Gemotiveerd leren en lesgeven
H1. Wat is motivatie
1.1. Waaruit blijkt motivatie?
Motivatie is essentieel voor leren. Zijn ze gemotiveerd dan steken ze meer energie in
leeractiviteiten. Maar hoe kun je dit nou zien aan een leerling? Toch is het niet altijd zichtbaar
in het gedrag. Motivatie heeft invloed op het opstarten van een activiteit, de manier waarop
deze wordt uitgevoerd, de intensiteit en het doorzettingsvermogen waarmee de activiteit word
uitgevoerd.
Opstarten: de motivatie bepaalt of een leerling bijv. aan een bepaalde activiteit gaat beginnen
of niet. Lage motivatie uitstelgedrag. Motivatie bepaald of een leerling tijdens een
groepsopdracht actief meedoet of het werk uit handen geeft.
Uitvoering: ook heeft motivatie van invloed op hoe een leeractiviteit wordt uitgevoerd. Het
gaat om het gebruiken van goede strategieën, de nauwgezetheid en de mate waarin perfectie
wordt nagestreefd bij de uitvoerig van de activiteit.
Intensiteit: ook de hoeveelheid energie is bepalend door motivatie. Deze energie bepaalt de
intensiteit waarmee de leerling de activiteit uitvoert. De mate van concentratie, de mate
waarin een leerling opgaat in de activiteit.
Doorzettingsvermogen: Motivatie is ook bepalend voor het doorzettingsvermogen. De
bepaalt de snelheid waarmee leerlingen opgeven wanneer iets niet lukt.
Op basis van verschillen tussen laag- en hoog gemotiveerde leerlingen is het niet moeilijk om
te voorspellen hoe de leerprestaties van beide groepen leerlingen zullen zijn. Aandacht en
concentratie zijn nodig en leren vraagt tijd.
Oorzaken gebrek motivatie:
- Geen belang aan het doel
- Niet bekwaam voelen om de leeractiviteit uit te voeren
- Geen ondersteuning, terwijl wel nodig acht
- Gelooft niet dat de uitvoerig tot het gewenste doel zal leiden
- Iets anders is belangrijker of aantrekkelijker
Uit onderzoek blijkt dat kinderen uit een hoger of lager sociaaleconomisch milieu of met een
migratieachtergrond even gemotiveerd zijn dan andere. We hebben deze leerlingen vaak
minder zelfvertrouwen. Ze hebben vaker het gevoel iets niet te
kunnen.
1.2. Theoretische benadering van motivatie
5 belangrijke motivatietheorieën
Piramide van Maslow
Maslow presenteerde piramide waarin universele behoefte van
de mens in een volgorde plaatste. Wat onder in de piramide
staat leeft de mens als eerste na, voordat hij zich kan richten op
een hogere behoefte. Hoewel de theorie verhelderend kan werken, is de theorie niet helemaal
correct. Het blijkt dat niet altijd geldt dat de volgorde aangehouden moet worden. Een mens
kan bijv. ziek zijn toch behoefte hebben aan gezelschap of gemotiveerd zijn nieuwe dingen te
leren.
, Verwachtingstheorie van Vroom
Vroom gaf de motivatie weer in een
formule: Motivatie = verwachting x
beloning x waarde
Dit betekent dat deze 3 aspecten
meespelen bij het bepalen van de
motivatie. Als een leerling laag
scoort op een van deze 3 aspecten, zal dus de motivatie laag zijn.
- Verwachting: de mate waarin een leerling verwacht dat een bepaalde actie tot succes
zal leiden. Een leerling let bijv. op als hij daar iets van opsteekt of de stof zal
begrijpen.
- Beloning: welk beeld heeft de leerling van het voordeel of het succes dat een bepaalde
leeractiviteit oplevert. Bijv. doordat de leraar overhoort of omdat ze een voldoende
willen halen.
- Waarde: Hoe belangrijk vindt de leerling het verwachte effect van de inspanning en
de beloning. Richt de leerling waarde op het verwerven van bepaalde kennis of een
hoog cijfer dan zal de motivatie toenemen.
De motivatie van leerlingen om te leren is alleen hoog als leerlingen verwachten dat extra
inzet leidt tot beter presteren, als de verwachte beloning die dit oplevert hen aanspreekt en als
ze veel belang hechten aan de leerprestatie en de beloning. Hoewel spelen er toch andere
aspecten een rol bij motivatie.
Attributietheorie van Weiner
Motivatie hangt samen met attributies: de
factoren waaraan een mens zijn succes of falen
toeschrijft. De locus of control is de mate
waarin een mens gelooft dat hij controle heeft
over de gebeurtenissen in zijn leven.
Externe locus of control externe attributies en
denken dat invloeden van buiten hen bepalen
hoe hun leven verloopt.
Interne locus of control interne attributies en geloven dat zij zelf bepalend zijn in het leven.
Ook kunnen attributies beïnvloedbaar zijn. Leerlingen kunnen hun succes en falen
toeschrijven aan factoren die ze kunnen beïnvloeden, zoals hun eigen inzet of werkzaamheden
in de straat tijdens een toets.
Belangrijkste voor motivatie: interne attributies die wel beïnvloedbaar zijn, dus succes en
falen aan eigen inzet.
