lOMoARcPSD|30817890
SAMENVATTING FILOSOFIE
HOOFDSTUK 1: DE OORSPRONG VAN DE FILOSOFIE
HOOFDSTUK 2: SOCRATES EN DE SOFISTEN
HOOFDSTUK 3: DE GROT VAN PLATO
HOOFDSTUK 4: DE TEOLOGIE VAN ARISTOTELES
HOOFDSTUK 5: DE TUIN VAN EPICURUS
HOOFDSTUK 6: DE STOÏCIJNEN EN HET LOT
HOOFDSTUK 7: MICHEL DE MONTAIGNE
HOOFDSTUK 8: RATIONALISMEN EMPIRISME EN DE WTENSCHAPPELIJKE REVOLUTIE
HOOFDSTUK 9: DE COPERNICAANSE WENDING VAN KANT
HOOFDSTUK 10: SCHOPENHAUERS WIL TOT LEVEN
HOOFDSTUK 11: NIETZSCHE FILOSOOF MET DE HAMER
HOOFDSTUK 12: EMMANUEL, LEVINAS EN HANNAH ARENDT
,
, lOMoARcPSD|30817890
HOOFDSTUK 1: OORSPRONG VAN DE
FILOSOFIE
INLEIDING
Filosofie = komt van het Griekse filein en sophia
à filein: ‘houden van’
à Sophia: Godin van de wijsheid
→ In het begin was filosofie enkel iets voor mannen, maar vanaf de 20ste eeuw begon het ook iets voor vrouwen te
worden omdat ze toen ook meer toegang kregen tot het onderwijs.
Rond de 6de eeuw v.Chr. (Westerse wereld) rond de streek van de Egeïsche zee → ontstaan filosofie.
OORSPRONG FILOSOFIE
Er zijn 2 visies over het ontstaan van filosofie:
1. Filosofie is zo oud als de mens zelf: iedereen die diepzinnige vragen stelt is filosofisch bezig
2. Filosofie is een manier van denken die ontstaan is in een bepaalde periode binnen een bepaalde cultuur
à westerse filosofie: 6e eeuw v. Chr. Streek rond de Egeïsche zee
à Oosten: 6e eeuw v. Chr. Nieuwe filosofische zienswijzen
▪ India: Upanishaden (= filosofische reflecties op de oeroude Vedische geschriften)
▪ China: Confucius zorgde voor een uitgewerkte sociale filosofie, Taoïsme kende een bloei
VAN MYTHOS NAAR LOGOS
Is het onstaan van de Westerse filosofie
2.1 MYTHOS
Mythos = een wereldbeeld gebaseerd op mythen, vaak met Goden en fantastische verhalen.
→ Verhalen uit de westerse wereld: uitdrijving van het aards paradijs/ Odysseus = verhalen die vragen beantwoorden
aan de hand van metaforen.
2.2 LOGOS
Logos = een wereldbeeld dat de oorzaak zoekt in een ‘rationele’ verklaring.
à relationaliteit verwijst naar:
• belang voor observatie en argumentatie neemt toe
• de natuur wordt uit de natuur verklaard
1
, lOMoARcPSD|30817890
HOE IS DEZE SPRONG IN HET ‘DENKEN’ TE BEGRIJPEN?
à overgang ging samen met verstedelijking. Iedereen kwam samen met zijn eigen visie die met elkaar botsten.
à dichter Xenophanes reflecteert over de vraag hoe we zo verschillen in visie over goden:
ð Xenophanes zegt: ‘als dieren de Goden konden afbeelden dan zouden ze die afbeelden naar
henzelf’. Hij stelt dus een metastandpunt in waarbij hij zegt: ‘ik weet het niet’ ‘mensen hebben
nooit iets over goden geweten en dat zullen we ook nooit weten’
OMSCHRIJVING EN INDELING VAN DE FILOSIFIE
TUSSEN RELIGIE EN WETENSCHAP
Omschrijving filosofie volgens Crescenzo à filosofie bevindt zich tussen religie en wetenschap
Wetenschap: bestudeert de fenomenen; alles wat objectiveerbaar, zichtbaar en meetbaar is. Hun domein is dus de
materiële werkelijkheid.
