MACRO-ECONOMIE
1. H7: Productie, inkomens en bestedingen...........................................................................................3
2. Inleiding..............................................................................................................................................3
3. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen....................................................................3
4. Voorraden...........................................................................................................................................3
5. Soorten factorvergoedingen...............................................................................................................4
6. Bruto- versus nettoproduct................................................................................................................4
7. Fundamentele gelijkheid tussen product, inkomen en bestedingen..................................................4
8. Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid..............................5
9. Eenvoudige economische kringloop...................................................................................................5
10. BBP, NNI, binnenlandse bestedingen en besteding v/h binnenlands product..................................6
11. Financieringstekorten en -overschotten...........................................................................................8
12. De nationale rekeningen van BE.......................................................................................................8
13. Waarderingsproblemen....................................................................................................................8
14. Uitschakeling v/d prijsinvloed...........................................................................................................9
15. De impliciete prijsindex v/h BBP.....................................................................................................10
16. Vergelijking tss landen....................................................................................................................11
17. Besluit.............................................................................................................................................11
18. H8: Economische groei en ontwikkeling.........................................................................................12
1. Inleiding............................................................................................................................................12
2. Definitie en maatstaven....................................................................................................................12
3. Groeiboekhouding............................................................................................................................13
4. De neoklassieke groeitheorie...........................................................................................................14
5. De nieuwe groeitheorie....................................................................................................................17
19. H9: Macro-economisch evenwicht op korte en lange termijn........................................................19
1. Inleiding............................................................................................................................................19
2. De aggregatieve vraag......................................................................................................................19
3. Het aggregatieve aanbod op korte termijn.......................................................................................20
4. Het aggregatieve aanbod op lange termijn......................................................................................22
5. Van korte naar lange termijn............................................................................................................22
6. Macro-economisch evenwicht: vraag- en aanbodschokken.............................................................23
7. Besluit...............................................................................................................................................26
20. H10: Consumptie, investeringen en de AV.....................................................................................27
1. Inleiding............................................................................................................................................27
2. De consumptiefunctie en de daaruit volgende spaarfunctie............................................................27
1
,3. De investeringsfunctie......................................................................................................................30
4. Macro-economisch evenwicht..........................................................................................................32
5. De investeringsmultiplicator.............................................................................................................34
6. Instabiliteit i/d AV: het accelerator-multiplicatormodel...................................................................35
21. H11: De budgettaire politiek...........................................................................................................36
1. Inleiding............................................................................................................................................36
2. Macro-economische betekenis v/d overheid...................................................................................36
3. Evenwichtsvoorwaarde....................................................................................................................37
4. Het evenwichtsinkomen bij autonome belastingen.........................................................................37
5. Discretionair budgettair beleid.........................................................................................................39
6. Automatische stabilisatoren.............................................................................................................40
7. Budgettaire politiek en overheidstekort...........................................................................................42
8. Effectiviteit v/d budgettaire politiek.................................................................................................44
9. De overheidsschuld..........................................................................................................................45
10. Het cyclisch-neutraal overheidssaldo.............................................................................................46
22. H12: De monetaire politiek.............................................................................................................48
1. Inleiding............................................................................................................................................48
2. De geldhoeveelheid..........................................................................................................................48
3. Het geldaanbod................................................................................................................................49
4. De vraag naar geld............................................................................................................................54
5. Geldmarktevenwicht........................................................................................................................56
6. Monetaire politiek............................................................................................................................57
7. De regel van Taylor...........................................................................................................................57
8. Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model.......................................58
9. De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken................................................................................61
23. H13: Werkloosheid, inflatie en de Phillips-curve............................................................................63
1. Werkloosheid...................................................................................................................................63
2. Inflatie..............................................................................................................................................68
3. Phillips-curve....................................................................................................................................71
24. 14. De internationale economie.....................................................................................................73
2
,1. H7: Productie, inkomens en bestedingen
2. Inleiding
Macro-economie = hoe beïnvloeden geaggregeerde economische beslissingen de economie?
Hoe wenden we alle schaarse middelen aan om het natuurlijk output niveau te bereiken?
Wat bepaalt economische aggregaten zoals nationaal product, werkloosheid, inflatie,…?
3. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen
Productie = gericht op economische goederen en diensten voortbrengen die uiteindelijk in
aanmerking komen om aan menselijke behoeften te voldoen.
verwijst naar het creëren van nut.
De productie verloopt in stadia; men kan opeenvolgende productiefasen onderscheiden.
In elk stadium wordt waarde aan het goed toegevoegd = toegevoegde waarde.
