Medische gecompromitteerde patiënt
Algemene ziekteleer voor tandartsen
,Inhoudsopgave
Medische gecompromitteerde patiënt ............................................................................................................. 1
2. Infectieziekte ............................................................................................................................................. 4
Herpessimplexvirus (HSV).............................................................................................................................. 4
HIV/ aids ........................................................................................................................................................ 4
7. Stollingsstoornissen .................................................................................................................................. 7
Medicamenten die ingrijpen in het stollingssyteem ..................................................................................... 7
8. Hypertensie en circulatiestoornissen ........................................................................................................ 8
Factoren die de bloeddruk beïnvloeden........................................................................................................ 8
Hypertensie ................................................................................................................................................... 8
9. Hartziekten ............................................................................................................................................. 11
Ischemische hartziekten .............................................................................................................................. 11
Ritmestoornissen ......................................................................................................................................... 13
Pacemakertherapie ..................................................................................................................................... 14
Afwijkingen van de hartkleppen .................................................................................................................. 15
Infectieuze endocarditis .............................................................................................................................. 17
10. Aandoeningen van nieren en urinewegen .......................................................................................... 19
Chronische nierinsufficiëntie (uremie) ........................................................................................................ 19
Dialyse ......................................................................................................................................................... 20
Niertransplantatie ....................................................................................................................................... 21
13. Ziekte van de maagdarmkanaal ........................................................................................................ 22
Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD/ GORZ): ......................................................................................... 22
Bescherming maagslijmvlies bij gebruik analgetica .................................................................................... 24
Coeliakie ...................................................................................................................................................... 25
15. Diabetes mellitus ................................................................................................................................ 27
16. Endocriene ziekten ............................................................................................................................. 31
Hyperthyreoïdie ........................................................................................................................................... 31
Hypothyreoïdie ............................................................................................................................................ 32
Struma ......................................................................................................................................................... 33
18. Eetstoornissen en voedingsdeficiënties .............................................................................................. 34
Obesitas ....................................................................................................................................................... 34
Anorexia nervosa en boulimia nervosa ....................................................................................................... 35
20. Aandoeningen van het centraal zenuwstelsel .................................................................................... 38
Epilepsie....................................................................................................................................................... 38
Multipele sclerose ....................................................................................................................................... 39
Ziekte van Parkinson.................................................................................................................................... 40
Dementie ..................................................................................................................................................... 40
Cerebrovasculair accident (CVA) ................................................................................................................. 41
24. Acute situaties in de tandheelkunde .......................................................................................................... 44
Epileptische insult ........................................................................................................................................ 44
Lokale anesthesie in de tandheelkunde ............................................................................................................ 45
Hartziekten .................................................................................................................................................. 45
Hypertensie ................................................................................................................................................. 45
Cerebrovasculair accident ........................................................................................................................... 45
Verhoogde bloedingsneiging ....................................................................................................................... 45
Leverfunctiestoornissen .............................................................................................................................. 46
Diabetes mellitus ......................................................................................................................................... 46
Hyperthyreoïdie ........................................................................................................................................... 46
Hypoproteïnemie......................................................................................................................................... 46
, Zwangerschap .............................................................................................................................................. 46
Geneesmiddelengebruik.............................................................................................................................. 47
Parodontologie ................................................................................................................................................. 48
Fysiologie: spijsverteringsstelsel ................................................................................................................. 51
Fysiologie: urinewegstelsel en ziektebeelden ............................................................................................. 66
Fysiologie spijsverteringsstelselzelfstudie ........................................................................................................ 72
Spijsverteringskanaal ................................................................................................................................... 75
Buikvlies ....................................................................................................................................................... 76
, 2. Infectieziekte
Herpessimplexvirus (HSV)
HSV is een DNA-virus met een wereldwijde verspreiding en met de mens als enige gastheer.
Er worden twee typen HSV onderscheiden:
▪ Type 1 - het orale type dat via speeksel wordt overgebracht.
▪ Type 2 – genitale type dat via seksueel contact wordt overgebracht.
