1 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Thema 1: recht en rechtswetenschappen, inleidende beschouwingen
1. Inleiding
Recht komt terug in het dagelijks leven: bij de bakker, op een festival. Recht is overal. Recht is
onderverdeeld in grote takken: privaat, straf, publiek, burgerlijk,.. Recht en dat is dan weer
onderverdeeld in de kleinere takken zoals familie recht. België focust op het statelijk recht.
Jargon binnen het recht: terminologie dat binnen het recht wordt gebruikt, eigen vaktaal
Rechtsmethodiek: de manier van denken binnen het recht , dat kan verklaren waarom een
advocaat een moordenaar ‘steunt’ in een proces
2. wat is recht?
Vaak wordt er gedacht aan het Amerikaans systeem maar dat is vaak niet zo representatief.
Programma’s zoals vrederechter tonen het beter aan.
België gebruikt al bijna 200 jaar dezelfde wetboeken, volgens de code de Napoleon. Koen Geens
heeft daar iets aan veranderd waardoor er stilaan veranderingen door gevoerd zullen worden
want de maatschappij is veranderd
Vanaf 2026 zal er een nieuw strafwetboek zijn
Minister Van Der linden = minister van Justitie
Veel fundamentele vrijheden die in de grondwet en mensenrecht verdagingen staan komen
onder druk te staan omdat dat de privacy en straffen verhinderd en daardoor er soms achterop
gelopen wordt.
• Wij gaan het positief recht bekijken = het geldend recht = het recht zoals het is
• We gaan niet metajurdisch naar het recht kijken= recht als object van een andere
wetenschap zoals vanuit de economie, criminologie, sociologie, filosofie
We kunnen de vraag ‘wat is recht?’ bekijken vanuit de geschiedenis, zo kunnen we vergelijken
hoe we vroeger samen leefden. De maatschappij bestaat uit regels en sancties. De
hoofdindeling binnen het recht is de onderverdeling in privaat en publiek recht, deze kunnen
verder onderverdeeld worden.
• Privaatrecht= macht gebaseerd op onderlinge afspraken, als je met vrienden afspreekt
om op café te gaan dan sluit je eigenlijk een contract
• Publiekrecht= machtsafspraken= macht die de overheid heeft gebaseerd op bewijzen (je
mag niet zomaar mensen opsluiten , is op basis van regels) vroeger konden ze doen wat ze
wouden en opnemen wie ze willen
Hoe redeneert een jurist? Een jurist moet zaken kunnen kwalificeren, die moet alles kunnen
juridisch aantonen
Verhouding rechten en plichten? ieder recht heeft ook een plicht maar niet elke plicht is een
recht
, 2 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Rechtsfeit= er gebeurt iets (per ongeluk) en er worden daar juridische gevolgen aan gekoppeld
Voorbeeld: corona pandemie was niks juridisch aan maar heeft juridische gevolgen, hetzelfde voor een
verkeersongeval
• Centrale vraag hierbij: wie draagt de schade?
Recht= geheel van principes en uitzonderingen daarop
- Volgens het principe betaalt iedereen zijn eigen schade
- Uitzondering: iemand brengt anders schade toe
➢ Uitzoeken of er schuldige zijn = strafrechtelijk onderzoek
➢ Geen schuldige? = burgerlijke procedure
➢ Kwalificatie van de feiten: (on)opzettelijke slagen en verwondingen?
• Burgerlijk recht
Buitencontractuele aansprakelijkheid = iemand die schade heeft veroorzaakt moet
die ook vergoeding
Contractuele aansprakelijkheid= er is een overeenkomst
- Burgerlijke partij gesteld= iemand die schade vergoeding eist, je kan niet eisen
dat iemand opgepakt wordt , dat is een veel voorkomende misvatting
Verschil strafrechtelijke en burgerlijke fouten: Alle strafrechtelijke fouten zijn burgerlijke
fouten maar niet omgekeerd. De intentie maakt het verschil tussen burgerlijk en strafrecht
• De tweede centrale vraag: is er een contract?