Toegevoegde waarde = de waarde (ontvangsten) v/d voortgebrachte goederen verminderd met de
waarde v/d verbruikte intermediaire goederen.
Intermediaire goederen = economische goederen en diensten die als input gebruikt worden bij
volgende productie.
Finaal goed = een goed (of dienst) dat i/e bepaalde periode werd voortgebracht en dat in diezelfde
periode niet i/e volgende productiefase is opgegaan, het is klaar om te verkopen.
Het productieproces om hier te geraken is het vervaardigen van intermediaire goederen,
intermediaire productiefasen.
De toegevoegde waarde v/d productie= de som van alle toegevoegde waarden.
De totale toegevoegde waarde W = totale waarde van alle goederen (A) – totaal v/h intermediaire
verbruik (M). Kan ook berekend worden door enkel de finale goederen te beschouwen.
W=A–M
Het is belangrijk dat het grootste deel v/d geproduceerde goederen niet meegerekend wordt bij de
bepaling v/d macro-economische productie, om dubbel tellen te vermijden.
De toegevoegde waarde vormt ook het inkomen = de vergoeding v/d productiefactoren = de
factorvergoeding W = F = A – M.
De waarde v/d productie is dus gelijk aan:
- De waarde v/d finale goederen (verkoopprijs).
- De som v/d toegevoegde waarden.
- De som v/d factorvergoedingen.
4. Voorraden
Niet alle goederen worden doorverkocht in dezelfde periode bedrijven leggen voorraden aan.
Waarde v/d productie wordt opgesplitst in: verkopen en wijziging in voorraden.
Eindvoorraden = voorraden aan het einde v/e productiefase.
W = A – M = A1 + Ve – M = F.
Met A1 = de totale verkopen en Ve = de verandering i/d eindvoorraden.
De waarde v/d productie is gelijk aan:
- De waarde v/d finale goederen: waarde v/d producten + de waarde v/d aangelegde voorraden.
- De som v/d toegevoegde waarden.
3
, - De som v/d factorvergoedingen.
Ook de goederen die in voorraad liggen vallen voor deze periode onder de definitie v/e finaal goed,
ook al zijn dit intermediaire goederen.
Belangrijk principe: veranderingen in voorraden worden als onderdeel v/d finale goederen gerekend.
5. Soorten factorvergoedingen
Het is mogelijk dat de toegevoegde waarde i/h bedrijf groter is dan de som v/d eigenlijke
factorvergoedingen ondernemerswinst = de vergoeding voor het ondernemingsinitiatief.
Verschillende soorten factorvergoedingen:
- Eigenlijke factorvergoedingen F1 (loonsom, pachtsom, intrestsom).
- Winst π.
Komen uiteindelijk allemaal bij de gezinnen terecht als inkomen Y.
Inkomen Y = de totale vergoedingen die alle eigenaars van productiefactoren samen hebben
ontvangen.
F = F1 + π = Y.
De waarde v/d productie = de waarde v/h inkomen.
6. Bruto- versus nettoproduct
Duurzame kapitaalgoederen zijn onderhevig aan slijtage jaar na jaar vermindert de waarde v/d
voorraad kapitaalgoederen tot deze uiteindelijk helemaal ‘versleten’ zou raken.
Om de productiecapaciteit v/d bestaande kapitaalvoorraad in stand te houden, zijn investeringen
noodzakelijk = vervangingsinvesteringen.
Afschrijvingen of Depreciatie (D).
Wanneer men v/h brutoproduct (W) de depreciatie D aftrekt, verkrijgt men het nettoproduct.
Dit geldt ook bij het inkomen en de factorvergoedingen.
W – D = F1 + π – D = Y – D.
De netto toegevoegde waarde is een betere indicator voor de welvaart het geeft de productie
weer die een land gerealiseerd heeft zonder op de kapitaalvoorraad te teren.
7. Fundamentele gelijkheid tussen product, inkomen en bestedingen
We bekijken een economie die slechts uit 2 sectoren bestaat: gezinnen en bedrijven.
Nationaal product = nationaal inkomen.
= Bestedingen v/h nationaal product:
- Waarde v/d productie: nationaal product W.
- Som van alle factorvergoedingen: nationaal inkomen Y.
- Som van alle bestedingen:
Consumptie C
Investeringen Iep = vervangingsinvesteringen, uitbreidingsinvesteringen of
voorraadinvesteringen.