Interne factor Externe factor
Beïnvloedbaar Ik heb er hard voor geleerd De leraar heeft het goed
Ik ben te laat naar bed uitgelegd
gegaan De toets was te moeilijk
Niet beïnvloedbaar Ik ben goed in rekenen Ik heb geluk gehad
Ik ben slecht in taal Ze vroegen niet wat ik wist
H1. Wat is motivatie
1.1. Waaruit blijkt motivatie?
Motivatie is essentieel voor leren. Zijn ze gemotiveerd dan steken ze meer energie in
leeractiviteiten. Maar hoe kun je dit nou zien aan een leerling? Toch is het niet altijd zichtbaar
in het gedrag. Motivatie heeft invloed op het opstarten van een activiteit, de manier waarop
deze wordt uitgevoerd, de intensiteit en het doorzettingsvermogen waarmee de activiteit word
uitgevoerd.
Opstarten: de motivatie bepaalt of een leerling bijv. aan een bepaalde activiteit gaat beginnen
of niet. Lage motivatie uitstelgedrag. Motivatie bepaald of een leerling tijdens een
groepsopdracht actief meedoet of het werk uit handen geeft.
Uitvoering: ook heeft motivatie van invloed op hoe een leeractiviteit wordt uitgevoerd. Het
gaat om het gebruiken van goede strategieën, de nauwgezetheid en de mate waarin perfectie
wordt nagestreefd bij de uitvoerig van de activiteit.
Intensiteit: ook de hoeveelheid energie is bepalend door motivatie. Deze energie bepaalt de
intensiteit waarmee de leerling de activiteit uitvoert. De mate van concentratie, de mate
waarin een leerling opgaat in de activiteit.
Doorzettingsvermogen: Motivatie is ook bepalend voor het doorzettingsvermogen. De
bepaalt de snelheid waarmee leerlingen opgeven wanneer iets niet lukt.
Op basis van verschillen tussen laag- en hoog gemotiveerde leerlingen is het niet moeilijk om
te voorspellen hoe de leerprestaties van beide groepen leerlingen zullen zijn. Aandacht en
concentratie zijn nodig en leren vraagt tijd.
Oorzaken gebrek motivatie:
- Geen belang aan het doel
- Niet bekwaam voelen om de leeractiviteit uit te voeren
- Geen ondersteuning, terwijl wel nodig acht
- Gelooft niet dat de uitvoerig tot het gewenste doel zal leiden
- Iets anders is belangrijker of aantrekkelijker
Uit onderzoek blijkt dat kinderen uit een hoger of lager sociaaleconomisch milieu of met een
migratieachtergrond even gemotiveerd zijn dan andere. We hebben deze leerlingen vaak
minder zelfvertrouwen. Ze hebben vaker het gevoel iets niet te
kunnen.
1.2. Theoretische benadering van motivatie
5 belangrijke motivatietheorieën
Piramide van Maslow
Maslow presenteerde piramide waarin universele behoefte van
de mens in een volgorde plaatste. Wat onder in de piramide
staat leeft de mens als eerste na, voordat hij zich kan richten op
een hogere behoefte. Hoewel de theorie verhelderend kan werken, is de theorie niet helemaal
correct. Het blijkt dat niet altijd geldt dat de volgorde aangehouden moet worden. Een mens
kan bijv. ziek zijn toch behoefte hebben aan gezelschap of gemotiveerd zijn nieuwe dingen te
leren.
, Verwachtingstheorie van Vroom
Vroom gaf de motivatie weer in een
formule: Motivatie = verwachting x
beloning x waarde
Dit betekent dat deze 3 aspecten
meespelen bij het bepalen van de
motivatie. Als een leerling laag
scoort op een van deze 3 aspecten, zal dus de motivatie laag zijn.
- Verwachting: de mate waarin een leerling verwacht dat een bepaalde actie tot succes
zal leiden. Een leerling let bijv. op als hij daar iets van opsteekt of de stof zal
begrijpen.
- Beloning: welk beeld heeft de leerling van het voordeel of het succes dat een bepaalde
leeractiviteit oplevert. Bijv. doordat de leraar overhoort of omdat ze een voldoende
willen halen.
- Waarde: Hoe belangrijk vindt de leerling het verwachte effect van de inspanning en
de beloning. Richt de leerling waarde op het verwerven van bepaalde kennis of een
hoog cijfer dan zal de motivatie toenemen.
De motivatie van leerlingen om te leren is alleen hoog als leerlingen verwachten dat extra
inzet leidt tot beter presteren, als de verwachte beloning die dit oplevert hen aanspreekt en als
ze veel belang hechten aan de leerprestatie en de beloning. Hoewel spelen er toch andere
aspecten een rol bij motivatie.
Attributietheorie van Weiner
Motivatie hangt samen met attributies: de
factoren waaraan een mens zijn succes of falen
toeschrijft. De locus of control is de mate
waarin een mens gelooft dat hij controle heeft
over de gebeurtenissen in zijn leven.
Externe locus of control externe attributies en
denken dat invloeden van buiten hen bepalen
hoe hun leven verloopt.
Interne locus of control interne attributies en geloven dat zij zelf bepalend zijn in het leven.
Ook kunnen attributies beïnvloedbaar zijn. Leerlingen kunnen hun succes en falen
toeschrijven aan factoren die ze kunnen beïnvloeden, zoals hun eigen inzet of werkzaamheden
in de straat tijdens een toets.
Belangrijkste voor motivatie: interne attributies die wel beïnvloedbaar zijn, dus succes en
falen aan eigen inzet.
Interne factor Externe factor
Beïnvloedbaar Ik heb er hard voor geleerd De leraar heeft het goed
Ik ben te laat naar bed uitgelegd
gegaan De toets was te moeilijk
Niet beïnvloedbaar Ik ben goed in rekenen Ik heb geluk gehad
Ik ben slecht in taal Ze vroegen niet wat ik wist