Contract= een contract of overeenstemming is een wilsovereenstemming tussen
twee of meer personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan (art. 5.4
BW)
Contract = een verbintenis = een rechtsband waarbij één of meer personen jegens
één of meer personen gehouden zijn iets te geven, iets te doen of iets te laten
Voorbeeld: de reissector
Er staan twee principes op zo een contract
Principe 1 De overeenkomst strekt de partijen tot wet (Art. 6.69 BW)
- Uitvoering moet
- De reis moet worden uitgevoerd
Principe 2 Een contractuele aansprakelijkheid (Art. 5.27 BW)
- Als een partij door haar eigen fout in gebreke blijft bij de
uitvoering van haar verbintenissen
Gevolg: schadevergoeding wegens niet-uitvoering overeenkomst
UITZONDERING: overmacht
Theorie is vaak nog anders dan de praktijk, de werkelijke wereld verschilt met de
juridische wereld
, 3 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Voorbeeld: wat met terugbetaling reis (vliegtickets, hotel, enz..)
• Wat staat er in de algemene voorwaarden?
Misschien bestaat de touroperator (vrijwillig een deel) terug
Iets over pandemie, iets over geannuleerde reis?
Theoretisch kan je je geld terugvragen
De algemene voorwaarden zijn de kleine lettertjes waarmee iedereen akkoord gaat
Wat als er geen contract is?
• Dan geldt het principe dat iedereen zijn eigen schade draagt
• Uitzondering: onrechtmatige daad
Iedereen die door zijn fout schade veroorzaakt aan een ander moet deze schade
vergoeden (Art. 1382 BW)
• Vraag: heeft de touroperator (vaak een vennootschap) een fout begaan?
Andere vergoedingsmechanismes
• GFG= Garantiefonds reizen
• Reis/ annulatie verzekering
Het recht komt overal voor: coronacrisis, burenruzies, mode ( Louboutin heeft ervoor gezorgd dat
zij enkel schoenen mogen maken met rode zolen) Maar ook u naam want die is ingeschreven en dus
rechterlijk bepaald , ook u leeftijd is iets waar het recht gevolgen aan heeft aangezien je onder de
achttien veel dingen niet mag. Maar ook rond geslacht wordt er recht aan gekoppeld.
Gedragsvoorschriften: Recht regelt de werkelijkheid en bepaalt wat mag, niet mag en moet.
Iedere maatschappij heeft nood aan recht, aan regels
Recht is complex en dynamisch concept dat door de eeuwen heen een
verschillende definitie heeft en functies. Immanuel Kant stelde vast dat er geen
vaste definitie gegeven kan worden na dat hij dit geprobeerd heeft, het is
afhankelijk van tijd en ruimte: een belangrijke rede hiervoor is dat recht een
andere vorm aanneemt naargelang de omgeving waarin ze voorkomt
Recht is contingent= afhankelijk van tijd en ruimte
Poging tot definitie statelijk recht: min of meer een samenhangend geheel van waarden,
begrippen, gedragsvoorschriften en instellingen met de bedoeling de maatschappij te ordenen
door gedragsvoorschriften waaraan van overheidswege sancties kleven. Er zijn verschillende
stelsels
Als er opeens een steen los komt in het plafond van Ugent en er valt goud oud, van wie is dat dan? Is dat
van de eerlijke vinder, wordt het verdeeld door de mensen die het gevonden hebben? Vroeger was de regel
de helft voor de vinder en de helft voor de persoon die over de grond bezit
• De derde Centrale vraag: wie heeft aanspraak op (een deel van) schat?
Anders gesteld: wie heeft subjectief recht op die schat?
