Geschiedenis van de Nederlanden
Inhoudsopgave
DE EEUW VAN HABSBURG (1477-1588) 5
I. VERDERE TERRITORIALE EN INSTITUTIONELE EENWORDING 5
1. MARIA VAN BOURGONDIË EN MAXIMILIAAN VAN OOSTENRIJK (1477) 5
2. FILIPS DE SCHONE (PHILIPPE LE BEAU) (1493-1506) 5
3. KAREL V (1515-1555) 6
II. CULTURELE EN ECONOMISCHE BLOEI 7
1. DE RENAISSANCISTISCHE CULTUUR 7
2. ECONOMISCHE BLOEI 8
III. DE OPSTAND 8
1. OORZAKEN EN VERKLARINGEN VAN DE OPSTAND(EN) 9
2. VERLOOP 10
DE REPUBLIEK DER ZEVEN VERENIGDE NEDERLANDEN (1588-1780) 15
I. DE VESTIGING VAN DE REPUBLIEK: DE TIEN JAREN 1588-1598 15
1. BONDGENOTEN 15
1
,2. ECONOMISCHE DRAAGKRACHT 16
3. LEIDERSCHAP 16
4. EEN PROGRAMMA 17
II. DE VERDERE OORLOG (1598-1609) 18
1. DE ONZEKERE OORLOGSDOELSTELLINGEN NA 1598 18
2. DE TOTSTANDKOMING VAN HET TWAALFJARIG BESTAND IN 1609 19
III. DE INTERNE TWISTEN TIJDENS HET TWAALFJARIG BESTAND (1609-1621) 19
1. POLITIEKE TEGENSTELLINGEN 19
2. RELIGIEUZE TEGENSTELLINGEN 19
3. ONTLADING VAN HET CONFLICT 20
4. MAURITS, ENGELAND EN INDIË 21
IV. DE GOUDEN EEUW 22
1. DE OPGANG TOT POLITIEKE GROOTMACHT 22
2. DE REPUBLIEK ALS ECONOMISCHE GROOTMACHT 24
3. CULTURELE BLOEI 28
V. DE WARE VRIJHEID (1648-1672) 29
1. HET BEWIND VAN WILLEM II 29
2. HET EERSTE STADHOUDERLOZE TIJDPERK (1650-1672) - BINNENLAND 30
2. HET EERSTE STADHOUDERLOZE TIJDPERK (1650-1672) – BUITENLAND 31
VI. DE REPUBLIEK ONDER WILLEM III (1672-1702) 32
VII. EEN GROTE MOGENDHEID IN VERVAL (1702-1751) 34
1. HET TWEEDE STADHOUDERLOZE TIJDVAK 34
2. STADHOUDERLIJKE MACHT & DEMOCRATISCHE OPPOSITIE 35
VIII. DE NADERENDE CRISIS (1751-1780) 36
DE ZUIDELIJKE NEDERLANDEN IN DE 17E EEUW 39
I. DE KRACHTLIJNEN 39
II. DE SPAANSE NEDERLANDEN 39
1. DE POLITIEKE RESTAURATIE 39
III. DE CONTRAREFORMATIE 42
1. DE KATHOLIEKE “RESTAURATIE” 42
2. DE VERNIEUWDE KERK 43
IV. EEN DUURZAAM STEDELIJK NETWERK 44
1. HET ECONOMISCHE HERSTEL 44
V. DE NOORDELIJKE EN ZUIDELIJKE NEDERLANDEN IN PERSPECTIEF 44
VI. DE LANDBOUWONTWIKKELINGEN IN DE ZUIDELIJKE NEDERLANDEN 45
1. DE INTENSIVERING VAN DE LANDBOUWECONOMIE 45
VII. KUNSTENAARS IN DIENST VAN KERK EN STAAT 46
VIII. DE POLITIEK-MILITAIRE CRISIS VAN DE LATE 17E EN VROEGE 18E EEUW 47
