Samenvatting Ziektemechanismen - Homeostase en Renale Pathofysiologie

ZIEKTEMECHANISMEN
BERT BAMMENS: HOMEOSTASEMECHANISMEN EN RENALE
PATHOFYSIOLOGIE

,Inhoudsopgave
deel II: stoornissen van homeostasemechanismen.......................3
Volume en osmolaliteit.....................................................................3
fysiologische aspecten.................................................................................................3
Na+ balans (homeostase).......................................................................................... 12
pathologie van volume- en osmose homeostase........................................................16

Zuur-base homeostase....................................................................34
Fysiologische aspecten............................................................................................... 34
Zuur-base-pathologie................................................................................................. 39

kalium............................................................................................53
Fysiologische aspecten............................................................................................... 53
Fysiopathologie.......................................................................................................... 56

deel III: capita selecta uit orgaan- en systeem-fysiopathologie...65
renale fysiopathologie....................................................................65
Proteïnurie en nefrotisch syndroom............................................................................65
Acute nierinsufficiëntie............................................................................................... 68
Chronische nierinsufficiëntie.......................................................................................71

casussen................................................................................. 74
Casus 1..........................................................................................74
Casus 2..........................................................................................74
Casus 3..........................................................................................74
Casus 4..........................................................................................75
Casus 5..........................................................................................76
Casus 6..........................................................................................77
Casus 7..........................................................................................78
Casus 8..........................................................................................78
Casus 9..........................................................................................79

,DEEL II: STOORNISSEN VAN HOMEOSTASEMECHANISMEN

 Homeostasemechanisme
 In evenwicht houden ondanks uitwendige schommelingen
 Altijd set-point = normale situatie
 Sensormechanisme: voelen afwijking en de welke
 Effectormechanisme: afwijking terug naar set-point
 Pathologie van homeostase
 Hoe? Stoornis van…
 Set-point: bepaalde temperatuur
 Sensoren: thermometer stuk, je voelt het niet
 Effectoren: warmtepomp stuk
 Overschrijding van regelbereik (extern milieu)
 Klimaat-probleem
 Te trage reactie van effectormechanisme
 Enorme fluctuaties rondom set-point
 Gevolg? Verstoring van…
 Primair: betreffend homeostase
 Secundair: andere homeostase

VOLUME EN OSMOLALITEIT


FYSIOLOGISCHE ASPECTEN

DISTRIBUTIE VAN LICHAAMSWATER

 Intracellulair: 60%
 Extracellulair: 40%
 intravasculair (in bloedbaan) 7%,
 extravasculair (buiten bloedbaan) 33%
 31% in interstitium
 2% transcellulair (= water in ruimtes die door cellaag wordt
omgeven)
 CSV, vocht in pleuraholte, pericard, peritoneum, oogbol,
synoviae van gewrichten)
 Belangrijk in pathologie
 Vetweefsel: 13% water
 Verschillen in vetgehalte = belangrijkste factor voor verschillen in watergehalte
tss versch organen, geslachten en individuen ifv ouderdom


SAMENSTELLING VAN LICHAAMSWATER

 Osmolaliteit
 Osmolaliteit (mOsm/kg) of Osmolariteit (mOsm/L)
 = concentratie opgeloste stoffen in vloeistof
  Verschillen tussen ECF en ICF door…
 Verschillen in permeabiliteit voor eiwitten
 Transporters en actieve pompen
 Intra: PO4, Mg2+: gebonden aan cellulaire eiwitten en diffunderen
niet vrij, K+; ATP, creatinefosfaat en fosfolipiden zijn overheersend

,  Extra: Na+, Cl-, HCO3- overheersend




 In principe gelijke osmolaliteit intra- en extracellulair door
 osmose van water tussen de compartimenten
 indien NIET: osmotische drukgradiënt die water aantrekt aan kant
met HOOGSTE osmolaliteit
 Normaal: osmolaliteit in en uit de cel is GELIJK, maar samenstelling is
VERSCHILLEND ECF en ICF
 Effectieve osmolaliteit = toniciteit
 = dat deel van totale osmolaliteit dat effectief in staat is om
waterverplaatsing te veroorzaken over het celmembraan
 Effectieve osmolen
 = stoffen die ± beperkt zijn tot ECF of ICF, bepalen de
toniciteit
 = stoffen die echt het vermogen hebben de osmotische
beweging van water tussen compartimenten te beïnvloeden
 Vb’en
o Natrium (buiten de cel hoog, bepalend voor ECF)
o Mannitol (niet van lichaam, in kliniek gebruikt om
water uit cellen te trekken)
o Kalium
 Niet-effectieve osmolaliteit
 Ineffectieve osmolen
 = stoffen die (relatief) vrij diffunderen tussen ECF of ICF
 = stoffen die weinig invloed hebben op de osmotische
beweging van water tussen compartimenten
 Vb’en
o Ureum (blijft binnen en buiten de cel gelijk, dus geen
osmotische gradiënt),
o Glucose
o Ethanol
 !! kunnen soms effectief worden (gradiënt ontstaat toch) 
disequilibrium syndroom
o Vb: Ureum: dialysis disequilibrium
 Bij mensen die voor het eerst dialyse
ondergaan
 Lichaam kan zich niet aanpassen aan snelle
veranderingen in hvlh afvalstoffen en dialysaat