Is concreet: specifieke casus, rechtssubject (natuurlijke personen en rechtspersonen)
Antwoord in het objectief recht : alle regels die de inhoud, wijze van
totstandkoming en van verdwijning, , het bewijs en de bescherming van
subjectieve rechten bepalen (in casu art. 3.29 BW)
, 4 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Abstract: niet specifiek
Recht regelt subjectieve rechten van rechtssubjecten via het objectief recht
• Objectief recht= algemeen voor iedereen geldend, niet specifiek
• Recht is NIET neutraal maar de uitkomst van (politieke) keuzes
• Objectief recht verschilt van land tot land (zelfs van regio tot regio of gemeente tot
gemeente)
Er zijn twee soorten subjectieve rechten
Subjectieve Tegenover de overheid (publiekrecht)
politieke We kunnen gaan stemmen en deelnemen aan de politiek
rechten
Subjectieve Tegenover de medeburgers (privaatrecht)
civiele rechten • Persoonlijkheidsrechten – persoon
• Familierechten – familie
• Zakelijke rechten – zaak (gsm, laptop, je bezit)
• Vorderingsrechten – andere persoon (als je geld aan iemand leent
maar die geeft het niet terug dan kan je dat terug vorderen)
• Intellectuele rechten – intellectueel concept (auteursrechten op je
notities)
Het recht heeft een georganiseerde structuur nodig om die regels te kunnen afdwingen
• Er zijn extra regels nodig (bv: procesrecht) (zodat het volgens regels verloopt en je niet zomaar
iemand kan opnemen op je eigen manier,..)
• Structuren nodig (rechtbanken, gevangenissen)
Het heeft ook een georganiseerde structuur nodig voor de verandering van de regels
• Maatschappij is niet statisch, maar verandert, evolueert
• Recht evolueert mee (in de rechtspraktijk (uitspraken rechter), rechtsleer en wetgeving)
DUS SAMENVATTEND:
1. Recht regelt de subjectieve rechten van rechtssubjecten via het objectief recht
2. Recht: een georganiseerde structuur inzake toepassing en afwinging van de regelen
3. Recht is een georganiseerde structuur voor de verandering van de regels
➔ Recht is dus de ‘Geïnstitutionaliseerde ordening van het menselijk handelen in de
samenleving’ (geen perfecte definitie )
, 5 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Recht ≠ Rechtspositivisme ↔ natuurrecht
rechtvaardig
• Natuurrecht= alle mensen hebben overal ter wereld hetzelfde recht
• Recht positivisme= gaan er tegenin want afhankelijk van context,
cultuur,.
Op papier is het makkelijk om bepaalde rechten te hebben maar in de
werkelijkheid zijn ze soms niet afdwingbaar
Doel voor rechtvaardigheid te bereiken is niet altijd bereikbaar omdat de
rechter de wet moet volgen en niet veel ruimte heeft om te manoeuvreren
Bijvoorbeeld:
• Onschuldig opgesloten
• Schuldig maar vrijgesproken
• Erfenis: successierechten soms loodzwaar: je moet belasting betalen op
wat je erft
Recht hebben Het is niet omdat je recht hebt dat je recht krijgt
≠ gelijk
krijgen • Geen precedentenwerking: de rechter is niet verplicht om een geval
van een persoon te beoordelen door soortgelijke gevallen. De
rechters kunnen een andere beslissing maken ( de rechter van Tielt kan
een andere beslissing maken dan de rechter van Mechelen )
• Kosten-baten-analyse maken want een proces duurt enorm lang, is
enorm tijdrovend en bezorgt zeer veel stress
Recht ≠ U recht halen
zaligmakend • Het is complex, tegenstrijdig en onduidelijk
• Er zijn meerdere oplossingen voor eenzelfde probleem
• Er is een overregulering: het zijn massa’s regels
• Er is een verouderde wetgeving
Hiaten (vb. draagmoederschap), het is niet perfect geregeld
2. recht-rechtvaardigheid-juristen en burgers
Recht vs rechtswetenschap
Recht: in theorie rationeel , er is over nagedacht
- Paradigma’s
Iedereen wordt geacht de wet te kennen ( geen rechtsdwaling: je kan niet zeggen
dat je het niet wist) maar dat is totaal niet zo in de werkelijkheid, niemand kent
alle regels
Indeling in rechtstakken
, 6 Samenvatting algemene beginselen van het recht
- Jurist= afgestudeerde, gediplomeerde -> professionalisering (gevaar want als
juristen alles gaan bepalen dan gaan ze misschien het gevoel met de
werkelijkheid verliezen)
Maar: recht wordt in de praktijk door mensen toegepast, er worden dus fouten gemaakt
Heoe moet de rechter alles interpreteren
Interpretatienood voor rechter (interpreteren is subjectief): daarom wordt er gezegd weet welke
rechter voor u zit , de waarden en invloeden kunnen een rol spelen
De wetgever is onvoorzienbaarheid is een probleem
Je mag recht niet in eigen handen nemen: zelf iemand opsluiten, zelf op iemand schieten
3. een recht? Of summa divisio
Twee soorten • Essentie: horizontale ↔ verticale relaties
verhoudingen • Onderscheid vaak moeilijk en één probleem kent meerdere aspecten
• Onderscheid wordt betwist → naar een monisme?
