Inleiding anesthesie
Van de Velde
Schriftelijk examen van de 3 OLA’s met 2/3 vragen per OLA + een geïntegreerde casus
1. DE GESCHIEDENIS VAN DE ANESTHESIE à hier komen geen examenvragen over!
© Pre-1846 : foundations of anaesthesia
© 1846-1900 : establishment of anaesthesia
© 20th century : consolidation & growth
© 21st century : the future
1.1 Geschiedenis van de inhalatie anesthesie
Pre-1846 : fundamenten van anesthesie
“Medicamenteus”
© Alruin / Mandragora
© Bilzenkruid
© Alcohol
© Opium
© Cocaine (Freud – Koller)
© Pre 1846: fundamenten van anesthesie
Soorten HK
© Amputatie
© Tandextractie
© Abcesdrainage
Indicaties
© Ondraaglijke pijn
© Deformiteiten
© Nakende dood
Ervaring
© Geen asepsis
© Hoge mortaliteit
© Traumatische beleving patient
Industriële en wetenschappelijke revolutie
1
, Lachgas
© 1773: Synthese van NO2
© 1800: Ontdekking van anesthetische eigenschappen door Davy
© Kermisattractie
© 1844: Horace Wells liet eigen tand trekken onder lachgas sedatie - “a new era in tooth pulling”
© 1845: Wells “faalde” bij demonstratie N2O in het Massachusets General Hospital Boston
o Gebruikte te weinig lachgas
à opzoek naar andere gassen met meer potentieel
Ether = zachte vitriool
© Gesynthetiseerd in 1540 door Valerius Cordus
© Bleef beperkt tot kermisattractie – “ether frolics”
o Foorkramers adelde etherdamp of lachgas in à dronkenschap à typische foorkramer
lach à vandaar naam lachgas
© 1846: Ether Dome – Boston: William Morton – John Warren en patiënt Edward Gilbert Abbott
o Voor het eerst nekgezwel verwijderd onder anesthesie van ether
© Ether inhaler
o Glazen reservoir met spons doordrenkt in ether
o Inhaleren via houten pijp
1846 – 1900: establishment of anaesthesia
© Algemene anesthesie
o Ether: snelle verspreiding van gebruik over Europa
o Lachgas: hernieuwende interesse bij tandheelkunde & bevalling
o Chloroform: James Young Simpson, John Snow
© Lokale anesthesie: anesthesie zonder BWZ verlies
Chloroform
© 1831: synthese van chloroform
© Pijnverdoving tijdens bevallingen
© Krachtiger dan ether, maar nadeel: toxisch voor hart & lever
© 1847: John Simpson erkent anesthetische eigenschappen na test op zichzelf en assistenten
© 1853: John Snow: “narcose à la reine” voor bevalling prins Leopold (Queen Victoria, England)
o Taboe pijnstilling tijdens bevalling doorbroken
Evaluatie inhalatienarcose
Problemen:
© Concentratie van anesthesiegassen was moeilijk te regelen
© Gebruikte gassen waren toxisch à ademhalingsproblemen, hypotensie & leverschade
© Gevaar achteroverzakken van de tong à belemmering luchtweg à 1920 introductie tracheale intubatie
1.2 Geschiedenis van de lokale & regionale anesthesie
© Inca indianen kauwen op coca-bladeren à spuwen sap in wonde
o Er zit cocaine in coca-bladeren
© Ontwikkeling van naald en spuit
© 1884: Cocaïne – Freud – Koller: oftalmologie
© 1885: Spinale pijnstilling - Corning
© 1891: Tropocaine
© 1892: Lokale infiltratie van LA
2
,© 1898: Spinale anesthesie voor heelkunde - Bier
© 1908: Bier’s block à intraveneuze regionale anesthesie
o Knelband à bloed in veneus systeem verwijderd à vervangen door oplossing met lokaal anestheticum
© Groot succes door groot risico algemene narcose à zie evaluatie inhalatienarcose
1.3 Geschiedenis van de intraveneuze anesthesie
20e Eeuw : consolidation and growth
© Algemene vooruitgang van de specialiteit
o Algemene verdoving was niet populair à men bleef voorkeur geven aan regionale & lokale
anesthesietechnieken
© Ontwikkeling/ontdekking van intraveneuze hypnotica, opiaten en neuromusculaire blokkers: IV anesthesie
© Monitoring: invasieve BP, ECG, saturatie,… Explosie van nieuwe monitoring in 1990’s
© Rol van Wereld-Oorlogen: intubatie- en luchtwegmateriaal
o Anesthesie werd gezien als onderdeel van chirurgie, maar vanaf WOII veranderde dat
© Rol polio-epidemie Scandinavië: ontwikkeling ventilatoren
© Anesthesie – apparatuur
Anesthesiologie in de 21e eeuw
© Geneeskundig specialisme sinds 1951
© 5 jaar specialisatie na opleiding geneeskunde
