Samenvatting GIPO

GEZONDHEIDSBEVORDERENDE INTERVENTIES: PLANMATIGE ONTWIKKELING
INLEIDING

Intervention mapping protocol  6 stappen:

1) Logic model of the problem = needs assessment = wat is het probleem en bij wie?
1. Samenstellen & onderhouden planningsgroep
2. Plannen en uitvoeren needs assessment
3. Beschrijven vd context vd interventie (populatie, setting, gemeenschap)
4. Bepalen programma uitkomsten en link met evaluatie
2) Logic model of change = defining program objectives (doelen om probleem op te lossen)
1. Vastleggen programma uitkomsten voor gezondheidsgedrag en omgeving
2. Splitsen gedrags- en omgevingsuitkomsten in PO's
3. Selecteren belangrijke en veranderbare determinanten van gezondheidsgedrag en
omgevingsuitkomsten
4. Creëren van matrices met CO's voor elk niveau van interventieplanning
5. Creëren van logic model of change
3) Selecting methods & strategies
1. Voorleggen programma-ideeën aan planningsgroep
2. Kiezen theoretische methoden voor programma
3. Selecteren of ontwerpen van praktische toepassingen
4. Match tussen toepassingen en change objectives verzekeren
4) Designing the program
1. Creëren van programmascope, -sequentie, -thema en lijst van noodzakelijke materialen
2. Reviewen van bestaande materialen
3. Voorbereiden designdocumenten en -protocols
4. Ontwikkelen programmamaterialen
5. Reviewen ontwikkelde materialen
6. Pretesten en piloottesten van materialen en toezich houden op productie
5) Planning for program implementation
6) Planning for program evaluation

Intervention mapping = protocol (handleiding), systematisch (stap per stap), iteratief (terugkerend) en
cumulatief (opbouwend) proces, theorie en evidence based, eclectisch (expertise versch wetenschaps-
domeinen), kent sociaal ecologische aanpak (individu + omgeving)

 Doel = planning met framework voor effectieve decision-making in elke stap vd interventie

Theorie en evidence  ecologische benadering

- Causale theorieën = beschrijven gezondheidsprobleem en determinanten
- Change theorieën = geven suggesties om probleem aan te pakken
- Sociaal ecologisch model = relatie tssn individuen en omgeving
- Cultural humility = continu proces zelfonderzoek en -kritiek in combi met bereidheid anderen te leren

STAP 1 – NEEDS ASSESSMENT – LOGIC MODEL OF THE PROBLEM

Logic model of the problem opstellen: factoren die gezondheidsprobleem beïnvloeden

- Epidemiologisch, gedrags- en sociaal perspectief vd populatie met risico op GHprobleem
- Target populatie, setting en gemeenschap (leden, sterktes) proberen te begrijpen


1

,Needs assessment = systematisch oz vd discrepantie tssn hoe het nu is en hoe het zou moeten zijn

 Formative research  statement van het probleem, niet de oplossing

Partnerschap met gemeenschap  top-down ontwikkeling voorkomen

TAAK 1 - SAMENSTELLEN EN ONDERHOUDEN VAN PLANNINGSGROEP

1) Vertegenwoordigers van de doelpopulatie  ifv zelfdeterminatie
2) Vertegenwoordigers van gebruikers (die interventie bij doelgroep brengen) = kennen doelgroep
3) Vertegenwoordigers van de resource groep: sponsors, expertise, infrastructuur

Verzekeren dat interventie past bij doelen van & haalbaar en lokaal relevant is vr doelgroep:

- Expertise over gezondheidsprobleem & oorzaken: kennis, versch disciplines, ervaring
- Diverse perspectieven en gemeenschapsparticipatie (mensen in nauw contact met doelgroep):
kritische blik, culturele relevantie, waarden, …
- Verantwoordelijkheid en autoriteit: financiering, middelen, partner bij implementatie, …
- Invloed: beleidsmaker, resource groep, opinieleiders, …
- Engagement mbt probleem: creatieve energie, gemotiveerd vr interventie, …

Continuüm: van samenwerken met doelgroep tot doelgroep als planners (onderdeel interventie)

Management planningsgroep: samengesteld door gemeenschapsorganisatie, universitair onderzoeksteam, …

- Bij elke stap nagaan of alle nodige stakeholders betrokken zijn
- Potentiële verspreiders vd interventie  zodat interventie nadien wijd verspreid kan worden
 Vooral bij laatste stappen IMP
- Groepsfacilitatieprocessen: obv luisteren nr anderen en bereid zijn eigen standpunten aan te passen
- Power equity en inclusieve decision making
- Processen om ideeën te genereren:
 Brainstormen of vrije associatie = ongefilterde ideeën genereren in groep
 Nominale groep theorie = ideeën apart per lid gegenereerd en nadien één per één gedeeld
 Reageren op paper of presentatie van bewijs (bv. door versch werkgroepen)
- Consensus > stemming

