DUURZAAM ONDERNEMEN DEEL 2: VEILIGHEID EN MILIEU
Inhoud
duurzaam ondernemen deel 2: veiligheid en milieu.........................................................................1
hoofdstuk 1: wetgeving veiligheid, gezondheid en milieu (VGM)...................................................1
deel 1: structuur van de wetgeving............................................................................................ 2
deel 2: veiligheid en gezondheid op het werk.............................................................................2
hoofdstuk 2: risico, arbeidsongevallen, preventie en beheersmaatregelen.................................11
2.1 risico: gevaar – kans – gevolg – blootstelling......................................................................11
hoofdstuk 3: REACH en gevaarlijke chemicaliën..........................................................................21
1. wetgeving chemicaliën......................................................................................................... 21
hoofdstuk 4: brandpreventie........................................................................................................ 28
1. branddriehoek...................................................................................................................... 28
2. verbrandingsproces.............................................................................................................. 28
3. brandbare stof...................................................................................................................... 29
gevarendiamant....................................................................................................................... 30
brandpreventie......................................................................................................................... 31
preventie maatregelen stofexplosie.........................................................................................32
brandpreventie......................................................................................................................... 32
brandpreventie......................................................................................................................... 33
blusmethodes........................................................................................................................... 33
bedrijfsnoodplan....................................................................................................................... 35
hoofdstuk 5: systemen voor kwaliteitszorg (KAM-zorg)................................................................36
technische normen................................................................................................................... 36
normalisatieproces................................................................................................................... 37
opzoeken norm?....................................................................................................................... 37
1. kwaliteitssysteem................................................................................................................. 37
kwaliteitsborging...................................................................................................................... 38
systeemnormen........................................................................................................................ 38
basisstructuur kwaliteitssysteem..............................................................................................39
2. milieumanagement............................................................................................................... 40
3. veiligheidsmanagement........................................................................................................ 41
invoering KAM-managementsysteem.......................................................................................42
HOOFDSTUK 1: WETGEVING VEILIGHEID, GEZONDHEID EN MILIEU (VGM)
,DEEL 1: STRUCTUUR VAN DE WETGEVING
De veiligheidswetgeving voor bedrijven is een federale materie. Dit betekent dat de federale
regering er over beslist. De milieuwetgeving is dan weer een zaak voor de Vlaamse Regering.
In dit geval spreken we niet over wetten, maar over decreten. Reglementen over gezondheid
behoren tot de bevoegdheid van de beide regeringen.
Over gezondheid op het werk beslist aldus de federale regering. Helemaal bovenaan alle Belgische
wetten staat de grondwet. De grondwet garandeert bepaalde vrijheden, rechten en plichten voor
alle Belgen. Enkele voorbeelden: godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting, stemrecht,
stemplicht, ...
federaal
veiligheidswetgeving
gezondheid op het werk
gewestelijk
milieuwetgeving
Onder de grondwet staan de ‘gewone’ wetten. Deze worden gestemd en uiteindelijk
goedgekeurd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Vroeger stemde ook de Senaat
mee over de wetten. Nu gebeurt dit enkel op aanvraag van de Senaat.
Weer een trapje lager staan de Koninklijke Besluiten (KB). Dit zijn in feite uitvoeringsbesluiten
van een wet. Zij zorgen ervoor dat een wet ook kan uitgevoerd worden door een
meer gedetailleerde omschrijving van sommige punten van een wet. KB’s worden
ondertekend door de Koning, vandaar de benaming.
Helemaal onderaan staan de Ministeriële Besluiten (MB). Dit zijn op hun beurt
uitvoeringsbesluiten van KB's of wetten. De bevoegde minister ondertekent ze.
DEEL 2: VEILIGHEID EN GEZONDHEID OP HET WERK
, 1. ARAB & CODEX
1.1. VEILIGHEIDSWET (1952): ALGEMEEN REGELEMENT VOOR DE
ARBEIDSBESCHERMING
Sinds 1952 basiswet over veiligheid en gezondheid op het werk
Aangevuld met KB en MB ARAB (algemeen regelement voor de arbeidsbescherming)
1.2. WELZIJN OP HET WERK -CODEX
Vanaf 1996 (boek met wetgeving)
Vervangt de ARAB, ze bestaan nog naast elkaar overgangsperiode
De nieuwe uitvoeringsbesluiten van deze wet zijn nu opgenomen in de codex, geleidelijk zullen
alle bepalingen uit het oude ARAB in de CODEX worden opgenomen.
