Samenvatting Inleiding tot het economisch recht (HIR) (DoH12a)

Inleiding tot het economisch recht
Boek I: Recht en rechtstaat
Hoofdstuk I. Het begrip recht
 Inleidend voorbeeld: kiekenkot arrestatie
 In koninklijk besluit voorwaarden voor wat een lichte maaltijd is
 Gebraden kip behoort hier niet toe
 Bvba het kiekenkot werd vervolgd

Afdeling 1. De basiskenmerken van recht

 Traditionele definitie recht
 Geheel van regels
 Regelt uiterlijke gedragingen van mensen
 Worden in bepaalde maatschappij door bevoegd orgaan opgelegd
 Naleving door overheid afdwingbaar

 Rechtsregels vs. gedragsregels
 Gerechtsregels:
 Geheel van normen (wat mag, wat niet)
 Regelt uitwendig gedrag
 Enkel bezig met gedachten en gevoelens indien deze veruitwendigd worden in materiële
daden
 Maatschappelijk fenomeen: weerspiegelen fundamentele kenmerken van maatschappij
 Gedragsregels
 Hoe mensen zich moeten gedragen binnen context

Afdeling 2. Objectief en subjectief recht

 Objectief & subjectief recht
 Objectief recht:
 Geheel van regels
 Uiterlijke gedragingen van maatschappij regelt
 Afdwingbaar door overheid
 Subjectief recht:
 Door (objectief) recht beschermde aanspraken op andermans gedrag
 Het is mijn recht om…
 ‘Subjectief’ verwijs naar titularis van het recht, rechtssubject

Afdeling 3. Enkele begrippen in het objectief recht

 Begrippen in objectief recht
 Positief recht:
 Vignerend recht
 Verwijst naar recht op bepaalde plaats en tijdstip
 Tegengesteld aan: rechtsgeschiedenis, zoals men in toekomst zou willen (wenselijk recht)

, Gemeen recht en bijzonder recht
 Bijzondere regel altijd voorrang op algemene regel
 Formeel en materieel recht
 Materieel recht: eigenlijke gedragsvoorschriften (antwoord wat is)
 Formeel recht: eigenlijke gedragsvoorschriften af te dwingen (antwoord hoe uitgevoerd)
 Aanvullend recht:
 Rechtsregels indien partijen niet anders overeengekomen zijn
 Vrij om van af te wijken
 ‘Standaardregels’  ‘modeloplossing’ (hoe partijen vermoedelijk hadden gewild)
 Publiek vs. privaat
 Privaatrecht: regelt private belangen van burgers onderling  aanvullend
 Publiekrecht: beheerst verhouding burgers vs. overheid vs. organisatie  dwingend
 Dwingend recht:
 Niet afwijkbaar
 Ook niet bij onderlinge afspraken
 Dient om zwakkere partijen te beschermen
 Gewoon dwingend recht: verschillende groepen van beschermde personen:
 Onvoldoende mature personen
 Economisch zwakkere personen
 Gewone burgers
 afleidbaar: uitdrukkelijke vermelding of via verwoording (direct  indirect)
 Dwingend recht van openbare orde: beschermen van algemeen belang
 Beschermt fundamentele waarden maatschappij
bv. gezondheid, veiligheid, huwelijk
 Tijdsgebonden doordat fundamentele waarden veranderen doorheen tijd
 overstijgt louter particuliere belang!

Aanvullend recht Dwingend recht Dwingend recht van openbare
orde
Doel Aanvullen lacunes in Bescherming Bescherming algemeen belang
afspraken tussen private belangen
partijen
Afstand Steeds mogelijk Nadat recht Niet mogelijk
verworven is
Sanctie Geen Relatieve Absolute nietigheid die door elke
Afwijken is altijd nietigheid, enkel belanghebbende alsook
mogelijk beschermde partij ambtshalve door rechter kan
kan inroepen (niet worden ingeroepen
rechter)

,Hoofdstuk II. De indelingen van het objectief recht
Afdeling 1. Publiek- en privaatrecht

 Indeling van het recht
 Privaat recht: verhouding tussen burgers onderling
 Burgerlijk recht
 Vermogensrecht
 Zakenrecht bv. eigendom, vruchtgebruik
 Verbintenissenrecht bv. koop, huur
 Personen en familiaal recht
 Familiaal vermogensrecht
 Ondernemingsrecht
 Vennootschapsrecht
 Publiek recht: organisatie van staat en verhouding staat en burgers
 Grondwettelijk of constitutioneel recht
 Administratief recht
 Fiscaalrecht
 Strafprocesrecht
 Gemengd privaatrecht – publiekrecht
 Economisch recht bv. mededingingsrecht, marktpraktijken
 Sociaal recht bv. arbeids- en socialezekerheidsrecht

Hoofdstuk III. De rechtstaat
Afdeling 1. Algemeen

 Staat
 Uitvaardigen, toepassen en afdwingen van rechtsregels
 Dit volgens door regels beheerste procedures (meestal democratie)
 Ook onderworpen aan recht
 fundamentele rechten + vrijheden zijn vastgelegd in GW
 moeilijk te veranderen + vermijd van willekeur

Afdeling 2. Scheiding der machten

 Trias politica
 Onderscheid:
 Wetgevende macht: art. 36 GW
 Uitvoerende macht: art. 37 GW
 Rechterlijke macht: art. 40 GW
 doel machtsconcentraties vermijden en systeem wederzijdse controle
 Geen invloed uitoefenen op elkaar
 Geen uitspraken over concrete zaken van elkaar
 Scheiding der machten mag niet geschonden worden



Hoofdstuk IV. De bronnen van het recht
 Bronnen van recht
 Herkomst van regel is bepalend voor karakter, niet inhoud

,  Hiërarchie van rechtsbronnen
 Internationaal R.
 Supranationaal R.
 Nationaal R.
 Grondwet
 Formele wetten (federaal/deelstaten)
 Koninklijke, regerings- en ministeriële besluiten
 Gewoonte / algemene rechtsbeginselen
 Rechtspraak / Rechtsleer

 Wet
 Bindend:
 De wet
 Materiële wet: algemene rechtsregel met onpersoonlijk karakter
 Formele wet: beslissing van wetgevende macht
 Gewoonterecht
 Niet opgeschreven wetten
 Door gewoontes bindende regel geworden
 Algemene rechtsbeginselen
 Niet concreet opgeschreven
 In andere wetten staan er opvattingen van bv. eigendomsrecht
 Basisprincipes van onze rechtsorde
 Gezaghebbend:
 Rechtspraak
 Geheel van uitspraken van rechtscolleges waarbij rechtsgeschillen
worden beslecht
 Rechterlijke beslissingen binden slechts betrokken partijen
 kan aangehaald worden, niet binden, maar belangrijke bron van
recht
 Rechtsleer/doctrine
 Geheel van (wetenschappelijke) teksten over recht
 Artikelen, boeken, commentaren van juristen over bepaalde
juridische onderwerpen en rechtsdomeinen
 kan aangehaald worden, niet bindend, maar wel
beïnvloeden/inspireren van wetgever




Hoofdstuk V. De totstandkoming van wetgeving
Afdeling 1. Inleiding

 Federale België