Bij de meeste kinderen treedt het virus op zonder symptomen (subklinisch). Wanneer er wel
verschijnselen optreden kan de (primaire)infectie na de latentietijd (4 dagen gemiddeld)
zichtbaar worden als een ulcerende gingivostomatitis. Een rode verkleuring van het
tandvlees en mondslijmvlies met ulceraties en korstvormig en symptomen van algehele
malaise en koorts (kan heel veel pijn doen). Wanneer iemand eenmaal is geïnfecteerd en de
primaire infectie heeft opgetreden wordt het virus weer latent en blijft het altijd aanwezig in
de sensibele ganglia van het zenuwstelsel. Het virus kan door bepaalde factoren (zonlicht,
koorts, stress) weer actief worden, waarbij er blaasjes rondom de mond en op de lippen
verschijnselen (bij enkele uitzonderingen zelfs het oog en de huid). Na 3 dagen ontstaat er
een pussend en korstig stadium en na tien dagen zijn de laesies verdwenen.
Tandheelkunde
De primaire infectie met HSV-1 kan heel pijnlijk zijn, hierdoor kan eten, drinken en
tandheelkundige ingrepen onmogelijk zijn. Daarnaast is het virus zowel in de primaire als in
de secundaire fase erg besmettelijk. Er dient door de behandelaar dus ten alle tijden
voorkomen te worden dat het virus door tandheelkundig handelen kan worden
overgedragen aan een andere patiënt → op ACTA niet behandelen bij actieve laesies
(wanneer er pus zichtbaar is), als het niet anders kan op het einde van de dag en de HSV
afdekken.
HIV/ aids
Aids is een vorm van secundaire immuundeficiëntie waarbij het immuunsysteem
tekortschiet als gevolg van een infectie met het humane immunodeficiëntie virus (HIV).
Overdracht van het virus vindt plaats via seksueel contact, besmette injectienaalden,
transfusie van bloed of bloedproducten en van moeder naar kind via de placenta en soms via
moedermelk. Het virus hecht zich aan het CD4-eiwit op de membraan van zogeheten CD4-
positieve lymfocyten. Er ontstaat geleidelijk een verlies van CD4-cellen waarbij het aantal
positieve CD4 lymfocyten onder de grens van 200 cellen µl komen → er ontstaan
symptomen.
Algemene ziekteleer voor tandartsen
,Inhoudsopgave
Medische gecompromitteerde patiënt ............................................................................................................. 1
2. Infectieziekte ............................................................................................................................................. 4
Herpessimplexvirus (HSV).............................................................................................................................. 4
HIV/ aids ........................................................................................................................................................ 4
7. Stollingsstoornissen .................................................................................................................................. 7
Medicamenten die ingrijpen in het stollingssyteem ..................................................................................... 7
8. Hypertensie en circulatiestoornissen ........................................................................................................ 8
Factoren die de bloeddruk beïnvloeden........................................................................................................ 8
Hypertensie ................................................................................................................................................... 8
9. Hartziekten ............................................................................................................................................. 11
Ischemische hartziekten .............................................................................................................................. 11
Ritmestoornissen ......................................................................................................................................... 13
Pacemakertherapie ..................................................................................................................................... 14
Afwijkingen van de hartkleppen .................................................................................................................. 15
Infectieuze endocarditis .............................................................................................................................. 17
10. Aandoeningen van nieren en urinewegen .......................................................................................... 19
Chronische nierinsufficiëntie (uremie) ........................................................................................................ 19
Dialyse ......................................................................................................................................................... 20
Niertransplantatie ....................................................................................................................................... 21
13. Ziekte van de maagdarmkanaal ........................................................................................................ 22
Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD/ GORZ): ......................................................................................... 22
Bescherming maagslijmvlies bij gebruik analgetica .................................................................................... 24
Coeliakie ...................................................................................................................................................... 25
15. Diabetes mellitus ................................................................................................................................ 27
16. Endocriene ziekten ............................................................................................................................. 31
Hyperthyreoïdie ........................................................................................................................................... 31
Hypothyreoïdie ............................................................................................................................................ 32
Struma ......................................................................................................................................................... 33
18. Eetstoornissen en voedingsdeficiënties .............................................................................................. 34
