Bestuurlijke kaart van
Nederland – editie 8
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – De bestuurlijke kaart van Nederland...............................................4
1.1 – Wat is openbaar bestuur?...........................................................................4
1.2 – Kenmerken Nederlands openbaar bestuur..................................................4
Hoofdstuk 2 – De Nederlandse staat......................................................................5
2.1 – Parlementair stelsel.................................................................................... 5
2.2 – Rechtsstaat................................................................................................. 5
2.3 – Gedecentraliseerde eenheidsstaat.............................................................6
Hoofdstuk 3 – De politieke-bestuurlijke instituties..................................................7
3.1 – De regering................................................................................................. 7
3.1.1 – De koning en de kabinetsformatie........................................................7
3.1.2 – de ministers.......................................................................................... 8
3.2 - de Staten-Generaal..................................................................................... 8
3.2.1 – De Tweede Kamer................................................................................. 9
3.2.2 – De Eerste Kamer................................................................................... 9
3.3 – Overige Hoge Colleges van Staat en vaste colleges van advies...............10
3.3.1 De Raad van State................................................................................ 10
3.3.2 – De Algemene Rekenkamer.................................................................10
3.3.3 – De Nationale Ombudsman..................................................................10
3.3.4 – Vaste colleges van advies...................................................................11
Hoofdstuk 4 – De organisatie van de rechtspraak................................................13
4.1 - Rechtelijke macht en Openbaar Ministerie................................................13
4.2 - De invloed van de rechter.........................................................................13
4.3 - De ontwikkeling van de rechterlijke organisatie........................................13
4.4 - Bezwaarschriften....................................................................................... 14
4.5 - Rechtspraak door derden, arbitrage en mediation....................................14
4.6 - Het Openbaar Ministerie........................................................................... 14
4.7 - Advocaat, notaris en deurwaarder............................................................15
Hoofdstuk 5 – Nationaal bestuur: het Rijk.............................................................16
Hoofdstuk 6 – Middenbestuur: provincie en waterschap......................................19
6.1 – Provincies.................................................................................................. 19
6.1.1 – De Provinciale Staten..........................................................................19
6.1.2 – Het college van Gedeputeerde Staten................................................19
6.1.3 – De commissaris van de Koning...........................................................19
6.1.4 – Overige organen................................................................................. 20
6.1.5 – Ambtelijke organisatie........................................................................20
, 6.1.6 – Taken van het provinciebestuur..........................................................20
6.2 – Waterschappen......................................................................................... 20
6.2.1 – Ontwikkeling....................................................................................... 20
6.2.2 – De bestuurlijke structuur van de waterschappen...............................21
6.2.3 – Beleid en beleidsstructuren................................................................21
6.3 – De toekomst van de provincies en waterschappen...................................22
Hoofdstuk 7 – Lokaal bestuur: de gemeente........................................................23
7.2 – De gemeenteraad..................................................................................... 23
7.2 - Het college van burgermeester en wethouders........................................24
7.3 – De burgemeester...................................................................................... 24
7.4 – Ambtelijke organisatie.............................................................................. 24
7.5 – Schaalproblematiek van gemeenten........................................................25
Hoofdstuk 8 – Samenwerkend bestuur.................................................................26
8.1 – Interprovinciale samenwerking binnen het middenbestuur......................26
8.1.1 – Het Interprovinciaal overleg...............................................................26
8.1.2 – Provinciale samenwerking binnen kleinere regio’s.............................26
8.1.3 – Provinciale samenwerking gericht op de Europese Unie.....................26
8.2 Intergemeentelijke samenwerking binnen het lokaal bestuur.....................26
8.2.1 – Samengevoegde ambtelijke organisatie.............................................26
8.2.2 Wet gemeenschappelijke regelingen.....................................................27
8.2.3 Belangenbehartiging............................................................................. 27
8.3 - Bestuurslaagoverstijgende samenwerking................................................28
8.3.1 – Samenwerking bij het beheer van rampen.........................................28
8.3.2 – Samenwerking bij het beheer van de fysiek leefomgeving.................28
8.3.3 – Samenwerking bij de aanpak van klimaatverandering.......................28
8.3.4 – Samenwerking over de landsgrenzen heen........................................29
8.4 – Samenwerken met de burger...................................................................29
8.4.1 – Rol van de burger als onderdaan........................................................29
8.4.2 – Rol van de burger als kiezer...............................................................29
8.4.3 – Rol van de burger als klant.................................................................29
8.4.4 – Rol van de burger als coproducent/ partner.......................................29
8.4.5 – Rol van de burger als activist.............................................................29
Hoofdstuk 9 – Bestuur en maatschappelijke omgeving........................................30
9.1 – De criteria................................................................................................. 30
