
Customers groups
o Segment A
o Segment B
o Segment C
2
, External influencers
o Journalisten
o Interest group
o Community
Authrorisers: maken het mogelijk dat je kan werken
o Shareholders
o Overheid
o Board of directors
o Regulatory agencies
o Trade associations
o Professional societies
Business partners
o Vakbonden (Unions)
o Leveranciers
o Werknemers
o Distributers
o Serviceproviders
Essentiele kenmerken MVO
1. Impact van organisatie op maatschappij en milieu
Individueel & continue proces, geen eindbestemming & is voor elk bedrijf anders
Op economisch, politiek, social, technologisch, klimaat vlak
o Planetaire grenzen (vervuiling, biodiversiteit, …)
o Europese nieuwe wetten in textielsector tegen kinderarbeid
o Meer migratie van centraal Amerika naar VS door klimaat
o Kartels in Mexico om avocado’s “groene goud” door toenemende vraag in Westen
o Kinderarbeid in chocolade en koffie, nooit 100% eerlijk
o Eendenkroos & dalen vleesconsumptie
o Microplastics in ons eten en lichaam
o Vliegtaks, taksen wagens, kilometerheffing
o Misleidende milieuclaims verboden
o Ook effecten op non-profit/ social profit/ publieke sector: groei en innovatie in zorgsector
o SDG
o Duurzaamheid in culturele sector
De Global Risks Perception Survey (GRPS)= Het is de belangrijkste bron van het World Economic Forum
voor originele data over wereldwijde risico's. Bevraging aan de 900 experts uit de academische wereld,
het bedrijfsleven, overheden, internationale organisaties en maatschappelijke organisaties. Wat vinden
zij een global risks (= effect op mens, milieu & BBP) Deze zijn allemaal aan elkaar verbonden
"Mondiaal risico”= de mogelijkheid dat er een gebeurtenis of situatie optreedt die, als deze zich
voordoet, een negatieve impact zou hebben op een significant deel van het mondiale BBP, de
wereldbevolking of de natuurlijke hulpbronnen. Het gaat dus om risico's die de hele wereld of grote
delen ervan kunnen beïnvloeden.
2. Geïntegreerd in kernactiviteiten en strategie
3. Gedeelde waarde: voordelen voor de organisatie en stakeholders
4. Vrijwillige initiatieven: meer doen dan wat wettelijk opgelegd is.
3
, Benaderingen MVO
Verschillende motieven
Normatief/ moreel-ethisch
= wat organisaties moeten doen, waardegeladen & onderling verbonden.
Zie Carrol pyramide
Instrumenteel
= we doen dit om iets anders te bereiken, causaliteit. MVO als middel om doelstellingen in een bedrijf te
behalen. Geen eenduidige link tussen sociale en financiële performatie: volgens empirisch onderzoek.
Vaak gaan deze ook samen, we doen het omdat we het moeten doen maar het kan ons ook voordelen opleveren
CSR pyramid model van Carrol
Bedrijf heeft 4 verantwoordelijkheden
Financieel-economische verantwoordelijkheid Winst maken
o Sine qua non voor CSR
Juridische verantwoordelijkheid: Voldoen aan wettelijke verplichtingen
o Voldoen aan de wetten
o Wetgeving om bescherming en voordelen te bieden
Ethische verantwoordelijkheid: Ethisch gedrag vertonen
o Activiteiten van organisatie zelf
o We doen meer dan wat de wet voorschrijft omdat deze niet up-to date, niet alles regelt of echt miniem
is
Filantropie
o Iets terug doen voor de maatschappij als ze het goed doen
o Hoeft niet langdurig te zijn
o Soms via aparte stichting
o Giften
o Sponsoring in natura
o Employee/ corporate volunteering/ community angagement= werknemers doen tijdens enkele uren
vrijwilligerswerk bij non-profitorganisatie
Helpende handen (schilderwerken, afval ophalen) -> iedereen kan dit
Skills-based volunteering (SBV) -> professionele kennis inzetten. Triple win: voor bedrijf (bijdrage
maatschappelijk), voor medewerkers (bijleren, gemotiveerd), voor non-profitorganisatie
(probleem oplossen)
Evolutie MVO
1987 “aan noden huidige generatie voldoen zonder die
Sustainable development -> Brudtland van de toekomstige generaties te schaden”
Intergenerationele solidariteit (tussen generaties) &
intergenerationele solidariteit (binnen generaties)
1994 MVO wordt gezien als een extra kost want niet
Triple bottom line/ 2P’s (CSR) -> Elkington gelinkt aan kernactiviteit
2006 “Bedrijven zouden niet alleen naar winst moeten
Shared value -> Porter streven, maar ook naar het creëren van waarde
voor de maatschappij. Winst en maatschappelijke
vooruitgang kunnen hand in hand gaan”
4
HOOFDSTUK 1: Definities & concepten
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) definitie
= verantwoordelijkheid van een organisatie voor de effecten van haar besluiten en activiteiten op de maatschappij &
milieu door transparant en ethisch gedrag. Houdt in dat organisaties aandacht voor mensenrechten,
consumentenbelangen en sociale, ethische en milieukwesties in hun activiteiten en kernstrategie integreren in
nauwe samenwerking met hun stakeholders bovenop de wettelijke verplichtingen om:
Zoveel mogelijk gedeelde waarde te creëren voor hun eigenaren/aandeelhouders en voor hun andere
stakeholders en de samenleving als geheel bovenop winst
Mogelijke negatieve effecten op te sporen, te voorkomen en te verminderen.