Rekening houden met cultuur binnen de groep:

- Exploreren van persoonlijk ethnocentrisme  culturele self-awareness
- Exploreren van en werken in andere cultuur  identificeren en aanvaarden van positieve aspecten
 PEN-3 model = manier om positieve aspecten mbt gezondheid van andere cultuur te identificeren
 Culturele identiteit = doelgroep beschrijven ifv familie, gemeenschap, individuen
 Relaties en verwachtingen = welke aspecten beïnvloeden gedrag en gezondheid
 Culturele empowerment = zijn de relaties positief, negatief of existentieel?

TAAK 2 - PLANNEN EN UITVOEREN VAN NEEDS ASSESSMENT  LOGIC MODEL

PRECEDE-model  persoonlijke factoren + sociale en fysieke omgeving

Determinanten Levensstijl Gezondheidsprobleem Levenskwaliteit


Determinanten Omgeving




2

,  Je kan eender waar starten in het model  ALTIJD eerst naar rechts en dan naar links


BESCHRIJVEN VAN DE RISICOPOPULATIE
Risicopopulatie = groep met definieerbare grens & gedeelde kenmerken die bep GH- en QoLproblemen heeft
of risico loopt, of die GHproblemen heeft en risico loopt op de gevolgen, of waarvan is vastgesteld dat er
behoefte is aan interventie die individuen in staat stelt ziekten te voorkomen of hun gezondheid te bevorderen

 Population at risk soms ≠ target populatie
 Target populatie (numerator) = wie zal participeren in programma
 Population at risk (denominator) = populatie voor wie programma bedoeld is


BESCHRIJVEN VAN GEZONDHEIDSPROBLEEM & LEVENSKWALITEIT
Gezondheidsprobleem: assessment vd omvang & verdeling in doelpopulatie = epidemiologische analyse

 Indicatoren = beperking, discomfort, vruchtbaarh, fitheid, morbiditeit, mortaliteit, fysiologische RF, …
 Dimensies = verspreiding, duur, incidentie, prevalentie, intensiteit, …  kwanti analyse
 Rates (incidentie/prevalentie) vergelijken tssn (risico)groepen

Quality of life = wat betekent het gezondheidsprobleem of risico voor zij die het hebben?

 Zowel individueel als sociaal perspectief (maatschappij) = meer kwalitatieve analyse
 Indicatoren = kosten voor gezondheidszorg, absenteïsme, prestaties, isolatie, ADL, vervreemding,
disciminatie, geluk, zelfvertrouwen, werkloosheid, welvaart, …
 Breder dan gezondheid = sociale analyse


BESCHRIJVEN VD MOGELIJKE OORZAKEN VAN HET GEZONDHEIDSPROBLEEM
Levensstijl = die gedragingen die (causaal) gelinkt zijn met gezondheidsprobleem

 Indicatoren = consumptie, risicogedrag, …

Omgeving = zowel fysiek als sociaal  socio-ecologische modellen (versch lagen invloed op elkaar):

1) Interpersoonlijke niveau = mensen die dichtst bij ons staan
 Familie, peer groep (vrienden, collega’s, …) & rolfiguren (leerkracht, huisarts, …)
 Ondersteunen ons materieel , informatief, emotioneel, …  kan zowel positief als negatief zijn
2) Organisatie = systeem met spec doelstellingen en formele multilevel structuur voor beslissingen
 Scholen, bedrijven, winkels, ..
 Invloed op levensstijl adhv normen, beleid, praktijken, faciliteiten, …
3) Community = (geografisch) systeem uit personen en organisaties = meer dan fysieke ruimte > sociale
ruimte, gemeenschapskenmerken
 Steden, etnische gemeenschappen, internet communities, …
 Waarden, normen, beschikbaarheid werk, recreatieve mogelijkheden, sociaal kapitaal, …
4) Society = systeem dat over middelen beschikt om controle uit te voeren over lagere systemen
 Overheden (lokaal, nationaal)
 Wetgeving, wethandhaving, regulering, toewijzing middelen, …

Environmental decision makers of environmental agents = ouders, gezondheidswerkers, schooldirectie,
bedrijfsdirectie, krantenuitgevers, politici, … = mensen die invloed hebben op omgevingsfactoren die invloed
hebben op levensstijl van individuen



3