9.2 – Privaatrechtelijke organisaties met publieke doelen, bevoegdheden en
financiering....................................................................................................... 30
9.3 – Privaatrechtelijke organisaties met publieke doelen, maar zelfstandig
gefinancierd...................................................................................................... 31
, 9.4 Privaatrechtelijke organisaties met ondergeschikte publieke doelen..........31
9.5 – Samenwerking met de omgeving.............................................................32
Hoofdstuk 10 – Europees bestuur.........................................................................33
10.1 – De BeNeLux............................................................................................ 33
10.2 – De Raad van Europa............................................................................... 33
10.3 – De Europese Unie................................................................................... 34
10.4 – De Europese instellingen........................................................................34
10.4.1 – De Europese Commissie...................................................................35
10.4.2 – Het Europees Parlement...................................................................35
10.4.3 – De Europese Raad............................................................................ 35
10.4.4 – De Raad van de Europese Unie.........................................................35
10.4.5 – Het Hof van Justitie van de Europese Unie.......................................36
10.4.6 – De Europese Centrale Bank (ECB)....................................................36
10.4.7 – De Europese Rekenkamer en overige instellingen............................36
10.5 – De Europese besluitvorming...................................................................36
10.6 – vooruitgang, problemen en perspectieven.............................................36
Hoofdstuk 11 – De internationale context van bestuur.........................................37
11.1 – De veelvormigheid van internationale samenwerking............................37
11.1.1 – Informele afspraken en informele organisaties.................................37
11.1.2 – Afspraken buiten regeringen om......................................................37
11.1.3 – Formele afspraken en organisaties: internationale gouvernementele
organisaties.................................................................................................... 37
11.1.4 – Verschillen tussen internationale gouvernementele organisaties.....37
11.2 – Inclusieve internationale organisaties.....................................................38
11.2.1 – De Verenigde Naties.........................................................................38
11.2.2 – De VN-Hoofdorganen........................................................................38
11.2.3 De VN-Familie...................................................................................... 38
11.3 – Exclusieve internationale organisaties....................................................38
11.3.1 – ASEAN, Mercosur en de Afrikaanse Unie...........................................38
11.3.2 – NAVO................................................................................................ 39
11.3.3 – Wereldhandelsorganisatie en de OESO.............................................39
Nederland – editie 8
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – De bestuurlijke kaart van Nederland...............................................4
1.1 – Wat is openbaar bestuur?...........................................................................4
1.2 – Kenmerken Nederlands openbaar bestuur..................................................4
Hoofdstuk 2 – De Nederlandse staat......................................................................5
2.1 – Parlementair stelsel.................................................................................... 5
2.2 – Rechtsstaat................................................................................................. 5
2.3 – Gedecentraliseerde eenheidsstaat.............................................................6
Hoofdstuk 3 – De politieke-bestuurlijke instituties..................................................7
3.1 – De regering................................................................................................. 7
3.1.1 – De koning en de kabinetsformatie........................................................7
3.1.2 – de ministers.......................................................................................... 8
3.2 - de Staten-Generaal..................................................................................... 8
3.2.1 – De Tweede Kamer................................................................................. 9
3.2.2 – De Eerste Kamer................................................................................... 9
3.3 – Overige Hoge Colleges van Staat en vaste colleges van advies...............10
3.3.1 De Raad van State................................................................................ 10
3.3.2 – De Algemene Rekenkamer.................................................................10
3.3.3 – De Nationale Ombudsman..................................................................10
3.3.4 – Vaste colleges van advies...................................................................11
Hoofdstuk 4 – De organisatie van de rechtspraak................................................13
4.1 - Rechtelijke macht en Openbaar Ministerie................................................13
4.2 - De invloed van de rechter.........................................................................13
4.3 - De ontwikkeling van de rechterlijke organisatie........................................13
4.4 - Bezwaarschriften....................................................................................... 14
4.5 - Rechtspraak door derden, arbitrage en mediation....................................14
4.6 - Het Openbaar Ministerie........................................................................... 14
4.7 - Advocaat, notaris en deurwaarder............................................................15
Hoofdstuk 5 – Nationaal bestuur: het Rijk.............................................................16
Hoofdstuk 6 – Middenbestuur: provincie en waterschap......................................19
6.1 – Provincies.................................................................................................. 19
6.1.1 – De Provinciale Staten..........................................................................19
6.1.2 – Het college van Gedeputeerde Staten................................................19
6.1.3 – De commissaris van de Koning...........................................................19
