Omgevingsrecht
Inleiding
Omgevingsrecht: leefomgeving (ruimtelijke ordeningsrecht en milieurecht)
Hoofdstuk 1. Omgevingsrecht en het recht
Enkel randnummers 8,9 en 10 handboek
1. recht
Sinds 2015 meer nadruk op milieurecht, minder ruimtelijke ordeningsrecht
Sinds 2019 meer nadruk op duurzame ontwikkeling
Sinds 2021 vak bestuurs- en omgevingsrecht samen
1.1 recht, rechtstakken en rechtsbronnen
1.1.1 rechtstakken
Milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht als vakgebied
- Jonge rechtstakken waarbij instrumentele functie van het recht centraal staat
(recht als middel om een beleid te voeren)
- Eigen systematiek en instrumenten (beginselen, kwaliteitsnormen,
emissienormen, productnomen, afstandsregels,...)
= reden dat het een eigen rechtstak is
- Belangrijk voor welzijn en economie
- Belangrijk deel van het bestuursrecht voor de rechtspraktijk
Vb. in Vlaanderen
1.1.2 (rechts)bronnen
Handboeken/boeken
Zoals jaarlijks Milieuzakboekje (dik) , Zakboekje Ruimtelijke ordening
Tijdschriften
Zoals TMR, TROS, MER, TOO, STORM
2. bestuursrecht
2.1 omschrijving en situering
Vooral bestuursrecht maar niet alleen: dwarsdoorsnede van het recht
Vergunningsrecht om te bouwen, aansprakelijkheid voor milieuschade, ecofiscaliteit,...
Toenemende invloed op het privaatrecht
OMGEVINGSRECHT 1
, Vb. bodemattest bij verkoop van een onroerend goed anders relatief nietige
overeenkomst (ter bescherming van de koper)
Vanaf ’70 term omgevingsrecht
- In ME ook al regels
- Napo had al decreet over exploitatievergunning
2.2 milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
Omgevingsrecht = milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
- Milieubeleid
o Milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging/vervuiling
o Milieubeheer: beheer natuurlijke rijkdommen (bodem, water, ertsen, enz.)
o Natuurbehoud: behoud natuurgebieden, wilde flora en fauna
- Ruimtelijke ordening: bestemming van ruimte (toekenning van functies van gebieden
zoals wonen, landbouw, industrie)
= beleid voor ontplooiing van menselijke activiteiten
- Beleid inzake onroerend erfgoed (monumenten etc.)
Energierecht (regulering m.b.t. productie, transport, verbruik van energie)
OMGEVINGSRECHT 2
, - Grote evolutie in het soort problemen
3. bronnen van het milieurecht en het ruimtelijk bestuursrecht
3.1 internationaal niveau
Ruim 90% van de milieumaatregelen internationaal beïnvloed.
Ruimtelijke ordening: niet bevoegd
3.2 Europees niveau
70% van de milieumaatregelen wordt door de EU beïnvloed.
Ruimtelijke ordening: niet bevoegd
Zorgt voor problemen in Vlaanderen: we bouwen te veel: daardoor veel overstromingen etc.
De EU kan wel via een omweg invloed uitoefenen op de ruimtelijke ordening. Door een
richtlijn uit te vaardigen. Dit moet omgezet worden in nationale wetgeving.
Vb. luchtpollutie (heeft indirect invloed op de ruimtelijke ordening)
Recent groene ambities EU: Green Deal, klimaatneutraal tegen 2050,...
Onder invloed van Ursula von Der Leyen (voorzitter EC)
3.3 Belgisch en Vlaams niveau
.3.1 overzicht van de rechtsbronnen
Steeds veeel vergunningen nodig door de sectorale vergunningen
è Tendens naar integratie en codificatie milieurecht sinds eind ’80
Vb. in Vlaanderen:
- Integratie exploitatie- en lozingsvergunning in milieuvergunning in 1985
Bestond heel lang naast bouwvergunning: dan slechts 2 vergunningen nodig ipv
vb. 15
- Invloed werkstukken van professoren è Decreet algemene bepalingen DABM
1995 (systematisch opgebouwd)
= vroeger meer wetenschappelijke input gevraagd dan nu
OMGEVINGSRECHT 3
, Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht
sinds begin 21steE
Vb. in Vlaanderen:
- integratie van stedenbouwkundige en milieuvergunning in omgevingsvergunning
in 2014
- nieuwe term overgewaaid uit Nederland: omgevingsrecht omvat milieurecht en
ruimtelijke ordeningsrecht
geen nieuwe term, bestond al langer in Nederland
- in andere talen vaak maar één woord voor milieu en omgeving (bv. Engels:
‘environment’)
terugdringen van administratieve lasten staat ook centraal
- fancy termen: smarter regulation, better regulation, fitness check,…
- gevaar: sommigen willen onder dit mom het milieubeleid afzwakken (huidige
tendens)
3.3.2 kenmerken van de bevoegdheidsverdeling
3.3.3 bevoegdheidsverdeling in het milieurecht en het ruimtelijk bestuursrecht
Gewesten bevoegd, behalve voor...