1. HET “SLAGVELD VAN EUROPA” 47
IX. DE ECONOMISCHE GEVOLGEN 50
X. DE JANSENISTISCHE CONTROVERSE 51
DE OOSTENRIJKSE NEDERLANDEN EN FRANSE PERIODE 53
I. DE KRACHTLIJNEN 53
II. HET BEGIN VAN DE OOSTENRIJKSE PERIODE 53
III. HET “THERESIAANSE COMPROMIS” 56
3.1 EEN PERIODE VAN HERSTEL EN EXPANSIE 56
3.1 DE UITBOUW VAN DE VERKEERSINSFRASTRUCTUUR 58
IV. DE NOORDELIJKE EN ZUIDELIJKE NEDERLANDEN IN PERSPECTIEF 58
V. KUNSTENAARS IN DIENST VAN KERK EN STAAT 58
VI. NAAR VERLICHT DESPOTISME 60
1. DE HERVORMINGEN VAN JOZEF II 60
2
,VII. DE BRABANTSE OMWENTELING 63
1. “VOOR OUTER EN HEERD”/“PRO ARIS ET FOCIS” 63
VIII. DE KOMST VAN DE FRANSE REVOLUTIE 65
IX. EEN GECONTESTEERD BEWIND 67
REVOLUTIE IN NOORD EN ZUID 68
I. HET NAPOLEONTISCH REGIME 68
1. DE ZOEKTOCHT NAAR EEN DUURZAME BEWINDSVORM 68
II. DE HERENIGING DER NEDERLANDEN 69
1. EEN EUROPEES DILEMMA 69
III. DE REPUBLIEK IN VERVAL 70
1. HET KIEMEN VAN EEN NIEUWE POLITIEKE CULTUUR 71
IV. DE PATRIOTTENTIJD 71
1. EEN REVOLUTIONAIR KLIMAAT 71
2. “GRONDWETTIGE HERSTELLING”: HERVORMINGSVOORSTELLINGEN UIT “AAN HET VOLK VAN NEDERLAND”
73
V. DE BATAAFSE REPUBLIEK 73
1. DE MOEIZAME ZOEKTOCHT NAAR EEN NIEUW BESTUURSMODEL 74
VI. HET NAPOLEONTISCH REGIME 75
1. TOENEMENDE CENTRALISERING IN ALLE MOGELIJKE DOMEINEN 75
VERENIGD KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 77
I. DE GEBOORTE VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 77
1.1 POLITIEKE STABILISERING 77
II. DE HERENIGING DER NEDERLANDEN 79
2.1 EEN EUROPEES DILEMMA 80
III. DE DEMOGRAFISCHE EN ECONOMISCHE STRUCTUREN BIJ DE EENMAKING 80
IV. DE KRACHTLIJNEN 80
4.1 DE POLITIEKE INRICHTING 81
VERENIGING VAN NOORD EN ZUID IN EEN EENHEIDSSTAAT 81
4.2 HET ECONOMISCHE BELEID 83
VAN CRISIS NAAR HERSTEL 83
4.3 HET TAAL- EN RELIGIEBELEID 85
V. DE LONT IN HET KRUITVAT 88
VI. DE BELGISCHE AFSCHEIDING 89
6.1 DE AUGUSTUSDAGEN VAN 1830 89
6.2 EEN EUROPEES VRAAGSTUK 90
VII. EINDSPEL IN LONDEN 90
DE CONFERENTIE VAN LONDEN 90
BELGIË 1830-1914 92
1. BELGIË IN DE NIEUWSTE TIJD 92
2. DE LIBERALE BURGERSTAAT (1830-1890) 92
2.1 STAATSSTRUCTUUR 92
2.2 HET UNIONISME 93
2.3 DE DOORBRAAK EN HEGEMONIE VAN HET LIBERALISME 94
2.4 ECONOMISCHE BASIS: DE INDUSTRIE 95