4
1. H7: Productie, inkomens en bestedingen...........................................................................................3
2. Inleiding..............................................................................................................................................3
3. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen....................................................................3
4. Voorraden...........................................................................................................................................3
5. Soorten factorvergoedingen...............................................................................................................4
6. Bruto- versus nettoproduct................................................................................................................4
7. Fundamentele gelijkheid tussen product, inkomen en bestedingen..................................................4
8. Macro-economische identiteiten voor een gesloten economie zonder overheid..............................5
9. Eenvoudige economische kringloop...................................................................................................5
10. BBP, NNI, binnenlandse bestedingen en besteding v/h binnenlands product..................................6
11. Financieringstekorten en -overschotten...........................................................................................8
12. De nationale rekeningen van BE.......................................................................................................8
13. Waarderingsproblemen....................................................................................................................8
14. Uitschakeling v/d prijsinvloed...........................................................................................................9
15. De impliciete prijsindex v/h BBP.....................................................................................................10
16. Vergelijking tss landen....................................................................................................................11
17. Besluit.............................................................................................................................................11
18. H8: Economische groei en ontwikkeling.........................................................................................12
1. Inleiding............................................................................................................................................12
2. Definitie en maatstaven....................................................................................................................12
3. Groeiboekhouding............................................................................................................................13
4. De neoklassieke groeitheorie...........................................................................................................14
5. De nieuwe groeitheorie....................................................................................................................17
19. H9: Macro-economisch evenwicht op korte en lange termijn........................................................19
1. Inleiding............................................................................................................................................19
2. De aggregatieve vraag......................................................................................................................19
3. Het aggregatieve aanbod op korte termijn.......................................................................................20
4. Het aggregatieve aanbod op lange termijn......................................................................................22
5. Van korte naar lange termijn............................................................................................................22
6. Macro-economisch evenwicht: vraag- en aanbodschokken.............................................................23
7. Besluit...............................................................................................................................................26
20. H10: Consumptie, investeringen en de AV.....................................................................................27
1. Inleiding............................................................................................................................................27
2. De consumptiefunctie en de daaruit volgende spaarfunctie............................................................27
1
,3. De investeringsfunctie......................................................................................................................30
4. Macro-economisch evenwicht..........................................................................................................32
5. De investeringsmultiplicator.............................................................................................................34
6. Instabiliteit i/d AV: het accelerator-multiplicatormodel...................................................................35
21. H11: De budgettaire politiek...........................................................................................................36
1. Inleiding............................................................................................................................................36
2. Macro-economische betekenis v/d overheid...................................................................................36
3. Evenwichtsvoorwaarde....................................................................................................................37
4. Het evenwichtsinkomen bij autonome belastingen.........................................................................37
5. Discretionair budgettair beleid.........................................................................................................39
6. Automatische stabilisatoren.............................................................................................................40
7. Budgettaire politiek en overheidstekort...........................................................................................42
8. Effectiviteit v/d budgettaire politiek.................................................................................................44
9. De overheidsschuld..........................................................................................................................45
10. Het cyclisch-neutraal overheidssaldo.............................................................................................46
22. H12: De monetaire politiek.............................................................................................................48
1. Inleiding............................................................................................................................................48
2. De geldhoeveelheid..........................................................................................................................48
3. Het geldaanbod................................................................................................................................49
4. De vraag naar geld............................................................................................................................54
5. Geldmarktevenwicht........................................................................................................................56
6. Monetaire politiek............................................................................................................................57
7. De regel van Taylor...........................................................................................................................57
8. Gezamenlijk evenwicht op de geld- en goederenmarkt: het IS-LM-model.......................................58
9. De aggregatieve vraagcurve opnieuw bekeken................................................................................61
23. H13: Werkloosheid, inflatie en de Phillips-curve............................................................................63
1. Werkloosheid...................................................................................................................................63
2. Inflatie..............................................................................................................................................68
3. Phillips-curve....................................................................................................................................71
24. 14. De internationale economie.....................................................................................................73
2
,1. H7: Productie, inkomens en bestedingen
2. Inleiding
Macro-economie = hoe beïnvloeden geaggregeerde economische beslissingen de economie?
Hoe wenden we alle schaarse middelen aan om het natuurlijk output niveau te bereiken?
Wat bepaalt economische aggregaten zoals nationaal product, werkloosheid, inflatie,…?
3. Productie, toegevoegde waarde en factorvergoedingen
Productie = gericht op economische goederen en diensten voortbrengen die uiteindelijk in
aanmerking komen om aan menselijke behoeften te voldoen.
verwijst naar het creëren van nut.