- Wetenschappers gaan hierbij op zoek naar wetten en theorieën die deze fenomenen kunnen verklaren.
- Wetenschap kent het verschil niet tussen goed en kwaad niet en kunnen niet antwoorden op vragen zoals;
‘wat is bewustzijn?’, ‘wat is zingeving?’,…
- Uit wetenschap voortvloeit natuurfilosofie werd fysica en later ook natuurwetenschappen en socio-
psychologie.
- Ratio= rede, verstand
Empirie= zintuigelijke waarneming
Religie: zoekt naar iets absoluut en biedt troost en zingeving. Het gaat voorbij zintuigen en het verstand. Het domein is
zingeving, waarden, bewustzijn…
Westen: de filosofie ontwikkelde zich naar wetenschap in het Westen. ‘afsplitsing’ in 1543, jaar waarin Copernicus met
‘over beweging van hemelsferen’ en Vesalius met ‘over de samenstelling van het menselijk lichaam’
Francis Bacon: ontwikkeling van de wettenschappelijke methode en lanceren begrippen inductie en experiment.
DRIE GROTE VRAGEN
3 essentiële vragen volgens Kant
1) Wat kan ik weten?
• Ons denken
2) Wat moet ik doen?
= wat is de mens?
▪ Ons handelen
3) Wat mag ik hopen?
▪ Onze verwachtingen
Indeling van Ferry: filosofie houdt zich bezig met;
• Kennis: objectieve feiten en begrippen en hoe die op elkaar inspelen; datgene dat je weet.
(werkelijkheid)
• Wijsheid: de manier waarop we in het leven staan, het handelen en omgaan moet goed zijn. (heil of
geluk)
• Ethiek: rechtvaardigheid
2
SAMENVATTING FILOSOFIE
HOOFDSTUK 1: DE OORSPRONG VAN DE FILOSOFIE
HOOFDSTUK 2: SOCRATES EN DE SOFISTEN
HOOFDSTUK 3: DE GROT VAN PLATO
HOOFDSTUK 4: DE TEOLOGIE VAN ARISTOTELES
HOOFDSTUK 5: DE TUIN VAN EPICURUS
HOOFDSTUK 6: DE STOÏCIJNEN EN HET LOT
HOOFDSTUK 7: MICHEL DE MONTAIGNE
HOOFDSTUK 8: RATIONALISMEN EMPIRISME EN DE WTENSCHAPPELIJKE REVOLUTIE
HOOFDSTUK 9: DE COPERNICAANSE WENDING VAN KANT
HOOFDSTUK 10: SCHOPENHAUERS WIL TOT LEVEN
HOOFDSTUK 11: NIETZSCHE FILOSOOF MET DE HAMER
HOOFDSTUK 12: EMMANUEL, LEVINAS EN HANNAH ARENDT
,
, lOMoARcPSD|30817890
HOOFDSTUK 1: OORSPRONG VAN DE
FILOSOFIE
INLEIDING
Filosofie = komt van het Griekse filein en sophia
à filein: ‘houden van’
à Sophia: Godin van de wijsheid
→ In het begin was filosofie enkel iets voor mannen, maar vanaf de 20ste eeuw begon het ook iets voor vrouwen te
worden omdat ze toen ook meer toegang kregen tot het onderwijs.
Rond de 6de eeuw v.Chr. (Westerse wereld) rond de streek van de Egeïsche zee → ontstaan filosofie.