© Operatiezaal: anesthesie
o “klassiek”: narcoses in operatiezaal
o dagziekenhuis
o diagnostische / interventionele procedures
o materniteit: arbeid en bevalling
o Intensieve geneeskunde
© Spoedgevallen
© Chronisch pijncentrum
2. DE PERI-OPERATIEVE STRESS RESPONS = CHIRURGISCHE STRESS RESPONS
2.1 Heelkundige stress en anesthesie
© Heelkunde veroorzaakt acuut een reeks van hormonale, metabole en fysiologische veranderingen
= acute stress respons
o verhoogde secretie van hypofysaire & bijnierhormonen
o activatie van het sympathisch zenuwstelsel à hypertensie & vasoconstrictie
o activatie stolling en inhibitie van fibrinolyse à hypercoagulabiliteit
§ maar dus ook hoger risico op bloedklonters
o verhoogd katabolisme mobiliseert substraten voor energievoorziening (glucose, eiwit, vet) à genoeg energie
voorzien voor lichaam om te vechten
o water- en zoutretentie voor behoud van intravasculair volume en cardiovasculaire homeostasis (bloedverlies
compenseren)
© Doel anesthesie:
o Inperken & modifiëren van stress respons voor, tijdens & na heelkunde à negatieve gevolgen beperken voor
patient
o Metabolisme verhogen à maximale overlevingskans patiënt
3
, © Lichaamsreacties
o lokaal en veralgemeend
o Grootte is afh van intensiteit, ernst, duur vd stimulus
© Neuronaal – hormonaal gemedieerd:
o Katabolisme
o Vasoconstrictie
o Hypertensie
o Anti-diurese
© Humoraal gemedieerd:
o Immunomodulatie
o Hypercoagulatie
© Activatie sympathisch zenuwstelsel: VC en TC
© Endocriene ‘stress respons’
o hypofyse, bijnier
§ hoge productie adrenaline &noradrenaline
in bijniermerg à stimulatie orthosymp
activatie via alfa & beta receptoren
à gluconeogenese & glycogenolyse
o insuline resistentie
© Immunologische & hematologische veranderingen
o productie cytokines: inflammatoire reactie
§ voorkomt infecties & bloedverlies
o acute fase reactie: koorts, crp, leucocytose, ….
§ Is dus het nadeel van de inflammatoire reactie
o verstoorde bloedstolling
2.2 De endocriene stress respons
4
Van de Velde
Schriftelijk examen van de 3 OLA’s met 2/3 vragen per OLA + een geïntegreerde casus
1. DE GESCHIEDENIS VAN DE ANESTHESIE à hier komen geen examenvragen over!
© Pre-1846 : foundations of anaesthesia
© 1846-1900 : establishment of anaesthesia
© 20th century : consolidation & growth
© 21st century : the future
1.1 Geschiedenis van de inhalatie anesthesie
Pre-1846 : fundamenten van anesthesie
“Medicamenteus”
© Alruin / Mandragora
© Bilzenkruid
© Alcohol
© Opium
© Cocaine (Freud – Koller)
© Pre 1846: fundamenten van anesthesie
Soorten HK
© Amputatie
© Tandextractie
© Abcesdrainage
Indicaties
© Ondraaglijke pijn
© Deformiteiten
© Nakende dood
Ervaring
© Geen asepsis
© Hoge mortaliteit
© Traumatische beleving patient
Industriële en wetenschappelijke revolutie
1
, Lachgas
© 1773: Synthese van NO2
© 1800: Ontdekking van anesthetische eigenschappen door Davy
© Kermisattractie
© 1844: Horace Wells liet eigen tand trekken onder lachgas sedatie - “a new era in tooth pulling”
© 1845: Wells “faalde” bij demonstratie N2O in het Massachusets General Hospital Boston
o Gebruikte te weinig lachgas
à opzoek naar andere gassen met meer potentieel
Ether = zachte vitriool
© Gesynthetiseerd in 1540 door Valerius Cordus
© Bleef beperkt tot kermisattractie – “ether frolics”
o Foorkramers adelde etherdamp of lachgas in à dronkenschap à typische foorkramer
lach à vandaar naam lachgas
© 1846: Ether Dome – Boston: William Morton – John Warren en patiënt Edward Gilbert Abbott
o Voor het eerst nekgezwel verwijderd onder anesthesie van ether
© Ether inhaler
o Glazen reservoir met spons doordrenkt in ether
o Inhaleren via houten pijp
1846 – 1900: establishment of anaesthesia
© Algemene anesthesie
o Ether: snelle verspreiding van gebruik over Europa
o Lachgas: hernieuwende interesse bij tandheelkunde & bevalling
o Chloroform: James Young Simpson, John Snow
© Lokale anesthesie: anesthesie zonder BWZ verlies
Chloroform
© 1831: synthese van chloroform
