ZIEKTEMECHANISMEN
ROMAN VANGOITSENHOVEN: PATHOLOGISCHE FYSIOLOGIE
,Inhoudsopgave
INLEIDING...................................................................................................... 3
SITUERING VAN PATHOLOGISCHE FYSIOLOGIE..............................................................................3
DEFINITIES.......................................................................................................................... 3
BEGRIP: ‘ACTIVITEIT’............................................................................................................. 3
WAT IS PATHOLOGISCH.......................................................................................................... 4
HUIDIGE DOODSOORZAKEN.................................................................................................... 5
LEVENSEXPECTANTIE............................................................................................................. 5
VEROUDERING...................................................................................................................... 5
Meten van veroudering................................................................................................ 5
Veroudering versus leeftijds-gebonden ziektes............................................................5
Cellulaire en moleculaire oorzaken van veroudering....................................................6
Kenmerken van veroudering........................................................................................8
Kan men veroudering vertragen?.................................................................................8
DEEL I: CAPITA SELECTA UIT DE ALGEMENE FYSIOPATHOLOGIE.........................9
H1: LOCAL ADAPTATION SYNDROME: ACUTE ONTSTEKINGSREACTIE.................................................9
Pathofysiologie van de acute ontstekingsreactie.........................................................9
chronische inflammatie..............................................................................................19
H2: KOORTS EN ANDERE STOORNISSEN VAN DE THERMOREGULATIE.............................................20
Fysiologie van thermoregulatie..................................................................................20
Fysiopathologie van thermoregulatie.........................................................................24
H3: VOEDING EN METABOLISME............................................................................................ 31
Normale voedingsbehoeften van de mens.................................................................31
Malnutritie.................................................................................................................. 36
Regeling van energiebalans en obesitas....................................................................41
DEEL II: STOORNISSEN VAN HOMEOSTASEMECHANISMEN...............................45
HOOFDSTUK 3: FYSIOPATHOLOGIE VAN CALCIUMHOMEOSTASE......................................................46
Fysiologie van calciumhomeostase............................................................................46
Pathofysiologie van calciumhomeostase....................................................................52
DEEL III: CAPITA SELECTA UIT ORGAAN- EN SYSTEEM-FYSIOPATHOLOGIE........61
HOOFDSTUK 2: PATHOFYSIOLOGIE VAN HET ADEMHALINGSSTELSEL...............................................61
Inleiding..................................................................................................................... 61
Hypoxie en hypercapnie: pathofysiologie...................................................................63
Longpathologie: belangrijskte vormen.......................................................................70
Diagnose: longfunctieproeven....................................................................................79
HOOFDSTUK 3: FYSIOPATHOLOGIE VAN HET CARDIOVASCULAIR SYSTEEM........................................81
Inleiding..................................................................................................................... 81
Syncope..................................................................................................................... 81
Hartfalen.................................................................................................................... 85
Shock......................................................................................................................... 87
VRAGENUURTJE............................................................................................ 92
,INLEIDING
SITUERING VAN PATHOLOGISCHE FYSIOLOGIE
Pathologische fysiologie = tussen normale fysiologie en ziektenleer
o Adhv normale fysiologie, biochemie en cebiologie een wetenschappelijke
verklaring vinden voor empirische gegevens uit ziektenleer
Ziektenleer = systematisch alle gekende aandoeningen beschrijven
o Etiologie: hoe het begint
DEFINITIES
Ziekte = abnormale of pathologische activiteit van en in het organisme
BEGRIP: ‘ACTIVITEIT’
Impliceert een evolutie
o Onderverdeling
Acuut
Chronisch
Genezing: niet noodz. Volledig herstel
Restverschijnselen
Restletsels = vermindering van reserves van organen of
systemen
Reserves dalen bij chronische pathologie
Dood
o Schadelijke factoren
Chemisch
Caustisch
o Zuur
, Toxines, milieu
o Bv: Opgewarmde rijstsyndroom: bacilis sureus in
zetmeelhoudende producten op kamertemperatuur
Genotsmiddelen, drugs
Fysisch
Mechanisch trauma
Hitte, koude
Overbelasting
UV en ioniserende straling
Infectie – inflammatie
Inflammatie: rubor, tonor, canor, tumor = ontsteking
Infectie: als pathogeen (bact./virus) de oorzaak is van
inflammatie
Hypoxie ischemie
Respiratoire aandoeningen
Oorzaak angina pectoris
Hartaanval
Lokale effecten
o Nieuwe bloedvaten aanmaken (angiogenese) mbv GF
of EPO
o Terrein
Genetische factoren
Mendeliaans: 1 gen, Vb: mucoviscidose: CFTR Ontsteking
in alvleesklier door slechte afvoer
o Klasse I mutatie: helemaal geen synthese van
chloorkanaal, dus medicatie niet nuttig
o Maar ook andere klassen waar medicatie wel nuttig is
Multifactorieel – polygenetisch, vb: diabetes II
o SNPs kunnen ervoor zorgen dat je diabetes II hebt
Ras, vb: BMI
o Andere criteria
Epigenetica/omgevingsfactoren
Ontwikkeling
Omgevingsfactoren
Veroudering
Voeding, vb hongerwinter diabetes II
o Moeder tijdens zwangerschap te weinig gegeten
o Kind heeft dan hoger risico op diabetes II
Hoogte, temperatuur
o Therapie
Indijken schadelijke agens (aangepaste antibiotica)
Ondersteunen terrein (vaccinatie, voeding…)
WAT IS PATHOLOGISCH
Vb: fenylketonurie: heel duidelijk verschil tussen afwijkend en niet-afwijkend
Vb: BMI: gemiddelde is abnormaal in België (25,5)