De productie verloopt in stadia; men kan opeenvolgende productiefasen onderscheiden.
In elk stadium wordt waarde aan het goed toegevoegd = toegevoegde waarde.
Toegevoegde waarde = de waarde (ontvangsten) v/d voortgebrachte goederen verminderd met de
waarde v/d verbruikte intermediaire goederen.
Intermediaire goederen = economische goederen en diensten die als input gebruikt worden bij
volgende productie.
Finaal goed = een goed (of dienst) dat i/e bepaalde periode werd voortgebracht en dat in diezelfde
periode niet i/e volgende productiefase is opgegaan, het is klaar om te verkopen.
Het productieproces om hier te geraken is het vervaardigen van intermediaire goederen,
intermediaire productiefasen.
De toegevoegde waarde v/d productie= de som van alle toegevoegde waarden.
De totale toegevoegde waarde W = totale waarde van alle goederen (A) – totaal v/h intermediaire
verbruik (M). Kan ook berekend worden door enkel de finale goederen te beschouwen.
W=A–M
Het is belangrijk dat het grootste deel v/d geproduceerde goederen niet meegerekend wordt bij de
bepaling v/d macro-economische productie, om dubbel tellen te vermijden.
De toegevoegde waarde vormt ook het inkomen = de vergoeding v/d productiefactoren = de
factorvergoeding W = F = A – M.
De waarde v/d productie is dus gelijk aan:
- De waarde v/d finale goederen (verkoopprijs).
- De som v/d toegevoegde waarden.
- De som v/d factorvergoedingen.
4. Voorraden
Niet alle goederen worden doorverkocht in dezelfde periode bedrijven leggen voorraden aan.
Waarde v/d productie wordt opgesplitst in: verkopen en wijziging in voorraden.
Eindvoorraden = voorraden aan het einde v/e productiefase.
W = A – M = A1 + Ve – M = F.
Met A1 = de totale verkopen en Ve = de verandering i/d eindvoorraden.
De waarde v/d productie is gelijk aan:
- De waarde v/d finale goederen: waarde v/d producten + de waarde v/d aangelegde voorraden.
- De som v/d toegevoegde waarden.
3
, - De som v/d factorvergoedingen.
Ook de goederen die in voorraad liggen vallen voor deze periode onder de definitie v/e finaal goed,
ook al zijn dit intermediaire goederen.
Belangrijk principe: veranderingen in voorraden worden als onderdeel v/d finale goederen gerekend.
5. Soorten factorvergoedingen
Het is mogelijk dat de toegevoegde waarde i/h bedrijf groter is dan de som v/d eigenlijke
factorvergoedingen ondernemerswinst = de vergoeding voor het ondernemingsinitiatief.
Verschillende soorten factorvergoedingen:
- Eigenlijke factorvergoedingen F1 (loonsom, pachtsom, intrestsom).
- Winst π.
Komen uiteindelijk allemaal bij de gezinnen terecht als inkomen Y.
Inkomen Y = de totale vergoedingen die alle eigenaars van productiefactoren samen hebben
ontvangen.
F = F1 + π = Y.
De waarde v/d productie = de waarde v/h inkomen.
6. Bruto- versus nettoproduct
Duurzame kapitaalgoederen zijn onderhevig aan slijtage jaar na jaar vermindert de waarde v/d
voorraad kapitaalgoederen tot deze uiteindelijk helemaal ‘versleten’ zou raken.
Om de productiecapaciteit v/d bestaande kapitaalvoorraad in stand te houden, zijn investeringen
noodzakelijk = vervangingsinvesteringen.
Afschrijvingen of Depreciatie (D).
Wanneer men v/h brutoproduct (W) de depreciatie D aftrekt, verkrijgt men het nettoproduct.
Dit geldt ook bij het inkomen en de factorvergoedingen.
W – D = F1 + π – D = Y – D.
De netto toegevoegde waarde is een betere indicator voor de welvaart het geeft de productie
weer die een land gerealiseerd heeft zonder op de kapitaalvoorraad te teren.
7. Fundamentele gelijkheid tussen product, inkomen en bestedingen
We bekijken een economie die slechts uit 2 sectoren bestaat: gezinnen en bedrijven.
Nationaal product = nationaal inkomen.
= Bestedingen v/h nationaal product:
- Waarde v/d productie: nationaal product W.
- Som van alle factorvergoedingen: nationaal inkomen Y.
- Som van alle bestedingen:
Consumptie C
Investeringen Iep = vervangingsinvesteringen, uitbreidingsinvesteringen of
voorraadinvesteringen.
4