2.5 GROEI VAN HET LEVENSBESCHOUWELIJKE SPANNINGSVELD 96
2.6 DE SCHOLENSTRIJD (1878-1884) = TWEEDE SCHOLENOORLOG 96
2.7 KATHOLIEKEN AAN DE MACHT ONDER LEOPOLD II 97
2.8 DE OPKOMST VAN NATIONALE VOLKSBEWEGINGEN – COMMUNAUTAIRE KWESTIE 98
2.9 DE OPKOMST VAN DE SOCIALE VOLKSBEWEGINGEN 99
3. DE INTEGRATIE VAN DE SOCIALE BEWEGINGEN (1890-1918) 101
3
, 3.1 ECONOMISCHE EXPANSIE 101
3.2 DE ARBEIDERSBEWEGING 102
3.3 RESULTAAT: SOCIALE WETGEVING 102
3.4 RESULTAAT: UITBREIDING KIESRECHT 102
3.5 HET POLITIEKE SYSTEEM 103
3.6 DE LEVENSBESCHOUWELIJKE KWESTIE 104
3.7 DE NATIONALE KWESTIE 105
NEDERLAND 1830-1918 109
1. EEN KLEINE NATIONALE EN LIBERALE STAAT IN EUROPA (1830-1870/1880) 109
1.1 HET NOORDEN ALLEEN VERDER 109
1.2 DE ECONOMISCHE EN SOCIALE SITUATIE VOOR 1870 110
1.3 DE VESTIGING VAN HET PARLEMENTAIR STELSEL EN DE POLITIEKE STRIJD 111
1.4 DE LEVENSBESCHOUWELIJKE KWESTIE 113
2. DE MODERNISERING VAN NEDERLAND (1870/1880-1918) 116
2.1 DE SOCIALE KWESTIE NA DE INDUSTRIALISATIE 116
2.2 HERLEVENDE RELIGIOSITEIT 117
2.3 POLITIEKE STRIJD 118
2.4 VERZUILING, EENHEID EN GEMEENSCHAP 120
4
Inhoudsopgave
DE EEUW VAN HABSBURG (1477-1588) 5
I. VERDERE TERRITORIALE EN INSTITUTIONELE EENWORDING 5
1. MARIA VAN BOURGONDIË EN MAXIMILIAAN VAN OOSTENRIJK (1477) 5
2. FILIPS DE SCHONE (PHILIPPE LE BEAU) (1493-1506) 5
3. KAREL V (1515-1555) 6
II. CULTURELE EN ECONOMISCHE BLOEI 7
1. DE RENAISSANCISTISCHE CULTUUR 7
2. ECONOMISCHE BLOEI 8
III. DE OPSTAND 8
1. OORZAKEN EN VERKLARINGEN VAN DE OPSTAND(EN) 9
2. VERLOOP 10
DE REPUBLIEK DER ZEVEN VERENIGDE NEDERLANDEN (1588-1780) 15
I. DE VESTIGING VAN DE REPUBLIEK: DE TIEN JAREN 1588-1598 15
1. BONDGENOTEN 15
1
,2. ECONOMISCHE DRAAGKRACHT 16
3. LEIDERSCHAP 16
4. EEN PROGRAMMA 17
II. DE VERDERE OORLOG (1598-1609) 18
1. DE ONZEKERE OORLOGSDOELSTELLINGEN NA 1598 18
2. DE TOTSTANDKOMING VAN HET TWAALFJARIG BESTAND IN 1609 19
III. DE INTERNE TWISTEN TIJDENS HET TWAALFJARIG BESTAND (1609-1621) 19
1. POLITIEKE TEGENSTELLINGEN 19
2. RELIGIEUZE TEGENSTELLINGEN 19
3. ONTLADING VAN HET CONFLICT 20
4. MAURITS, ENGELAND EN INDIË 21
IV. DE GOUDEN EEUW 22
1. DE OPGANG TOT POLITIEKE GROOTMACHT 22
