Geïntegreerde cardiovasculaire preventie: van
celbiologie tot populatiestrategiën
Les 1: Introductie en achtergrond
Cijfers niet vanbuiten leren, wel de concepten van hart- en vaatziekten
ERNST VAN HART - EN VAATZIEKTEN
• Belangrijkste doodsoorzaak (1/3 volwassenen sterft door hart- en
vaatziekten)
• Belangrijkste oorzaak vroegtijdig overlijden
• Een van de belangrijkste oorzaken van verlies in levenskwaliteit
• Meer dan 17 miljoen overlijdens per jaar
• Enorme kosten, zowel direct (kost behandeling) als indirect (verloren
productieve/kwalitatieve levensjaren)
GESCHATTE KOSTEN TEN GEVOLGE VAN HART - EN VAATZIEKTEN
ALS WE HARTZIEKTE ZOUDEN KUNNEN VOORKOMEN …
• Reductie van vroegtijdig overlijden
• Reductie van vroegtijdige invaliditeit
• Reductie in uitgaven gezondheidszorg (?)
• (langer leven)
• Langer met goede levenskwaliteit leven → ‘jong blijven tot je sterft’
80% van cardiovasuclaire events zijn te voorkomen, maar we slagen er
onvoldoende in
WAT ZIJN HART- EN VAATZIEKTEN EIGENLIJK ?
Hart→ moet pompen, constante kracht leveren& tegen de bloeddruk in werken
Bloedvaten → bloed moet stromen, vaten moeten doorgankelijk zijn, geen
bloedklonters
Tezamen: organen en weefsels van zuurstof en voeding voorzien
Hart: falende pomp= HARTFALEN
Bloedvaten: onvoldoende bloeddoorstroming= INFARCT of ISCHEMIE (hart,
hersenen, ledematen,…)
1
,Atherosclerotisch vaatlijden is de meest frequente oorzaak van cardiovasculaire
ziekte (>80%) en is de focus van CV risicobepaling& preventie
1 PROBLEEM, VELE GEVOLGEN
bloedklonter in hersenen zorgt voor herseninfarct/beroerte met mogelijk zeer
ernstige gevolgen
chronisch hartfalen <-> hartinfarct
vasculaire dementie <-> beroerte
chronische wonden <-> perifeer vaatlijden
HART- EN VAATZIEKTEN VOLGEN EEN GEKEND EN VOORPSELBAAR VERLOOP
Hart- en vaatziekten zijn lang asymptomatisch, eens symptomen: hoogstens
stabilisatie, geen ‘preventie’ meer mogelijk
Gezonde endotheelcellen zijn constant bezig met het snel afbreken van
bloedklontertjes in het stukje bloedvat waar die zich bevindt om het open en
gezond te houden
-Endotheelcellen zijn gevoelig aan een aantal
dingen:
• te hoge druk
• verstoringen van metabolisme (door
suikerziekte of ontstekingen in bloed)
• gifstoffen die in sigaretten zitten
• te hoge cholesterol
→ zo krijg je endotheliale disfunctie
-LDL-infiltratie treedt op in bloedvatwand
Cholesterol heeft de neiging te kristaliseren en zo komen er scherpe kristallen in
ons lichaam terecht, witte bloedcellen krijgen deze niet opgeruimd en er ontstaat
een ontstekingsreactie → dit werkt de bloedvatverzieking nog meer in de hand
-Proces van atherosclerose
Jarenlange beschadiging& onzichtbaar
-Trombose
Plaatjes stolling & acuut probleem
DE BELANGRIJKSTE RISICOFACTOREN VAN HART - EN VAATZIEKTEN ZIJN GEKEND
EN EENVOUDIG IN KAART TE BRENGEN
9 risicofactoren (90% te verklaren door deze factoren)
1. lipiden
2. roken
3. hypertensie
4. diabetes
5. obesitas
6. psychosociale factoren
7. consumptie van fruit en groente
8. alcoholgebruik
9. regelmatige fysieke activiteit
2
,DE BELANGRIJKSTE MODIFIEERBARE RISICOFACTOREN VAN HART- EN
VAATZIEKTEN
• Zijn roken, hoog cholesterolgehalte, hoge bloeddruk, suikerziekte, slechte
voedingskwaliteit, weinig beweging, overgewicht, hoog alcoholgebruik,
zwakke socio-economische
• Zorgen voor progressieve systemische ziekte van de slagaders:
atherosclerose
• Atherosclerose is jarenlang
asymptomatisch voor er klinische
events zijn
• Zijn eenvoudig op te sporen