© Pijnverdoving tijdens bevallingen
© Krachtiger dan ether, maar nadeel: toxisch voor hart & lever
© 1847: John Simpson erkent anesthetische eigenschappen na test op zichzelf en assistenten
© 1853: John Snow: “narcose à la reine” voor bevalling prins Leopold (Queen Victoria, England)
o Taboe pijnstilling tijdens bevalling doorbroken
Evaluatie inhalatienarcose
Problemen:
© Concentratie van anesthesiegassen was moeilijk te regelen
© Gebruikte gassen waren toxisch à ademhalingsproblemen, hypotensie & leverschade
© Gevaar achteroverzakken van de tong à belemmering luchtweg à 1920 introductie tracheale intubatie
1.2 Geschiedenis van de lokale & regionale anesthesie
© Inca indianen kauwen op coca-bladeren à spuwen sap in wonde
o Er zit cocaine in coca-bladeren
© Ontwikkeling van naald en spuit
© 1884: Cocaïne – Freud – Koller: oftalmologie
© 1885: Spinale pijnstilling - Corning
© 1891: Tropocaine
© 1892: Lokale infiltratie van LA
2
,© 1898: Spinale anesthesie voor heelkunde - Bier
© 1908: Bier’s block à intraveneuze regionale anesthesie
o Knelband à bloed in veneus systeem verwijderd à vervangen door oplossing met lokaal anestheticum
© Groot succes door groot risico algemene narcose à zie evaluatie inhalatienarcose
1.3 Geschiedenis van de intraveneuze anesthesie
20e Eeuw : consolidation and growth
© Algemene vooruitgang van de specialiteit
o Algemene verdoving was niet populair à men bleef voorkeur geven aan regionale & lokale
anesthesietechnieken
© Ontwikkeling/ontdekking van intraveneuze hypnotica, opiaten en neuromusculaire blokkers: IV anesthesie
© Monitoring: invasieve BP, ECG, saturatie,… Explosie van nieuwe monitoring in 1990’s
© Rol van Wereld-Oorlogen: intubatie- en luchtwegmateriaal
o Anesthesie werd gezien als onderdeel van chirurgie, maar vanaf WOII veranderde dat
© Rol polio-epidemie Scandinavië: ontwikkeling ventilatoren
© Anesthesie – apparatuur
Anesthesiologie in de 21e eeuw
© Geneeskundig specialisme sinds 1951
© 5 jaar specialisatie na opleiding geneeskunde
© Operatiezaal: anesthesie
o “klassiek”: narcoses in operatiezaal
o dagziekenhuis
o diagnostische / interventionele procedures
o materniteit: arbeid en bevalling
o Intensieve geneeskunde
© Spoedgevallen
© Chronisch pijncentrum
2. DE PERI-OPERATIEVE STRESS RESPONS = CHIRURGISCHE STRESS RESPONS
2.1 Heelkundige stress en anesthesie
© Heelkunde veroorzaakt acuut een reeks van hormonale, metabole en fysiologische veranderingen
= acute stress respons
o verhoogde secretie van hypofysaire & bijnierhormonen
o activatie van het sympathisch zenuwstelsel à hypertensie & vasoconstrictie
o activatie stolling en inhibitie van fibrinolyse à hypercoagulabiliteit
§ maar dus ook hoger risico op bloedklonters
o verhoogd katabolisme mobiliseert substraten voor energievoorziening (glucose, eiwit, vet) à genoeg energie
voorzien voor lichaam om te vechten
o water- en zoutretentie voor behoud van intravasculair volume en cardiovasculaire homeostasis (bloedverlies
compenseren)
© Doel anesthesie:
o Inperken & modifiëren van stress respons voor, tijdens & na heelkunde à negatieve gevolgen beperken voor
patient
o Metabolisme verhogen à maximale overlevingskans patiënt
3
, © Lichaamsreacties
o lokaal en veralgemeend
o Grootte is afh van intensiteit, ernst, duur vd stimulus
© Neuronaal – hormonaal gemedieerd:
o Katabolisme
o Vasoconstrictie
o Hypertensie
o Anti-diurese
© Humoraal gemedieerd:
o Immunomodulatie
o Hypercoagulatie
© Activatie sympathisch zenuwstelsel: VC en TC
© Endocriene ‘stress respons’
o hypofyse, bijnier
§ hoge productie adrenaline &noradrenaline
in bijniermerg à stimulatie orthosymp
activatie via alfa & beta receptoren
à gluconeogenese & glycogenolyse
o insuline resistentie
© Immunologische & hematologische veranderingen
o productie cytokines: inflammatoire reactie
§ voorkomt infecties & bloedverlies
o acute fase reactie: koorts, crp, leucocytose, ….
§ Is dus het nadeel van de inflammatoire reactie
o verstoorde bloedstolling
2.2 De endocriene stress respons
4