2. DE REPUBLIEK ALS ECONOMISCHE GROOTMACHT 24
3. CULTURELE BLOEI 28
V. DE WARE VRIJHEID (1648-1672) 29
1. HET BEWIND VAN WILLEM II 29
2. HET EERSTE STADHOUDERLOZE TIJDPERK (1650-1672) - BINNENLAND 30
2. HET EERSTE STADHOUDERLOZE TIJDPERK (1650-1672) – BUITENLAND 31
VI. DE REPUBLIEK ONDER WILLEM III (1672-1702) 32
VII. EEN GROTE MOGENDHEID IN VERVAL (1702-1751) 34
1. HET TWEEDE STADHOUDERLOZE TIJDVAK 34
2. STADHOUDERLIJKE MACHT & DEMOCRATISCHE OPPOSITIE 35
VIII. DE NADERENDE CRISIS (1751-1780) 36
DE ZUIDELIJKE NEDERLANDEN IN DE 17E EEUW 39
I. DE KRACHTLIJNEN 39
II. DE SPAANSE NEDERLANDEN 39
1. DE POLITIEKE RESTAURATIE 39
III. DE CONTRAREFORMATIE 42
1. DE KATHOLIEKE “RESTAURATIE” 42
2. DE VERNIEUWDE KERK 43
IV. EEN DUURZAAM STEDELIJK NETWERK 44
1. HET ECONOMISCHE HERSTEL 44
V. DE NOORDELIJKE EN ZUIDELIJKE NEDERLANDEN IN PERSPECTIEF 44
VI. DE LANDBOUWONTWIKKELINGEN IN DE ZUIDELIJKE NEDERLANDEN 45
1. DE INTENSIVERING VAN DE LANDBOUWECONOMIE 45
VII. KUNSTENAARS IN DIENST VAN KERK EN STAAT 46
VIII. DE POLITIEK-MILITAIRE CRISIS VAN DE LATE 17E EN VROEGE 18E EEUW 47
1. HET “SLAGVELD VAN EUROPA” 47
IX. DE ECONOMISCHE GEVOLGEN 50
X. DE JANSENISTISCHE CONTROVERSE 51
DE OOSTENRIJKSE NEDERLANDEN EN FRANSE PERIODE 53
I. DE KRACHTLIJNEN 53
II. HET BEGIN VAN DE OOSTENRIJKSE PERIODE 53
III. HET “THERESIAANSE COMPROMIS” 56
3.1 EEN PERIODE VAN HERSTEL EN EXPANSIE 56
3.1 DE UITBOUW VAN DE VERKEERSINSFRASTRUCTUUR 58
IV. DE NOORDELIJKE EN ZUIDELIJKE NEDERLANDEN IN PERSPECTIEF 58
V. KUNSTENAARS IN DIENST VAN KERK EN STAAT 58
VI. NAAR VERLICHT DESPOTISME 60
1. DE HERVORMINGEN VAN JOZEF II 60
2
,VII. DE BRABANTSE OMWENTELING 63
1. “VOOR OUTER EN HEERD”/“PRO ARIS ET FOCIS” 63
VIII. DE KOMST VAN DE FRANSE REVOLUTIE 65
IX. EEN GECONTESTEERD BEWIND 67
REVOLUTIE IN NOORD EN ZUID 68
I. HET NAPOLEONTISCH REGIME 68
1. DE ZOEKTOCHT NAAR EEN DUURZAME BEWINDSVORM 68
II. DE HERENIGING DER NEDERLANDEN 69
1. EEN EUROPEES DILEMMA 69
III. DE REPUBLIEK IN VERVAL 70
1. HET KIEMEN VAN EEN NIEUWE POLITIEKE CULTUUR 71
IV. DE PATRIOTTENTIJD 71
1. EEN REVOLUTIONAIR KLIMAAT 71
2. “GRONDWETTIGE HERSTELLING”: HERVORMINGSVOORSTELLINGEN UIT “AAN HET VOLK VAN NEDERLAND”
73
V. DE BATAAFSE REPUBLIEK 73