• Vb.: goede trouw ↔ gewekt vertrouwen
• Arbeidsrechtbank: zowel arbeids- als sociaal recht
Belang • Rechtbanken vb. burenproblemen
onderscheid • Terminologie vb. concessie
• Denkcategorieën vb. goede trouw ↔ continuïteit
• Heuristiek (bibliotheken, wetboeken, databanken)
Criteria • Aard van de partijen? Neen
• Wel:
o Geweldmonopolie
o Nut
o Cass.: organiek ↔ functioneel criterium (derdenbindend)
4. maatschappij ordenen door gedragsvoorschriften
De voorschriften proberen een bepaalde orde aan te brengen in de maatschappij. Het gaatvmeer
bepaald om een prescriptieve ordening: een ordening die toont hoe de dingen zouden moeten
zijn (hoewel ze in de praktijk niet zo zijn) Het recht kan verschillende doelen nastreven:
• Codificerende finaliteit: recht legt bestaande maatschappelijke normen en waarden
vast, bijvoorbeeld door strafwetten die aangeven welke gedragingen onacceptabel zijn
• Modificerende finaliteit: recht wordt gebruikt om gedrag en maatschappelijke structuren
actief te veranderen
Daarnaast wordt het recht vaak als een politieke en beleidsmatige keuze gezien, waarbij juristen
werken binnen een kader dat deels door de politiek wordt bepaald.
Thema 1: recht en rechtswetenschappen, inleidende beschouwingen
1. Inleiding
Recht komt terug in het dagelijks leven: bij de bakker, op een festival. Recht is overal. Recht is
onderverdeeld in grote takken: privaat, straf, publiek, burgerlijk,.. Recht en dat is dan weer
onderverdeeld in de kleinere takken zoals familie recht. België focust op het statelijk recht.
Jargon binnen het recht: terminologie dat binnen het recht wordt gebruikt, eigen vaktaal
Rechtsmethodiek: de manier van denken binnen het recht , dat kan verklaren waarom een
advocaat een moordenaar ‘steunt’ in een proces
2. wat is recht?
Vaak wordt er gedacht aan het Amerikaans systeem maar dat is vaak niet zo representatief.
Programma’s zoals vrederechter tonen het beter aan.
België gebruikt al bijna 200 jaar dezelfde wetboeken, volgens de code de Napoleon. Koen Geens
heeft daar iets aan veranderd waardoor er stilaan veranderingen door gevoerd zullen worden
want de maatschappij is veranderd
Vanaf 2026 zal er een nieuw strafwetboek zijn
Minister Van Der linden = minister van Justitie
Veel fundamentele vrijheden die in de grondwet en mensenrecht verdagingen staan komen
onder druk te staan omdat dat de privacy en straffen verhinderd en daardoor er soms achterop
gelopen wordt.
• Wij gaan het positief recht bekijken = het geldend recht = het recht zoals het is
• We gaan niet metajurdisch naar het recht kijken= recht als object van een andere
wetenschap zoals vanuit de economie, criminologie, sociologie, filosofie
We kunnen de vraag ‘wat is recht?’ bekijken vanuit de geschiedenis, zo kunnen we vergelijken
hoe we vroeger samen leefden. De maatschappij bestaat uit regels en sancties. De
hoofdindeling binnen het recht is de onderverdeling in privaat en publiek recht, deze kunnen
verder onderverdeeld worden.
