Internationaal
en Europees
2024-2025
recht
HoGent
,INTERNATIONAAL RECHT
1. DEFINITIE, INDELING & FUNCTIE
1.1 DEFINITIE
- Internationaal recht: geen algemeen aanvaarde definitie
- Verleden: betrekkingen tussen volkeren (‘volkerenrecht’)
- Centrale rol: staten
- Toegenomen rol internationale organisaties, niet gouvernementele organisaties en
particulieren
Rechtstak die de internationale betrekkingen regelt = internationaal publiekrecht
1.2 INDELING
- Internationaal publiekrecht vs. internationaal privaatrecht
- Internationaal privaatrecht:
o Gedrag van individuen met grensoverschrijdend element
o Regels van nationaal recht (grotendeels geharmoniseerd):
Toepasselijk recht?
Bevoegde rechtbank?
Tenuitvoerlegging vonnis?
1.3 FUNCTIES VAN HET INTERNATIONAAL (PUBLIEK)RECHT
- Co-existentie: vreedzaam naast elkaar bestaan van staten
o Territoriale grenzen en soevereiniteit
o Jurisdictie over staatsburgers en uitzonderingen
- Coöperatie: samenwerking tussen staten en internationale organisaties
o Mensenrechten, milieu, arbeids- en gezondheidsrecht
- Integratie: attributie van bevoegdheden en relativering van statelijke
soevereiniteit
- Global Governance: mondiaal bestuur
o Regels voor mondiale uitdagingen zoals klimaatverandering
2. INTERNATIONAAL RECHT ALS HORIZONTAAL EN ONVOLMAAKT
SYSTEEM
- Instemming staten (= ‘oorspronkelijke’ subjecten van internationaal recht) =
cruciaal
- Consensualisme tussen soevereine staten
1
, - Geen centrale wetgever (uitz. Toekennen wetgevende bevoegdheid)
- Geen centrale rechter (tenzij instemming ad hoc of duurzaam)
- Geen centrale afdwinging
3. KENMERKEN INTERNATIONALE ORGANISATIES
3.1 GEMEENSCHAPPELIJKE KENMERKEN
- Samenwerkingsverband volkenrechtelijke subjecten (staten & internationale
organisaties)
- Nastreven gemeenschappelijke doelstellingen
- Oprichtingsverdrag
- Eigen organen met vertegenwoordigers
3.2 ORGANISATIE-GEBONDEN KENMERKEN
LIDMAATSCHAP
- Veelal staten (en internationale organisaties)
- ‘Open’ vs. ‘gesloten’
- ‘Universele’ vs. ‘regionale’
DOEL
- ‘Algemeen’ vs. ‘functioneel’
BEVOEGHEDEN
- ‘Toegewezen’ vs. ‘impliciete’ bevoegdheden
- ‘Intergouvernementele’ vs. ‘supranationale organisaties’
ORGANEN
- Plenair / dagelijks bestuur / secretariaat
- Eigen rechterlijke orgaan eerder uitzonderlijk
BESLUITVORMING
- Divers: unanimiteit / meerderheid / consensus
FINANCIËN
- Meestal via lidmaatschapsbijdragen en eventueel andere inkomsten
3.3 SUPRANATIONALE ORGANISATIES (EU ALS VOORBEELD PAR
EXCELLENCE)
- Organen bestaan (deels) uit personen die niet louter optreden voor hun staat
- Meerderheidsbeslissingen
- Organen kunnen bindende beslissingen nemen
2
, - Directe gevolgen voor particulieren
- Oprichtingsverdrag en secundaire besluitvorming vormen eigen rechtsorde
- Onafhankelijke rechtelijke orgaan waakt over geldigheid handelingen instellingen
en naleving besluiten staten
4. UNIVERSELE INTERNATIONALE ORGANISATIE: DE VERENIGDE
NATIES EN HAAR HOOFDORGANEN
4.1 VERENIGDE NATIES – ALGEMEEN
- Opvolger van Volkenbond
- °1945 VN-Handvest
- Vandaag: 193 leden (‘vredelievende staten’)
- Doel: handhaven internationale vrede en veiligheid – sociale, culturele en
humanitaire samenwerking, bevorderen eerbied rechten van de mens en
fundamentele vrijheden
- Praktijk: enorme evolutie (o.a. milieubescherming, strijd terrorisme)
- Sustainable Development Goals (17 SDG’s) wereldwijde duurzame ontwikkeling
4.2 VERENIGDE NATIES – HOOFDORGANEN
4.2.1 ALGEMENE VERGADERING
- Plenaire orgaan
- Besluitvorming
- Bevoegdheid
o Ruime politieke bevoegdheid: alle zaken in kader VN Handvest (uitz.