Duurzaamheid moet in de kern van de organisatie zitten
MVO/ Corporate social responsibility (CSR) definitie door Commissie
= Context specifieke organisatorische acties en beleid die rekening houden met de verwachtingen van
belanghebbenden en de triple bottom line van economische, sociale en milieuprestaties. Is anders voor een
brouwerij, kledingwinkel, …
Bedrijven moeten niet alleen naar winst (economisch) kijken, maar ook naar hun impact op mens (sociaal) en milieu
(ecologisch).
Waarom is MVO belangrijk?
Voor bedrijven: Responsible Business Conduct (RBC) bieden belangrijke voordelen op het gebied van
risicobeheer, kostenbesparingen, toegang tot kapitaal, klantrelaties, personeelsbeheer, duurzaamheid van
de activiteiten, innovatievermogen en uiteindelijk winst. Kortom, het kan de bedrijfsvoering verbeteren en
de winstgevendheid op de lange termijn vergroten.
Voor de EU-economie: MVO & RBC maken bedrijven duurzamer en innovatiever, wat bijdraagt aan een
duurzamere economie. Het helpt de EU om haar doelstellingen op het gebied van duurzame ontwikkeling te
bereiken.
Voor de maatschappij: MVO & RBC bieden een reeks waarden waarop we een meer samenhangende
maatschappij kunnen bouwen en waarop we de overgang naar een duurzaam economisch systeem kunnen
baseren. Het draagt bij aan een betere leefomgeving en een eerlijkere samenleving.
Triple bottum line (TBL) = 3 P’s
De 3 cirkels staan verbonden met elkaar, kan zorgen voor conflict tussen Planet & People of omgekeerd. Als de 3
cirkels overlappen krijg je duurzaam ondernemen waar ze rekening houden met duurzaamheid bovenop winst, we
kijken dus naar de effecten bij het nemen van een beslissing op een systematische manier. We moeten steeds blijven
verbeteren want is nooit volledig voltooid.
1
,Evenwichtsoefening dus kritiek:
Negeert toenemende ongelijkheid en planetaire grenzen, daardoor de naam zwakke interpretatie van
duurzaamheid. De economische pijler wordt vaak niet in vraag gesteld en dat gaat ten nadele van de sociale
en economische.
Heeft de focus op alleen winst (single bottom line) niet kunnen veranderen
Bedoeling was een systeemverandering, niet nieuw boekhoudsysteem dat focust op financiële resultaten en
rapporteren
Accountants en consultants hebben de TBL afgezwakt tot rapportages
Grote aanbod rapportagemogelijkheden over duurzaamheid biedt bedrijven een excuus om niets te doen
Vroege gebruikers zagen de TBL als een afweging, niet als een integratie (beetje meer van het een en wat
minder van het ander)
Nog teveel focus op profit
Geneste modellen: alternatieven TBL
1) Sterkere interpretatie duurzaamheid
Economie/ welvaart is begrensd door de grenzen van de planeet en mens. Er is dus geen duurzame
economische ontwikkeling mogelijk als we een van deze overschrijden
Economie is een middel want het is nodig voor bedrijfsactiviteit te behouden maar geen doel op zichzelf!
2) Donut economie
Binnen middelste cirkel kan de mens een ecologisch verantwoord en rechtvaardige samenleving vormgeven
als de 9 planetaire grenzen van de buitenste cirkel niet overschreden zijn en de mens beschikt over de 12
sociale basisbenodigdheden van de binnenste cirkel.
Gebaseerd op SDG
Stakeholders/ belanghebbenden -> EXAMEN
We moeten rekening houden met de verwachtingen van stakeholders ookal zijn deze soms tegenstrijdig.