• Privaatrecht= macht gebaseerd op onderlinge afspraken, als je met vrienden afspreekt
om op café te gaan dan sluit je eigenlijk een contract
• Publiekrecht= machtsafspraken= macht die de overheid heeft gebaseerd op bewijzen (je
mag niet zomaar mensen opsluiten , is op basis van regels) vroeger konden ze doen wat ze
wouden en opnemen wie ze willen
Hoe redeneert een jurist? Een jurist moet zaken kunnen kwalificeren, die moet alles kunnen
juridisch aantonen
Verhouding rechten en plichten? ieder recht heeft ook een plicht maar niet elke plicht is een
recht
, 2 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Rechtsfeit= er gebeurt iets (per ongeluk) en er worden daar juridische gevolgen aan gekoppeld
Voorbeeld: corona pandemie was niks juridisch aan maar heeft juridische gevolgen, hetzelfde voor een
verkeersongeval
• Centrale vraag hierbij: wie draagt de schade?
Recht= geheel van principes en uitzonderingen daarop
- Volgens het principe betaalt iedereen zijn eigen schade
- Uitzondering: iemand brengt anders schade toe
➢ Uitzoeken of er schuldige zijn = strafrechtelijk onderzoek
➢ Geen schuldige? = burgerlijke procedure
➢ Kwalificatie van de feiten: (on)opzettelijke slagen en verwondingen?
• Burgerlijk recht
Buitencontractuele aansprakelijkheid = iemand die schade heeft veroorzaakt moet
die ook vergoeding
Contractuele aansprakelijkheid= er is een overeenkomst
- Burgerlijke partij gesteld= iemand die schade vergoeding eist, je kan niet eisen
dat iemand opgepakt wordt , dat is een veel voorkomende misvatting
Verschil strafrechtelijke en burgerlijke fouten: Alle strafrechtelijke fouten zijn burgerlijke
fouten maar niet omgekeerd. De intentie maakt het verschil tussen burgerlijk en strafrecht
• De tweede centrale vraag: is er een contract?
Contract= een contract of overeenstemming is een wilsovereenstemming tussen
twee of meer personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan (art. 5.4
BW)
Contract = een verbintenis = een rechtsband waarbij één of meer personen jegens
één of meer personen gehouden zijn iets te geven, iets te doen of iets te laten
Voorbeeld: de reissector
Er staan twee principes op zo een contract
Principe 1 De overeenkomst strekt de partijen tot wet (Art. 6.69 BW)
- Uitvoering moet
- De reis moet worden uitgevoerd
Principe 2 Een contractuele aansprakelijkheid (Art. 5.27 BW)
- Als een partij door haar eigen fout in gebreke blijft bij de
uitvoering van haar verbintenissen
Gevolg: schadevergoeding wegens niet-uitvoering overeenkomst
UITZONDERING: overmacht
Theorie is vaak nog anders dan de praktijk, de werkelijke wereld verschilt met de
juridische wereld
, 3 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Voorbeeld: wat met terugbetaling reis (vliegtickets, hotel, enz..)
• Wat staat er in de algemene voorwaarden?
Misschien bestaat de touroperator (vrijwillig een deel) terug
Iets over pandemie, iets over geannuleerde reis?
Theoretisch kan je je geld terugvragen
De algemene voorwaarden zijn de kleine lettertjes waarmee iedereen akkoord gaat
Wat als er geen contract is?
• Dan geldt het principe dat iedereen zijn eigen schade draagt
• Uitzondering: onrechtmatige daad
Iedereen die door zijn fout schade veroorzaakt aan een ander moet deze schade
vergoeden (Art. 1382 BW)
• Vraag: heeft de touroperator (vaak een vennootschap) een fout begaan?
Andere vergoedingsmechanismes
• GFG= Garantiefonds reizen
• Reis/ annulatie verzekering
Het recht komt overal voor: coronacrisis, burenruzies, mode ( Louboutin heeft ervoor gezorgd dat
zij enkel schoenen mogen maken met rode zolen) Maar ook u naam want die is ingeschreven en dus
rechterlijk bepaald , ook u leeftijd is iets waar het recht gevolgen aan heeft aangezien je onder de
achttien veel dingen niet mag. Maar ook rond geslacht wordt er recht aan gekoppeld.