ROMAN VANGOITSENHOVEN: PATHOLOGISCHE FYSIOLOGIE
,Inhoudsopgave
INLEIDING...................................................................................................... 3
SITUERING VAN PATHOLOGISCHE FYSIOLOGIE..............................................................................3
DEFINITIES.......................................................................................................................... 3
BEGRIP: ‘ACTIVITEIT’............................................................................................................. 3
WAT IS PATHOLOGISCH.......................................................................................................... 4
HUIDIGE DOODSOORZAKEN.................................................................................................... 5
LEVENSEXPECTANTIE............................................................................................................. 5
VEROUDERING...................................................................................................................... 5
Meten van veroudering................................................................................................ 5
Veroudering versus leeftijds-gebonden ziektes............................................................5
Cellulaire en moleculaire oorzaken van veroudering....................................................6
Kenmerken van veroudering........................................................................................8
Kan men veroudering vertragen?.................................................................................8
DEEL I: CAPITA SELECTA UIT DE ALGEMENE FYSIOPATHOLOGIE.........................9
H1: LOCAL ADAPTATION SYNDROME: ACUTE ONTSTEKINGSREACTIE.................................................9
Pathofysiologie van de acute ontstekingsreactie.........................................................9
chronische inflammatie..............................................................................................19
H2: KOORTS EN ANDERE STOORNISSEN VAN DE THERMOREGULATIE.............................................20
Fysiologie van thermoregulatie..................................................................................20
Fysiopathologie van thermoregulatie.........................................................................24
H3: VOEDING EN METABOLISME............................................................................................ 31
Normale voedingsbehoeften van de mens.................................................................31
Malnutritie.................................................................................................................. 36
Regeling van energiebalans en obesitas....................................................................41
DEEL II: STOORNISSEN VAN HOMEOSTASEMECHANISMEN...............................45
HOOFDSTUK 3: FYSIOPATHOLOGIE VAN CALCIUMHOMEOSTASE......................................................46
Fysiologie van calciumhomeostase............................................................................46
Pathofysiologie van calciumhomeostase....................................................................52
DEEL III: CAPITA SELECTA UIT ORGAAN- EN SYSTEEM-FYSIOPATHOLOGIE........61
HOOFDSTUK 2: PATHOFYSIOLOGIE VAN HET ADEMHALINGSSTELSEL...............................................61
Inleiding..................................................................................................................... 61
Hypoxie en hypercapnie: pathofysiologie...................................................................63
Longpathologie: belangrijskte vormen.......................................................................70
Diagnose: longfunctieproeven....................................................................................79
HOOFDSTUK 3: FYSIOPATHOLOGIE VAN HET CARDIOVASCULAIR SYSTEEM........................................81
Inleiding..................................................................................................................... 81
Syncope..................................................................................................................... 81
Hartfalen.................................................................................................................... 85
Shock......................................................................................................................... 87
VRAGENUURTJE............................................................................................ 92
,INLEIDING
SITUERING VAN PATHOLOGISCHE FYSIOLOGIE
Pathologische fysiologie = tussen normale fysiologie en ziektenleer
o Adhv normale fysiologie, biochemie en cebiologie een wetenschappelijke
verklaring vinden voor empirische gegevens uit ziektenleer
Ziektenleer = systematisch alle gekende aandoeningen beschrijven
o Etiologie: hoe het begint
DEFINITIES
Ziekte = abnormale of pathologische activiteit van en in het organisme
BEGRIP: ‘ACTIVITEIT’
Impliceert een evolutie
o Onderverdeling
Acuut
Chronisch
Genezing: niet noodz. Volledig herstel
Restverschijnselen
Restletsels = vermindering van reserves van organen of
systemen
Reserves dalen bij chronische pathologie
Dood
o Schadelijke factoren
Chemisch
Caustisch
o Zuur
, Toxines, milieu
o Bv: Opgewarmde rijstsyndroom: bacilis sureus in
zetmeelhoudende producten op kamertemperatuur
Genotsmiddelen, drugs
Fysisch
Mechanisch trauma
Hitte, koude
Overbelasting
UV en ioniserende straling
Infectie – inflammatie
Inflammatie: rubor, tonor, canor, tumor = ontsteking
Infectie: als pathogeen (bact./virus) de oorzaak is van
inflammatie
Hypoxie ischemie
Respiratoire aandoeningen
Oorzaak angina pectoris
Hartaanval
Lokale effecten
o Nieuwe bloedvaten aanmaken (angiogenese) mbv GF
of EPO
o Terrein
Genetische factoren
Mendeliaans: 1 gen, Vb: mucoviscidose: CFTR Ontsteking
in alvleesklier door slechte afvoer
o Klasse I mutatie: helemaal geen synthese van
chloorkanaal, dus medicatie niet nuttig
o Maar ook andere klassen waar medicatie wel nuttig is
Multifactorieel – polygenetisch, vb: diabetes II
o SNPs kunnen ervoor zorgen dat je diabetes II hebt
Ras, vb: BMI
o Andere criteria
Epigenetica/omgevingsfactoren
Ontwikkeling
Omgevingsfactoren
Veroudering
Voeding, vb hongerwinter diabetes II
o Moeder tijdens zwangerschap te weinig gegeten
o Kind heeft dan hoger risico op diabetes II
Hoogte, temperatuur
o Therapie
Indijken schadelijke agens (aangepaste antibiotica)
Ondersteunen terrein (vaccinatie, voeding…)
WAT IS PATHOLOGISCH
Vb: fenylketonurie: heel duidelijk verschil tussen afwijkend en niet-afwijkend
Vb: BMI: gemiddelde is abnormaal in België (25,5)