• Zijn eenvoudig te behandelen
• Versterken elkaar op multiplicatieve
manier → belang van het GLOBALE
CV RISICO
80% VAN DE CARDIOVASCULAIRE EVENTS ZIJN TE VOORKOMEN
Levensstijl
Preventie= levensstijl +/- medicatie
Roken
• 1 op 2 rokers sterven door het roken
• Rokers hebben 5x hogere mortaliteit
• Miljoenen doden per jaar
Roken is uiterst verslavend en doodt& verminkt miljoenen mensen per jaar:
• Rookstop is bij elk medisch en ander contact de meest effectieve manier
om iemands gezondheid te verbeteren
• Beleidsmaatregelen hebben grootste effect maar worden ondergebruikt –
tabaksindustrie geeft 1 miljoen dollar per uur uit in de VS alleen aan
promoten van tabak
• In afwachting van betere beleidsmaatregen is blijvende individuele
aandacht en concrete begeleiding essentieel
Obesitas (zie andere prof)
• 20% volwassenen in Europa
• 1,9 miljard personen wereldwijd
Voeding (zie andere prof)
Beweging
Beschermende factor tegen vroegtijdige veroudering
=wondermiddel: 150 minuten/week matige fysieke activiteit → 30% minder kans
op hartinfarct
ABSOLUUT vs RELATIEF risico en het effect van preventie
Effect van 30% risicoreductie hangt af van absolute risico
Hoog absoluut risico → bij deze mensen heeft interventie het meest nut
3
, Primaire vs secundaire
Primaire preventie: bij personen die nog geen HVZ hebben
Secundaire preventie: proberen vermijden dat er nog HVZ bijkomen
-Andere voorbeelden van preventieve maatregelen:
• Vaccinatie is een effectieve preventieve…
• Een combinatie-contraceptiepil kan ongewenste zwangerschappen
voorkomen
• Intensieve lipidenverlaging kan atherosclerose voorkomen → wie zo u een
intensieve lipidenverlaging voorschrijven?
o Een persoon die geen atherosclerose heeft maar het zonder
behandeling waarschijnlijk ooit zal ontwikkelen?
o Een persoon die geen atherosclerose heeft en het nooit zal
ontwikkelen?
o Een persoon die al dermate veel atherosclerose heeft dat dit zich uit
als een
myocardinfarct?
-Kracht en duur van therapie telt!
Rode lijn: effect van kortetermijn
behandeling
Grijze lijn: behandeling vs geen
behandeling
Blauwe lijn: mensen die geboren
zijn met laag vs hoog cholesterol
-De ‘valkuil’ van primaire vs secundaire preventie…
Secundaire preventie: zeker zeer hoog risico, behandeling= altijd nuttig… maar
vaak een beetje te laat
Primaire preventie: zoek die personen die atherosclerose zullen ontwikkelen en
behandel ze, liefst voor ze het hebben!!
Hoe bereken ik het CV risico → zie les 2&5
Andere tools voor CV risico-berekening:
4
celbiologie tot populatiestrategiën
Les 1: Introductie en achtergrond
Cijfers niet vanbuiten leren, wel de concepten van hart- en vaatziekten
ERNST VAN HART - EN VAATZIEKTEN
• Belangrijkste doodsoorzaak (1/3 volwassenen sterft door hart- en
vaatziekten)
• Belangrijkste oorzaak vroegtijdig overlijden
• Een van de belangrijkste oorzaken van verlies in levenskwaliteit
• Meer dan 17 miljoen overlijdens per jaar
• Enorme kosten, zowel direct (kost behandeling) als indirect (verloren
productieve/kwalitatieve levensjaren)
GESCHATTE KOSTEN TEN GEVOLGE VAN HART - EN VAATZIEKTEN
ALS WE HARTZIEKTE ZOUDEN KUNNEN VOORKOMEN …
• Reductie van vroegtijdig overlijden
• Reductie van vroegtijdige invaliditeit
• Reductie in uitgaven gezondheidszorg (?)
• (langer leven)
• Langer met goede levenskwaliteit leven → ‘jong blijven tot je sterft’
80% van cardiovasuclaire events zijn te voorkomen, maar we slagen er
onvoldoende in
WAT ZIJN HART- EN VAATZIEKTEN EIGENLIJK ?