Gedragsvoorschriften: Recht regelt de werkelijkheid en bepaalt wat mag, niet mag en moet.
Iedere maatschappij heeft nood aan recht, aan regels
Recht is complex en dynamisch concept dat door de eeuwen heen een
verschillende definitie heeft en functies. Immanuel Kant stelde vast dat er geen
vaste definitie gegeven kan worden na dat hij dit geprobeerd heeft, het is
afhankelijk van tijd en ruimte: een belangrijke rede hiervoor is dat recht een
andere vorm aanneemt naargelang de omgeving waarin ze voorkomt
Recht is contingent= afhankelijk van tijd en ruimte
Poging tot definitie statelijk recht: min of meer een samenhangend geheel van waarden,
begrippen, gedragsvoorschriften en instellingen met de bedoeling de maatschappij te ordenen
door gedragsvoorschriften waaraan van overheidswege sancties kleven. Er zijn verschillende
stelsels
Als er opeens een steen los komt in het plafond van Ugent en er valt goud oud, van wie is dat dan? Is dat
van de eerlijke vinder, wordt het verdeeld door de mensen die het gevonden hebben? Vroeger was de regel
de helft voor de vinder en de helft voor de persoon die over de grond bezit
• De derde Centrale vraag: wie heeft aanspraak op (een deel van) schat?
Anders gesteld: wie heeft subjectief recht op die schat?
Is concreet: specifieke casus, rechtssubject (natuurlijke personen en rechtspersonen)
Antwoord in het objectief recht : alle regels die de inhoud, wijze van
totstandkoming en van verdwijning, , het bewijs en de bescherming van
subjectieve rechten bepalen (in casu art. 3.29 BW)
, 4 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Abstract: niet specifiek
Recht regelt subjectieve rechten van rechtssubjecten via het objectief recht
• Objectief recht= algemeen voor iedereen geldend, niet specifiek
• Recht is NIET neutraal maar de uitkomst van (politieke) keuzes
• Objectief recht verschilt van land tot land (zelfs van regio tot regio of gemeente tot
gemeente)
Er zijn twee soorten subjectieve rechten
Subjectieve Tegenover de overheid (publiekrecht)
politieke We kunnen gaan stemmen en deelnemen aan de politiek
rechten
Subjectieve Tegenover de medeburgers (privaatrecht)
civiele rechten • Persoonlijkheidsrechten – persoon
• Familierechten – familie
• Zakelijke rechten – zaak (gsm, laptop, je bezit)
• Vorderingsrechten – andere persoon (als je geld aan iemand leent
maar die geeft het niet terug dan kan je dat terug vorderen)
• Intellectuele rechten – intellectueel concept (auteursrechten op je
notities)
Het recht heeft een georganiseerde structuur nodig om die regels te kunnen afdwingen
• Er zijn extra regels nodig (bv: procesrecht) (zodat het volgens regels verloopt en je niet zomaar
iemand kan opnemen op je eigen manier,..)
• Structuren nodig (rechtbanken, gevangenissen)
Het heeft ook een georganiseerde structuur nodig voor de verandering van de regels
• Maatschappij is niet statisch, maar verandert, evolueert
• Recht evolueert mee (in de rechtspraktijk (uitspraken rechter), rechtsleer en wetgeving)
DUS SAMENVATTEND:
1. Recht regelt de subjectieve rechten van rechtssubjecten via het objectief recht
2. Recht: een georganiseerde structuur inzake toepassing en afwinging van de regelen
3. Recht is een georganiseerde structuur voor de verandering van de regels
➔ Recht is dus de ‘Geïnstitutionaliseerde ordening van het menselijk handelen in de
samenleving’ (geen perfecte definitie )
, 5 Samenvatting algemene beginselen van het recht
Recht ≠ Rechtspositivisme ↔ natuurrecht
rechtvaardig
• Natuurrecht= alle mensen hebben overal ter wereld hetzelfde recht
• Recht positivisme= gaan er tegenin want afhankelijk van context,
cultuur,.