1.3. VAN VEILIGHEID EN GEZONDHEID (ARAB) NAAR WELZIJN OP HET WERK (CODEX)
ARAB (RISICO’S WERDEN OP EEN BEPAALDE MANIER AANVAARD)
Accent op ongevallenpreventie
Men aanvaarde bepaalde letsels:
Asbest- en stoflong
Ketelmakers werden doof
CODEX (VEEL MEER DAN ONGEVALLEN TEGENHOUDEN GEZONDHEID EN WELZIJN
OOK ZEER BELANGRIJK: ZIEKTE, STRESS, …)
Vanzelfsprekendheid van letsels is onaanvaardbaar!
Welzijn: goed voelen, ontplooien, … is belangrijk
Arbeidshygiëne, verfraaiing, werkplaats, …
Seveso-wet
De CODEX heeft betrekking op :
- De arbeidsveiligheid
- Bescherming van de gezondheid
- De psychosociale belasting veroorzaakt door het werk (pestgedrag)
- De ergonomie
- De arbeidshygiëne
- De verfraaiing van de arbeidsplaatsen
- Invloed van het leefmilieu binnen de werkplaatsen, maatregelen onderneming op gebied
van leefmilieu (intimidatie)
2. TAAKVERDELING EN VERPLICHTINGEN
2.1 TOEPASSINGSGEBIED
3
, De welzijnswet van 1996 is enkel van toepassing op de werkgevers en de werknemers
Vroeger werden enkel personen die volgens een arbeidsovereenkomst arbeid verrichten gezien als
een werknemer
Nu wordt dit uitgebreid tot allen die arbeid verrichten onder gezag van een ander persoon en tot
alle vormen van opleiding waarvan het studieprogramma voorzien in een vorm van arbeid
- Ook stagiairs, leercontracten, uitzendkrachten, studenten, …
2.2 AANSPRAKELIJKHEID
De aansprakelijkheid voor de veiligheid is zeer ingewikkeld. Er moet niet enkel rekening worden
gehouden met de traditionele regels van de burgerrechtelijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid,
maar ook met de aansprakelijkheidsregels van de arbeidsongevallen, beroepsziekten en de
reglementering omtrent arbeidsovereenkomsten.
In dit verband is het van groot belang om een onderscheid te maken tussen verantwoordelijkheid
en aansprakelijkheid.
Aansprakelijkheid, ruim bekeken, dat de persoon niet alleen verantwoording dient af te leggen
voor zijn handelingen, maar dat hij ook de gevolgen van zijn daden moet dragen. Concreet houdt
dat in dat de aansprakelijk gesteld persoon niet alleen de schade moet vergoeden, maar dat hij
ook nog kan gestraft worden.
STRAFRECHTERLIJK EN BURGERRECHTERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID
Strafrechtelijk Burgerrechtelijk
De persoon kan gestraft worden voor de niet- Burgerrechtelijke aansprakelijkheid heeft niets
naleving van normen uit de strafwet. te maken met bestraffen van de overheid. Het
Dergelijke inbreuken worden meestal bestraft betekent dat de persoon de schade die hij door
met een geldboete of een gevangenisstraf. zijn foutief optreden heeft veroorzaakt, moet
herstellen. Meestal een geldsom betalen.
CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID
Hier worden de bijkomende aansprakelijkheidsregels vastgelegd voor partijen die met elkaar
verbonden zijn via een schriftelijke overeenkomst. Tussen werkgever en aannemer/ contractor.