1. DE MOEIZAME ZOEKTOCHT NAAR EEN NIEUW BESTUURSMODEL 74
VI. HET NAPOLEONTISCH REGIME 75
1. TOENEMENDE CENTRALISERING IN ALLE MOGELIJKE DOMEINEN 75
VERENIGD KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 77
I. DE GEBOORTE VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN 77
1.1 POLITIEKE STABILISERING 77
II. DE HERENIGING DER NEDERLANDEN 79
2.1 EEN EUROPEES DILEMMA 80
III. DE DEMOGRAFISCHE EN ECONOMISCHE STRUCTUREN BIJ DE EENMAKING 80
IV. DE KRACHTLIJNEN 80
4.1 DE POLITIEKE INRICHTING 81
VERENIGING VAN NOORD EN ZUID IN EEN EENHEIDSSTAAT 81
4.2 HET ECONOMISCHE BELEID 83
VAN CRISIS NAAR HERSTEL 83
4.3 HET TAAL- EN RELIGIEBELEID 85
V. DE LONT IN HET KRUITVAT 88
VI. DE BELGISCHE AFSCHEIDING 89
6.1 DE AUGUSTUSDAGEN VAN 1830 89
6.2 EEN EUROPEES VRAAGSTUK 90
VII. EINDSPEL IN LONDEN 90
DE CONFERENTIE VAN LONDEN 90
BELGIË 1830-1914 92
1. BELGIË IN DE NIEUWSTE TIJD 92
2. DE LIBERALE BURGERSTAAT (1830-1890) 92
2.1 STAATSSTRUCTUUR 92
2.2 HET UNIONISME 93
2.3 DE DOORBRAAK EN HEGEMONIE VAN HET LIBERALISME 94
2.4 ECONOMISCHE BASIS: DE INDUSTRIE 95
2.5 GROEI VAN HET LEVENSBESCHOUWELIJKE SPANNINGSVELD 96
2.6 DE SCHOLENSTRIJD (1878-1884) = TWEEDE SCHOLENOORLOG 96
2.7 KATHOLIEKEN AAN DE MACHT ONDER LEOPOLD II 97
2.8 DE OPKOMST VAN NATIONALE VOLKSBEWEGINGEN – COMMUNAUTAIRE KWESTIE 98
2.9 DE OPKOMST VAN DE SOCIALE VOLKSBEWEGINGEN 99
3. DE INTEGRATIE VAN DE SOCIALE BEWEGINGEN (1890-1918) 101
3
, 3.1 ECONOMISCHE EXPANSIE 101
3.2 DE ARBEIDERSBEWEGING 102
3.3 RESULTAAT: SOCIALE WETGEVING 102
3.4 RESULTAAT: UITBREIDING KIESRECHT 102
3.5 HET POLITIEKE SYSTEEM 103
3.6 DE LEVENSBESCHOUWELIJKE KWESTIE 104
3.7 DE NATIONALE KWESTIE 105
NEDERLAND 1830-1918 109
1. EEN KLEINE NATIONALE EN LIBERALE STAAT IN EUROPA (1830-1870/1880) 109
1.1 HET NOORDEN ALLEEN VERDER 109
1.2 DE ECONOMISCHE EN SOCIALE SITUATIE VOOR 1870 110
1.3 DE VESTIGING VAN HET PARLEMENTAIR STELSEL EN DE POLITIEKE STRIJD 111
1.4 DE LEVENSBESCHOUWELIJKE KWESTIE 113
2. DE MODERNISERING VAN NEDERLAND (1870/1880-1918) 116
2.1 DE SOCIALE KWESTIE NA DE INDUSTRIALISATIE 116
2.2 HERLEVENDE RELIGIOSITEIT 117
2.3 POLITIEKE STRIJD 118
2.4 VERZUILING, EENHEID EN GEMEENSCHAP 120
4