Obesitas ....................................................................................................................................................... 34
Anorexia nervosa en boulimia nervosa ....................................................................................................... 35
20. Aandoeningen van het centraal zenuwstelsel .................................................................................... 38
Epilepsie....................................................................................................................................................... 38
Multipele sclerose ....................................................................................................................................... 39
Ziekte van Parkinson.................................................................................................................................... 40
Dementie ..................................................................................................................................................... 40
Cerebrovasculair accident (CVA) ................................................................................................................. 41
24. Acute situaties in de tandheelkunde .......................................................................................................... 44
Epileptische insult ........................................................................................................................................ 44
Lokale anesthesie in de tandheelkunde ............................................................................................................ 45
Hartziekten .................................................................................................................................................. 45
Hypertensie ................................................................................................................................................. 45
Cerebrovasculair accident ........................................................................................................................... 45
Verhoogde bloedingsneiging ....................................................................................................................... 45
Leverfunctiestoornissen .............................................................................................................................. 46
Diabetes mellitus ......................................................................................................................................... 46
Hyperthyreoïdie ........................................................................................................................................... 46
Hypoproteïnemie......................................................................................................................................... 46
, Zwangerschap .............................................................................................................................................. 46
Geneesmiddelengebruik.............................................................................................................................. 47
Parodontologie ................................................................................................................................................. 48
Fysiologie: spijsverteringsstelsel ................................................................................................................. 51
Fysiologie: urinewegstelsel en ziektebeelden ............................................................................................. 66
Fysiologie spijsverteringsstelselzelfstudie ........................................................................................................ 72
Spijsverteringskanaal ................................................................................................................................... 75
Buikvlies ....................................................................................................................................................... 76
, 2. Infectieziekte
Herpessimplexvirus (HSV)
HSV is een DNA-virus met een wereldwijde verspreiding en met de mens als enige gastheer.
Er worden twee typen HSV onderscheiden:
▪ Type 1 - het orale type dat via speeksel wordt overgebracht.
▪ Type 2 – genitale type dat via seksueel contact wordt overgebracht.
Bij de meeste kinderen treedt het virus op zonder symptomen (subklinisch). Wanneer er wel
verschijnselen optreden kan de (primaire)infectie na de latentietijd (4 dagen gemiddeld)
zichtbaar worden als een ulcerende gingivostomatitis. Een rode verkleuring van het
tandvlees en mondslijmvlies met ulceraties en korstvormig en symptomen van algehele
malaise en koorts (kan heel veel pijn doen). Wanneer iemand eenmaal is geïnfecteerd en de
primaire infectie heeft opgetreden wordt het virus weer latent en blijft het altijd aanwezig in
de sensibele ganglia van het zenuwstelsel. Het virus kan door bepaalde factoren (zonlicht,
koorts, stress) weer actief worden, waarbij er blaasjes rondom de mond en op de lippen
verschijnselen (bij enkele uitzonderingen zelfs het oog en de huid). Na 3 dagen ontstaat er
een pussend en korstig stadium en na tien dagen zijn de laesies verdwenen.
Tandheelkunde
De primaire infectie met HSV-1 kan heel pijnlijk zijn, hierdoor kan eten, drinken en
tandheelkundige ingrepen onmogelijk zijn. Daarnaast is het virus zowel in de primaire als in
de secundaire fase erg besmettelijk. Er dient door de behandelaar dus ten alle tijden
voorkomen te worden dat het virus door tandheelkundig handelen kan worden
overgedragen aan een andere patiënt → op ACTA niet behandelen bij actieve laesies
(wanneer er pus zichtbaar is), als het niet anders kan op het einde van de dag en de HSV
afdekken.
HIV/ aids
Aids is een vorm van secundaire immuundeficiëntie waarbij het immuunsysteem
tekortschiet als gevolg van een infectie met het humane immunodeficiëntie virus (HIV).
Overdracht van het virus vindt plaats via seksueel contact, besmette injectienaalden,
transfusie van bloed of bloedproducten en van moeder naar kind via de placenta en soms via
moedermelk. Het virus hecht zich aan het CD4-eiwit op de membraan van zogeheten CD4-
positieve lymfocyten. Er ontstaat geleidelijk een verlies van CD4-cellen waarbij het aantal
positieve CD4 lymfocyten onder de grens van 200 cellen µl komen → er ontstaan
symptomen.