OORSPRONG FILOSOFIE
Er zijn 2 visies over het ontstaan van filosofie:
1. Filosofie is zo oud als de mens zelf: iedereen die diepzinnige vragen stelt is filosofisch bezig
2. Filosofie is een manier van denken die ontstaan is in een bepaalde periode binnen een bepaalde cultuur
à westerse filosofie: 6e eeuw v. Chr. Streek rond de Egeïsche zee
à Oosten: 6e eeuw v. Chr. Nieuwe filosofische zienswijzen
▪ India: Upanishaden (= filosofische reflecties op de oeroude Vedische geschriften)
▪ China: Confucius zorgde voor een uitgewerkte sociale filosofie, Taoïsme kende een bloei
VAN MYTHOS NAAR LOGOS
Is het onstaan van de Westerse filosofie
2.1 MYTHOS
Mythos = een wereldbeeld gebaseerd op mythen, vaak met Goden en fantastische verhalen.
→ Verhalen uit de westerse wereld: uitdrijving van het aards paradijs/ Odysseus = verhalen die vragen beantwoorden
aan de hand van metaforen.
2.2 LOGOS
Logos = een wereldbeeld dat de oorzaak zoekt in een ‘rationele’ verklaring.
à relationaliteit verwijst naar:
• belang voor observatie en argumentatie neemt toe
• de natuur wordt uit de natuur verklaard
1
, lOMoARcPSD|30817890
HOE IS DEZE SPRONG IN HET ‘DENKEN’ TE BEGRIJPEN?
à overgang ging samen met verstedelijking. Iedereen kwam samen met zijn eigen visie die met elkaar botsten.
à dichter Xenophanes reflecteert over de vraag hoe we zo verschillen in visie over goden:
ð Xenophanes zegt: ‘als dieren de Goden konden afbeelden dan zouden ze die afbeelden naar
henzelf’. Hij stelt dus een metastandpunt in waarbij hij zegt: ‘ik weet het niet’ ‘mensen hebben
nooit iets over goden geweten en dat zullen we ook nooit weten’
OMSCHRIJVING EN INDELING VAN DE FILOSIFIE
TUSSEN RELIGIE EN WETENSCHAP
Omschrijving filosofie volgens Crescenzo à filosofie bevindt zich tussen religie en wetenschap
Wetenschap: bestudeert de fenomenen; alles wat objectiveerbaar, zichtbaar en meetbaar is. Hun domein is dus de
materiële werkelijkheid.
- Wetenschappers gaan hierbij op zoek naar wetten en theorieën die deze fenomenen kunnen verklaren.
- Wetenschap kent het verschil niet tussen goed en kwaad niet en kunnen niet antwoorden op vragen zoals;
‘wat is bewustzijn?’, ‘wat is zingeving?’,…
- Uit wetenschap voortvloeit natuurfilosofie werd fysica en later ook natuurwetenschappen en socio-
psychologie.
- Ratio= rede, verstand
Empirie= zintuigelijke waarneming
Religie: zoekt naar iets absoluut en biedt troost en zingeving. Het gaat voorbij zintuigen en het verstand. Het domein is
zingeving, waarden, bewustzijn…
Westen: de filosofie ontwikkelde zich naar wetenschap in het Westen. ‘afsplitsing’ in 1543, jaar waarin Copernicus met
‘over beweging van hemelsferen’ en Vesalius met ‘over de samenstelling van het menselijk lichaam’
Francis Bacon: ontwikkeling van de wettenschappelijke methode en lanceren begrippen inductie en experiment.
DRIE GROTE VRAGEN
3 essentiële vragen volgens Kant
1) Wat kan ik weten?
• Ons denken
2) Wat moet ik doen?
= wat is de mens?
▪ Ons handelen
3) Wat mag ik hopen?
▪ Onze verwachtingen
Indeling van Ferry: filosofie houdt zich bezig met;
• Kennis: objectieve feiten en begrippen en hoe die op elkaar inspelen; datgene dat je weet.
(werkelijkheid)
• Wijsheid: de manier waarop we in het leven staan, het handelen en omgaan moet goed zijn. (heil of
geluk)
• Ethiek: rechtvaardigheid
2