Hart→ moet pompen, constante kracht leveren& tegen de bloeddruk in werken
Bloedvaten → bloed moet stromen, vaten moeten doorgankelijk zijn, geen
bloedklonters
Tezamen: organen en weefsels van zuurstof en voeding voorzien
Hart: falende pomp= HARTFALEN
Bloedvaten: onvoldoende bloeddoorstroming= INFARCT of ISCHEMIE (hart,
hersenen, ledematen,…)
1
,Atherosclerotisch vaatlijden is de meest frequente oorzaak van cardiovasculaire
ziekte (>80%) en is de focus van CV risicobepaling& preventie
1 PROBLEEM, VELE GEVOLGEN
bloedklonter in hersenen zorgt voor herseninfarct/beroerte met mogelijk zeer
ernstige gevolgen
chronisch hartfalen <-> hartinfarct
vasculaire dementie <-> beroerte
chronische wonden <-> perifeer vaatlijden
HART- EN VAATZIEKTEN VOLGEN EEN GEKEND EN VOORPSELBAAR VERLOOP
Hart- en vaatziekten zijn lang asymptomatisch, eens symptomen: hoogstens
stabilisatie, geen ‘preventie’ meer mogelijk
Gezonde endotheelcellen zijn constant bezig met het snel afbreken van
bloedklontertjes in het stukje bloedvat waar die zich bevindt om het open en
gezond te houden
-Endotheelcellen zijn gevoelig aan een aantal
dingen:
• te hoge druk
• verstoringen van metabolisme (door
suikerziekte of ontstekingen in bloed)
• gifstoffen die in sigaretten zitten
• te hoge cholesterol
→ zo krijg je endotheliale disfunctie
-LDL-infiltratie treedt op in bloedvatwand
Cholesterol heeft de neiging te kristaliseren en zo komen er scherpe kristallen in
ons lichaam terecht, witte bloedcellen krijgen deze niet opgeruimd en er ontstaat
een ontstekingsreactie → dit werkt de bloedvatverzieking nog meer in de hand
-Proces van atherosclerose
Jarenlange beschadiging& onzichtbaar
-Trombose
Plaatjes stolling & acuut probleem
DE BELANGRIJKSTE RISICOFACTOREN VAN HART - EN VAATZIEKTEN ZIJN GEKEND
EN EENVOUDIG IN KAART TE BRENGEN
9 risicofactoren (90% te verklaren door deze factoren)
1. lipiden
2. roken
3. hypertensie
4. diabetes
5. obesitas
6. psychosociale factoren
7. consumptie van fruit en groente
8. alcoholgebruik
9. regelmatige fysieke activiteit
2
,DE BELANGRIJKSTE MODIFIEERBARE RISICOFACTOREN VAN HART- EN
VAATZIEKTEN
• Zijn roken, hoog cholesterolgehalte, hoge bloeddruk, suikerziekte, slechte
voedingskwaliteit, weinig beweging, overgewicht, hoog alcoholgebruik,
zwakke socio-economische
• Zorgen voor progressieve systemische ziekte van de slagaders:
atherosclerose
• Atherosclerose is jarenlang
asymptomatisch voor er klinische
events zijn
• Zijn eenvoudig op te sporen
• Zijn eenvoudig te behandelen
• Versterken elkaar op multiplicatieve
manier → belang van het GLOBALE
CV RISICO
80% VAN DE CARDIOVASCULAIRE EVENTS ZIJN TE VOORKOMEN
Levensstijl
Preventie= levensstijl +/- medicatie
Roken
• 1 op 2 rokers sterven door het roken
• Rokers hebben 5x hogere mortaliteit
• Miljoenen doden per jaar
Roken is uiterst verslavend en doodt& verminkt miljoenen mensen per jaar:
• Rookstop is bij elk medisch en ander contact de meest effectieve manier
om iemands gezondheid te verbeteren
• Beleidsmaatregelen hebben grootste effect maar worden ondergebruikt –
tabaksindustrie geeft 1 miljoen dollar per uur uit in de VS alleen aan
promoten van tabak
• In afwachting van betere beleidsmaatregen is blijvende individuele
aandacht en concrete begeleiding essentieel
Obesitas (zie andere prof)
• 20% volwassenen in Europa
• 1,9 miljard personen wereldwijd
Voeding (zie andere prof)
Beweging
Beschermende factor tegen vroegtijdige veroudering
=wondermiddel: 150 minuten/week matige fysieke activiteit → 30% minder kans
op hartinfarct
ABSOLUUT vs RELATIEF risico en het effect van preventie
Effect van 30% risicoreductie hangt af van absolute risico
Hoog absoluut risico → bij deze mensen heeft interventie het meest nut
3
, Primaire vs secundaire
Primaire preventie: bij personen die nog geen HVZ hebben
Secundaire preventie: proberen vermijden dat er nog HVZ bijkomen
-Andere voorbeelden van preventieve maatregelen:
• Vaccinatie is een effectieve preventieve…
• Een combinatie-contraceptiepil kan ongewenste zwangerschappen
voorkomen
• Intensieve lipidenverlaging kan atherosclerose voorkomen → wie zo u een
intensieve lipidenverlaging voorschrijven?
o Een persoon die geen atherosclerose heeft maar het zonder
behandeling waarschijnlijk ooit zal ontwikkelen?
o Een persoon die geen atherosclerose heeft en het nooit zal
ontwikkelen?
o Een persoon die al dermate veel atherosclerose heeft dat dit zich uit
als een
myocardinfarct?
-Kracht en duur van therapie telt!
Rode lijn: effect van kortetermijn
behandeling
Grijze lijn: behandeling vs geen
behandeling
Blauwe lijn: mensen die geboren
zijn met laag vs hoog cholesterol
-De ‘valkuil’ van primaire vs secundaire preventie…
Secundaire preventie: zeker zeer hoog risico, behandeling= altijd nuttig… maar
vaak een beetje te laat
Primaire preventie: zoek die personen die atherosclerose zullen ontwikkelen en
behandel ze, liefst voor ze het hebben!!
Hoe bereken ik het CV risico → zie les 2&5
Andere tools voor CV risico-berekening:
4