Nationale rechtsmacht en bevoegdheden Veiligheidsraad)
o # bevoegdheden samen met Veiligheidsraad
o # exclusieve bevoegdheden
- Niet-bindende resoluties
Illustratie 1.1: resolutie van Verenigde Naties eist einde van “onwettige
bezetting van Palestijns gebied door Israël”
4.2.2 VEILIGHEIDSRAAD
- 15 leden
o 5 permanente leden (vetorecht): VS, VK, Frankrijk, Rusland, China
o 10 niet-permanente leden (2 jaar)
- Politiek orgaan
- Bevoegdheid
o ‘Vreedzame geschillenregering’ niet-bindende aanbevelingen
3
en Europees
2024-2025
recht
HoGent
,INTERNATIONAAL RECHT
1. DEFINITIE, INDELING & FUNCTIE
1.1 DEFINITIE
- Internationaal recht: geen algemeen aanvaarde definitie
- Verleden: betrekkingen tussen volkeren (‘volkerenrecht’)
- Centrale rol: staten
- Toegenomen rol internationale organisaties, niet gouvernementele organisaties en
particulieren
Rechtstak die de internationale betrekkingen regelt = internationaal publiekrecht
1.2 INDELING
- Internationaal publiekrecht vs. internationaal privaatrecht
- Internationaal privaatrecht:
o Gedrag van individuen met grensoverschrijdend element
o Regels van nationaal recht (grotendeels geharmoniseerd):
Toepasselijk recht?
Bevoegde rechtbank?
Tenuitvoerlegging vonnis?
1.3 FUNCTIES VAN HET INTERNATIONAAL (PUBLIEK)RECHT
- Co-existentie: vreedzaam naast elkaar bestaan van staten
o Territoriale grenzen en soevereiniteit
o Jurisdictie over staatsburgers en uitzonderingen
- Coöperatie: samenwerking tussen staten en internationale organisaties
o Mensenrechten, milieu, arbeids- en gezondheidsrecht
- Integratie: attributie van bevoegdheden en relativering van statelijke
soevereiniteit
- Global Governance: mondiaal bestuur
o Regels voor mondiale uitdagingen zoals klimaatverandering
2. INTERNATIONAAL RECHT ALS HORIZONTAAL EN ONVOLMAAKT
SYSTEEM
- Instemming staten (= ‘oorspronkelijke’ subjecten van internationaal recht) =
cruciaal
- Consensualisme tussen soevereine staten
1
, - Geen centrale wetgever (uitz. Toekennen wetgevende bevoegdheid)
- Geen centrale rechter (tenzij instemming ad hoc of duurzaam)
- Geen centrale afdwinging
3. KENMERKEN INTERNATIONALE ORGANISATIES
3.1 GEMEENSCHAPPELIJKE KENMERKEN
- Samenwerkingsverband volkenrechtelijke subjecten (staten & internationale
organisaties)
- Nastreven gemeenschappelijke doelstellingen
- Oprichtingsverdrag
- Eigen organen met vertegenwoordigers
3.2 ORGANISATIE-GEBONDEN KENMERKEN
LIDMAATSCHAP
- Veelal staten (en internationale organisaties)
- ‘Open’ vs. ‘gesloten’
- ‘Universele’ vs. ‘regionale’
DOEL
- ‘Algemeen’ vs. ‘functioneel’
BEVOEGHEDEN
- ‘Toegewezen’ vs. ‘impliciete’ bevoegdheden
- ‘Intergouvernementele’ vs. ‘supranationale organisaties’
ORGANEN
- Plenair / dagelijks bestuur / secretariaat
- Eigen rechterlijke orgaan eerder uitzonderlijk
BESLUITVORMING
- Divers: unanimiteit / meerderheid / consensus
FINANCIËN
- Meestal via lidmaatschapsbijdragen en eventueel andere inkomsten
3.3 SUPRANATIONALE ORGANISATIES (EU ALS VOORBEELD PAR
EXCELLENCE)
- Organen bestaan (deels) uit personen die niet louter optreden voor hun staat
- Meerderheidsbeslissingen
- Organen kunnen bindende beslissingen nemen
2
, - Directe gevolgen voor particulieren
- Oprichtingsverdrag en secundaire besluitvorming vormen eigen rechtsorde
- Onafhankelijke rechtelijke orgaan waakt over geldigheid handelingen instellingen
en naleving besluiten staten
4. UNIVERSELE INTERNATIONALE ORGANISATIE: DE VERENIGDE
NATIES EN HAAR HOOFDORGANEN
4.1 VERENIGDE NATIES – ALGEMEEN
- Opvolger van Volkenbond
- °1945 VN-Handvest
- Vandaag: 193 leden (‘vredelievende staten’)
- Doel: handhaven internationale vrede en veiligheid – sociale, culturele en
humanitaire samenwerking, bevorderen eerbied rechten van de mens en
fundamentele vrijheden
- Praktijk: enorme evolutie (o.a. milieubescherming, strijd terrorisme)
- Sustainable Development Goals (17 SDG’s) wereldwijde duurzame ontwikkeling
4.2 VERENIGDE NATIES – HOOFDORGANEN
4.2.1 ALGEMENE VERGADERING
- Plenaire orgaan
- Besluitvorming
- Bevoegdheid
o Ruime politieke bevoegdheid: alle zaken in kader VN Handvest (uitz.
Nationale rechtsmacht en bevoegdheden Veiligheidsraad)
o # bevoegdheden samen met Veiligheidsraad
o # exclusieve bevoegdheden
- Niet-bindende resoluties
Illustratie 1.1: resolutie van Verenigde Naties eist einde van “onwettige
bezetting van Palestijns gebied door Israël”
4.2.2 VEILIGHEIDSRAAD
- 15 leden
o 5 permanente leden (vetorecht): VS, VK, Frankrijk, Rusland, China
o 10 niet-permanente leden (2 jaar)
- Politiek orgaan
- Bevoegdheid
o ‘Vreedzame geschillenregering’ niet-bindende aanbevelingen
3