Stakeholder mapping: detecteren van verschillende categorieën van stakeholders. We delen ze in in key
stakeholders en de minder belangrijke. Belangrijk in kader van MVO- rapportering
Customers groups
o Segment A
o Segment B
o Segment C
2
, External influencers
o Journalisten
o Interest group
o Community
Authrorisers: maken het mogelijk dat je kan werken
o Shareholders
o Overheid
o Board of directors
o Regulatory agencies
o Trade associations
o Professional societies
Business partners
o Vakbonden (Unions)
o Leveranciers
o Werknemers
o Distributers
o Serviceproviders
Essentiele kenmerken MVO
1. Impact van organisatie op maatschappij en milieu
Individueel & continue proces, geen eindbestemming & is voor elk bedrijf anders
Op economisch, politiek, social, technologisch, klimaat vlak
o Planetaire grenzen (vervuiling, biodiversiteit, …)
o Europese nieuwe wetten in textielsector tegen kinderarbeid
o Meer migratie van centraal Amerika naar VS door klimaat
o Kartels in Mexico om avocado’s “groene goud” door toenemende vraag in Westen
o Kinderarbeid in chocolade en koffie, nooit 100% eerlijk
o Eendenkroos & dalen vleesconsumptie
o Microplastics in ons eten en lichaam
o Vliegtaks, taksen wagens, kilometerheffing
o Misleidende milieuclaims verboden
o Ook effecten op non-profit/ social profit/ publieke sector: groei en innovatie in zorgsector
o SDG
o Duurzaamheid in culturele sector
De Global Risks Perception Survey (GRPS)= Het is de belangrijkste bron van het World Economic Forum
voor originele data over wereldwijde risico's. Bevraging aan de 900 experts uit de academische wereld,
het bedrijfsleven, overheden, internationale organisaties en maatschappelijke organisaties. Wat vinden
zij een global risks (= effect op mens, milieu & BBP) Deze zijn allemaal aan elkaar verbonden
"Mondiaal risico”= de mogelijkheid dat er een gebeurtenis of situatie optreedt die, als deze zich
voordoet, een negatieve impact zou hebben op een significant deel van het mondiale BBP, de
wereldbevolking of de natuurlijke hulpbronnen. Het gaat dus om risico's die de hele wereld of grote
delen ervan kunnen beïnvloeden.
2. Geïntegreerd in kernactiviteiten en strategie
3. Gedeelde waarde: voordelen voor de organisatie en stakeholders
4. Vrijwillige initiatieven: meer doen dan wat wettelijk opgelegd is.
3
, Benaderingen MVO
Verschillende motieven
Normatief/ moreel-ethisch
= wat organisaties moeten doen, waardegeladen & onderling verbonden.
Zie Carrol pyramide
Instrumenteel
= we doen dit om iets anders te bereiken, causaliteit. MVO als middel om doelstellingen in een bedrijf te
behalen. Geen eenduidige link tussen sociale en financiële performatie: volgens empirisch onderzoek.
Vaak gaan deze ook samen, we doen het omdat we het moeten doen maar het kan ons ook voordelen opleveren
CSR pyramid model van Carrol
Bedrijf heeft 4 verantwoordelijkheden
Financieel-economische verantwoordelijkheid Winst maken
o Sine qua non voor CSR
Juridische verantwoordelijkheid: Voldoen aan wettelijke verplichtingen
o Voldoen aan de wetten
o Wetgeving om bescherming en voordelen te bieden
Ethische verantwoordelijkheid: Ethisch gedrag vertonen
o Activiteiten van organisatie zelf
o We doen meer dan wat de wet voorschrijft omdat deze niet up-to date, niet alles regelt of echt miniem
is
Filantropie
o Iets terug doen voor de maatschappij als ze het goed doen
o Hoeft niet langdurig te zijn
o Soms via aparte stichting
o Giften
o Sponsoring in natura
o Employee/ corporate volunteering/ community angagement= werknemers doen tijdens enkele uren
vrijwilligerswerk bij non-profitorganisatie
Helpende handen (schilderwerken, afval ophalen) -> iedereen kan dit
Skills-based volunteering (SBV) -> professionele kennis inzetten. Triple win: voor bedrijf (bijdrage
maatschappelijk), voor medewerkers (bijleren, gemotiveerd), voor non-profitorganisatie
(probleem oplossen)
Evolutie MVO
1987 “aan noden huidige generatie voldoen zonder die
Sustainable development -> Brudtland van de toekomstige generaties te schaden”
Intergenerationele solidariteit (tussen generaties) &
intergenerationele solidariteit (binnen generaties)
1994 MVO wordt gezien als een extra kost want niet
Triple bottom line/ 2P’s (CSR) -> Elkington gelinkt aan kernactiviteit
2006 “Bedrijven zouden niet alleen naar winst moeten
Shared value -> Porter streven, maar ook naar het creëren van waarde
voor de maatschappij. Winst en maatschappelijke
vooruitgang kunnen hand in hand gaan”
4