Bindend voor beide partijen werken met derden werkvergunning
Plichten en rechten risico + preventie
Sancties bij niet naleven
2.3 DE WERKGEVER EN ZIJN VERANTWOORDELIJKHEDEN
De werkgever is de hoofdverantwoordelijke voor veiligheid. Hij heeft beslissingsrecht. De
anderen werken onder zijn gezag en toezicht. De maatregelen en acties van de werkgever,
moeten kaderen in een beleid, focus op preventie. De wetgever legt de werkgever op om een
Inhoud
duurzaam ondernemen deel 2: veiligheid en milieu.........................................................................1
hoofdstuk 1: wetgeving veiligheid, gezondheid en milieu (VGM)...................................................1
deel 1: structuur van de wetgeving............................................................................................ 2
deel 2: veiligheid en gezondheid op het werk.............................................................................2
hoofdstuk 2: risico, arbeidsongevallen, preventie en beheersmaatregelen.................................11
2.1 risico: gevaar – kans – gevolg – blootstelling......................................................................11
hoofdstuk 3: REACH en gevaarlijke chemicaliën..........................................................................21
1. wetgeving chemicaliën......................................................................................................... 21
hoofdstuk 4: brandpreventie........................................................................................................ 28
1. branddriehoek...................................................................................................................... 28
2. verbrandingsproces.............................................................................................................. 28
3. brandbare stof...................................................................................................................... 29
gevarendiamant....................................................................................................................... 30
brandpreventie......................................................................................................................... 31
preventie maatregelen stofexplosie.........................................................................................32
brandpreventie......................................................................................................................... 32
brandpreventie......................................................................................................................... 33
blusmethodes........................................................................................................................... 33
bedrijfsnoodplan....................................................................................................................... 35
hoofdstuk 5: systemen voor kwaliteitszorg (KAM-zorg)................................................................36
technische normen................................................................................................................... 36
normalisatieproces................................................................................................................... 37
opzoeken norm?....................................................................................................................... 37
1. kwaliteitssysteem................................................................................................................. 37
kwaliteitsborging...................................................................................................................... 38
systeemnormen........................................................................................................................ 38
basisstructuur kwaliteitssysteem..............................................................................................39
2. milieumanagement............................................................................................................... 40
3. veiligheidsmanagement........................................................................................................ 41
invoering KAM-managementsysteem.......................................................................................42
HOOFDSTUK 1: WETGEVING VEILIGHEID, GEZONDHEID EN MILIEU (VGM)
,DEEL 1: STRUCTUUR VAN DE WETGEVING
De veiligheidswetgeving voor bedrijven is een federale materie. Dit betekent dat de federale
regering er over beslist. De milieuwetgeving is dan weer een zaak voor de Vlaamse Regering.
In dit geval spreken we niet over wetten, maar over decreten. Reglementen over gezondheid
behoren tot de bevoegdheid van de beide regeringen.
Over gezondheid op het werk beslist aldus de federale regering. Helemaal bovenaan alle Belgische
wetten staat de grondwet. De grondwet garandeert bepaalde vrijheden, rechten en plichten voor
alle Belgen. Enkele voorbeelden: godsdienstvrijheid, vrijheid van meningsuiting, stemrecht,
stemplicht, ...
federaal
veiligheidswetgeving
gezondheid op het werk
gewestelijk
milieuwetgeving
Onder de grondwet staan de ‘gewone’ wetten. Deze worden gestemd en uiteindelijk
goedgekeurd door de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Vroeger stemde ook de Senaat
mee over de wetten. Nu gebeurt dit enkel op aanvraag van de Senaat.
Weer een trapje lager staan de Koninklijke Besluiten (KB). Dit zijn in feite uitvoeringsbesluiten
van een wet. Zij zorgen ervoor dat een wet ook kan uitgevoerd worden door een
meer gedetailleerde omschrijving van sommige punten van een wet. KB’s worden
ondertekend door de Koning, vandaar de benaming.
Helemaal onderaan staan de Ministeriële Besluiten (MB). Dit zijn op hun beurt
uitvoeringsbesluiten van KB's of wetten. De bevoegde minister ondertekent ze.
DEEL 2: VEILIGHEID EN GEZONDHEID OP HET WERK
, 1. ARAB & CODEX
1.1. VEILIGHEIDSWET (1952): ALGEMEEN REGELEMENT VOOR DE
ARBEIDSBESCHERMING
Sinds 1952 basiswet over veiligheid en gezondheid op het werk
Aangevuld met KB en MB ARAB (algemeen regelement voor de arbeidsbescherming)
1.2. WELZIJN OP HET WERK -CODEX
Vanaf 1996 (boek met wetgeving)
Vervangt de ARAB, ze bestaan nog naast elkaar overgangsperiode
De nieuwe uitvoeringsbesluiten van deze wet zijn nu opgenomen in de codex, geleidelijk zullen
alle bepalingen uit het oude ARAB in de CODEX worden opgenomen.