6.1.4 – Overige organen................................................................................. 20
6.1.5 – Ambtelijke organisatie........................................................................20
, 6.1.6 – Taken van het provinciebestuur..........................................................20
6.2 – Waterschappen......................................................................................... 20
6.2.1 – Ontwikkeling....................................................................................... 20
6.2.2 – De bestuurlijke structuur van de waterschappen...............................21
6.2.3 – Beleid en beleidsstructuren................................................................21
6.3 – De toekomst van de provincies en waterschappen...................................22
Hoofdstuk 7 – Lokaal bestuur: de gemeente........................................................23
7.2 – De gemeenteraad..................................................................................... 23
7.2 - Het college van burgermeester en wethouders........................................24
7.3 – De burgemeester...................................................................................... 24
7.4 – Ambtelijke organisatie.............................................................................. 24
7.5 – Schaalproblematiek van gemeenten........................................................25
Hoofdstuk 8 – Samenwerkend bestuur.................................................................26
8.1 – Interprovinciale samenwerking binnen het middenbestuur......................26
8.1.1 – Het Interprovinciaal overleg...............................................................26
8.1.2 – Provinciale samenwerking binnen kleinere regio’s.............................26
8.1.3 – Provinciale samenwerking gericht op de Europese Unie.....................26
8.2 Intergemeentelijke samenwerking binnen het lokaal bestuur.....................26
8.2.1 – Samengevoegde ambtelijke organisatie.............................................26
8.2.2 Wet gemeenschappelijke regelingen.....................................................27
8.2.3 Belangenbehartiging............................................................................. 27
8.3 - Bestuurslaagoverstijgende samenwerking................................................28
8.3.1 – Samenwerking bij het beheer van rampen.........................................28
8.3.2 – Samenwerking bij het beheer van de fysiek leefomgeving.................28
8.3.3 – Samenwerking bij de aanpak van klimaatverandering.......................28
8.3.4 – Samenwerking over de landsgrenzen heen........................................29
8.4 – Samenwerken met de burger...................................................................29
8.4.1 – Rol van de burger als onderdaan........................................................29
8.4.2 – Rol van de burger als kiezer...............................................................29
8.4.3 – Rol van de burger als klant.................................................................29
8.4.4 – Rol van de burger als coproducent/ partner.......................................29
8.4.5 – Rol van de burger als activist.............................................................29
Hoofdstuk 9 – Bestuur en maatschappelijke omgeving........................................30
9.1 – De criteria................................................................................................. 30
9.2 – Privaatrechtelijke organisaties met publieke doelen, bevoegdheden en
financiering....................................................................................................... 30
9.3 – Privaatrechtelijke organisaties met publieke doelen, maar zelfstandig
gefinancierd...................................................................................................... 31
, 9.4 Privaatrechtelijke organisaties met ondergeschikte publieke doelen..........31
9.5 – Samenwerking met de omgeving.............................................................32
Hoofdstuk 10 – Europees bestuur.........................................................................33
10.1 – De BeNeLux............................................................................................ 33
10.2 – De Raad van Europa............................................................................... 33
10.3 – De Europese Unie................................................................................... 34
10.4 – De Europese instellingen........................................................................34
10.4.1 – De Europese Commissie...................................................................35
10.4.2 – Het Europees Parlement...................................................................35
10.4.3 – De Europese Raad............................................................................ 35
10.4.4 – De Raad van de Europese Unie.........................................................35
10.4.5 – Het Hof van Justitie van de Europese Unie.......................................36
10.4.6 – De Europese Centrale Bank (ECB)....................................................36
10.4.7 – De Europese Rekenkamer en overige instellingen............................36
10.5 – De Europese besluitvorming...................................................................36
10.6 – vooruitgang, problemen en perspectieven.............................................36
Hoofdstuk 11 – De internationale context van bestuur.........................................37
11.1 – De veelvormigheid van internationale samenwerking............................37
11.1.1 – Informele afspraken en informele organisaties.................................37
11.1.2 – Afspraken buiten regeringen om......................................................37
11.1.3 – Formele afspraken en organisaties: internationale gouvernementele
organisaties.................................................................................................... 37
11.1.4 – Verschillen tussen internationale gouvernementele organisaties.....37
11.2 – Inclusieve internationale organisaties.....................................................38
11.2.1 – De Verenigde Naties.........................................................................38
11.2.2 – De VN-Hoofdorganen........................................................................38
11.2.3 De VN-Familie...................................................................................... 38
11.3 – Exclusieve internationale organisaties....................................................38
11.3.1 – ASEAN, Mercosur en de Afrikaanse Unie...........................................38
11.3.2 – NAVO................................................................................................ 39
11.3.3 – Wereldhandelsorganisatie en de OESO.............................................39