Op papier is het makkelijk om bepaalde rechten te hebben maar in de
werkelijkheid zijn ze soms niet afdwingbaar
Doel voor rechtvaardigheid te bereiken is niet altijd bereikbaar omdat de
rechter de wet moet volgen en niet veel ruimte heeft om te manoeuvreren
Bijvoorbeeld:
• Onschuldig opgesloten
• Schuldig maar vrijgesproken
• Erfenis: successierechten soms loodzwaar: je moet belasting betalen op
wat je erft
Recht hebben Het is niet omdat je recht hebt dat je recht krijgt
≠ gelijk
krijgen • Geen precedentenwerking: de rechter is niet verplicht om een geval
van een persoon te beoordelen door soortgelijke gevallen. De
rechters kunnen een andere beslissing maken ( de rechter van Tielt kan
een andere beslissing maken dan de rechter van Mechelen )
• Kosten-baten-analyse maken want een proces duurt enorm lang, is
enorm tijdrovend en bezorgt zeer veel stress
Recht ≠ U recht halen
zaligmakend • Het is complex, tegenstrijdig en onduidelijk
• Er zijn meerdere oplossingen voor eenzelfde probleem
• Er is een overregulering: het zijn massa’s regels
• Er is een verouderde wetgeving
Hiaten (vb. draagmoederschap), het is niet perfect geregeld
2. recht-rechtvaardigheid-juristen en burgers
Recht vs rechtswetenschap
Recht: in theorie rationeel , er is over nagedacht
- Paradigma’s
Iedereen wordt geacht de wet te kennen ( geen rechtsdwaling: je kan niet zeggen
dat je het niet wist) maar dat is totaal niet zo in de werkelijkheid, niemand kent
alle regels
Indeling in rechtstakken
, 6 Samenvatting algemene beginselen van het recht
- Jurist= afgestudeerde, gediplomeerde -> professionalisering (gevaar want als
juristen alles gaan bepalen dan gaan ze misschien het gevoel met de
werkelijkheid verliezen)
Maar: recht wordt in de praktijk door mensen toegepast, er worden dus fouten gemaakt
Heoe moet de rechter alles interpreteren
Interpretatienood voor rechter (interpreteren is subjectief): daarom wordt er gezegd weet welke
rechter voor u zit , de waarden en invloeden kunnen een rol spelen
De wetgever is onvoorzienbaarheid is een probleem
Je mag recht niet in eigen handen nemen: zelf iemand opsluiten, zelf op iemand schieten
3. een recht? Of summa divisio
Twee soorten • Essentie: horizontale ↔ verticale relaties
verhoudingen • Onderscheid vaak moeilijk en één probleem kent meerdere aspecten
• Onderscheid wordt betwist → naar een monisme?
• Vb.: goede trouw ↔ gewekt vertrouwen
• Arbeidsrechtbank: zowel arbeids- als sociaal recht
Belang • Rechtbanken vb. burenproblemen
onderscheid • Terminologie vb. concessie
• Denkcategorieën vb. goede trouw ↔ continuïteit
• Heuristiek (bibliotheken, wetboeken, databanken)
Criteria • Aard van de partijen? Neen
• Wel:
o Geweldmonopolie
o Nut
o Cass.: organiek ↔ functioneel criterium (derdenbindend)
4. maatschappij ordenen door gedragsvoorschriften
De voorschriften proberen een bepaalde orde aan te brengen in de maatschappij. Het gaatvmeer
bepaald om een prescriptieve ordening: een ordening die toont hoe de dingen zouden moeten
zijn (hoewel ze in de praktijk niet zo zijn) Het recht kan verschillende doelen nastreven:
• Codificerende finaliteit: recht legt bestaande maatschappelijke normen en waarden
vast, bijvoorbeeld door strafwetten die aangeven welke gedragingen onacceptabel zijn
• Modificerende finaliteit: recht wordt gebruikt om gedrag en maatschappelijke structuren
actief te veranderen
Daarnaast wordt het recht vaak als een politieke en beleidsmatige keuze gezien, waarbij juristen
werken binnen een kader dat deels door de politiek wordt bepaald.