1.3. VAN VEILIGHEID EN GEZONDHEID (ARAB) NAAR WELZIJN OP HET WERK (CODEX)
ARAB (RISICO’S WERDEN OP EEN BEPAALDE MANIER AANVAARD)
Accent op ongevallenpreventie
Men aanvaarde bepaalde letsels:
Asbest- en stoflong
Ketelmakers werden doof
CODEX (VEEL MEER DAN ONGEVALLEN TEGENHOUDEN GEZONDHEID EN WELZIJN
OOK ZEER BELANGRIJK: ZIEKTE, STRESS, …)
Vanzelfsprekendheid van letsels is onaanvaardbaar!
Welzijn: goed voelen, ontplooien, … is belangrijk
Arbeidshygiëne, verfraaiing, werkplaats, …
Seveso-wet
De CODEX heeft betrekking op :
- De arbeidsveiligheid
- Bescherming van de gezondheid
- De psychosociale belasting veroorzaakt door het werk (pestgedrag)
- De ergonomie
- De arbeidshygiëne
- De verfraaiing van de arbeidsplaatsen
- Invloed van het leefmilieu binnen de werkplaatsen, maatregelen onderneming op gebied
van leefmilieu (intimidatie)
2. TAAKVERDELING EN VERPLICHTINGEN
2.1 TOEPASSINGSGEBIED
3
, De welzijnswet van 1996 is enkel van toepassing op de werkgevers en de werknemers
Vroeger werden enkel personen die volgens een arbeidsovereenkomst arbeid verrichten gezien als
een werknemer
Nu wordt dit uitgebreid tot allen die arbeid verrichten onder gezag van een ander persoon en tot
alle vormen van opleiding waarvan het studieprogramma voorzien in een vorm van arbeid
- Ook stagiairs, leercontracten, uitzendkrachten, studenten, …
2.2 AANSPRAKELIJKHEID
De aansprakelijkheid voor de veiligheid is zeer ingewikkeld. Er moet niet enkel rekening worden
gehouden met de traditionele regels van de burgerrechtelijke en strafrechtelijke aansprakelijkheid,
maar ook met de aansprakelijkheidsregels van de arbeidsongevallen, beroepsziekten en de
reglementering omtrent arbeidsovereenkomsten.
In dit verband is het van groot belang om een onderscheid te maken tussen verantwoordelijkheid
en aansprakelijkheid.
Aansprakelijkheid, ruim bekeken, dat de persoon niet alleen verantwoording dient af te leggen
voor zijn handelingen, maar dat hij ook de gevolgen van zijn daden moet dragen. Concreet houdt
dat in dat de aansprakelijk gesteld persoon niet alleen de schade moet vergoeden, maar dat hij
ook nog kan gestraft worden.
STRAFRECHTERLIJK EN BURGERRECHTERLIJKE AANSPRAKELIJKHEID
Strafrechtelijk Burgerrechtelijk
De persoon kan gestraft worden voor de niet- Burgerrechtelijke aansprakelijkheid heeft niets
naleving van normen uit de strafwet. te maken met bestraffen van de overheid. Het
Dergelijke inbreuken worden meestal bestraft betekent dat de persoon de schade die hij door
met een geldboete of een gevangenisstraf. zijn foutief optreden heeft veroorzaakt, moet
herstellen. Meestal een geldsom betalen.
CONTRACTUELE AANSPRAKELIJKHEID
Hier worden de bijkomende aansprakelijkheidsregels vastgelegd voor partijen die met elkaar
verbonden zijn via een schriftelijke overeenkomst. Tussen werkgever en aannemer/ contractor.
Bindend voor beide partijen werken met derden werkvergunning
Plichten en rechten risico + preventie
Sancties bij niet naleven
2.3 DE WERKGEVER EN ZIJN VERANTWOORDELIJKHEDEN
De werkgever is de hoofdverantwoordelijke voor veiligheid. Hij heeft beslissingsrecht. De
anderen werken onder zijn gezag en toezicht. De maatregelen en acties van de werkgever,
moeten kaderen in een beleid, focus op preventie. De wetgever legt de werkgever op om een