OMGEVINGSRECHT 4
Inleiding
Omgevingsrecht: leefomgeving (ruimtelijke ordeningsrecht en milieurecht)
Hoofdstuk 1. Omgevingsrecht en het recht
Enkel randnummers 8,9 en 10 handboek
1. recht
Sinds 2015 meer nadruk op milieurecht, minder ruimtelijke ordeningsrecht
Sinds 2019 meer nadruk op duurzame ontwikkeling
Sinds 2021 vak bestuurs- en omgevingsrecht samen
1.1 recht, rechtstakken en rechtsbronnen
1.1.1 rechtstakken
Milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht als vakgebied
- Jonge rechtstakken waarbij instrumentele functie van het recht centraal staat
(recht als middel om een beleid te voeren)
- Eigen systematiek en instrumenten (beginselen, kwaliteitsnormen,
emissienormen, productnomen, afstandsregels,...)
= reden dat het een eigen rechtstak is
- Belangrijk voor welzijn en economie
- Belangrijk deel van het bestuursrecht voor de rechtspraktijk
Vb. in Vlaanderen
1.1.2 (rechts)bronnen
Handboeken/boeken
Zoals jaarlijks Milieuzakboekje (dik) , Zakboekje Ruimtelijke ordening
Tijdschriften
Zoals TMR, TROS, MER, TOO, STORM
2. bestuursrecht
2.1 omschrijving en situering
Vooral bestuursrecht maar niet alleen: dwarsdoorsnede van het recht
Vergunningsrecht om te bouwen, aansprakelijkheid voor milieuschade, ecofiscaliteit,...
Toenemende invloed op het privaatrecht
OMGEVINGSRECHT 1
, Vb. bodemattest bij verkoop van een onroerend goed anders relatief nietige
overeenkomst (ter bescherming van de koper)
Vanaf ’70 term omgevingsrecht
- In ME ook al regels
- Napo had al decreet over exploitatievergunning
2.2 milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
Omgevingsrecht = milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht
- Milieubeleid
o Milieuhygiëne: bestrijding van verontreiniging/vervuiling
o Milieubeheer: beheer natuurlijke rijkdommen (bodem, water, ertsen, enz.)
o Natuurbehoud: behoud natuurgebieden, wilde flora en fauna
- Ruimtelijke ordening: bestemming van ruimte (toekenning van functies van gebieden
zoals wonen, landbouw, industrie)
= beleid voor ontplooiing van menselijke activiteiten
- Beleid inzake onroerend erfgoed (monumenten etc.)
Energierecht (regulering m.b.t. productie, transport, verbruik van energie)
OMGEVINGSRECHT 2
, - Grote evolutie in het soort problemen
3. bronnen van het milieurecht en het ruimtelijk bestuursrecht
3.1 internationaal niveau
Ruim 90% van de milieumaatregelen internationaal beïnvloed.
Ruimtelijke ordening: niet bevoegd
3.2 Europees niveau
70% van de milieumaatregelen wordt door de EU beïnvloed.
Ruimtelijke ordening: niet bevoegd
Zorgt voor problemen in Vlaanderen: we bouwen te veel: daardoor veel overstromingen etc.
De EU kan wel via een omweg invloed uitoefenen op de ruimtelijke ordening. Door een
richtlijn uit te vaardigen. Dit moet omgezet worden in nationale wetgeving.
Vb. luchtpollutie (heeft indirect invloed op de ruimtelijke ordening)
Recent groene ambities EU: Green Deal, klimaatneutraal tegen 2050,...
Onder invloed van Ursula von Der Leyen (voorzitter EC)
3.3 Belgisch en Vlaams niveau
.3.1 overzicht van de rechtsbronnen
Steeds veeel vergunningen nodig door de sectorale vergunningen
è Tendens naar integratie en codificatie milieurecht sinds eind ’80
Vb. in Vlaanderen:
- Integratie exploitatie- en lozingsvergunning in milieuvergunning in 1985
Bestond heel lang naast bouwvergunning: dan slechts 2 vergunningen nodig ipv
vb. 15
- Invloed werkstukken van professoren è Decreet algemene bepalingen DABM
1995 (systematisch opgebouwd)
= vroeger meer wetenschappelijke input gevraagd dan nu
OMGEVINGSRECHT 3
, Tendens naar integratie en codificatie in het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht
sinds begin 21steE
Vb. in Vlaanderen:
- integratie van stedenbouwkundige en milieuvergunning in omgevingsvergunning
in 2014
- nieuwe term overgewaaid uit Nederland: omgevingsrecht omvat milieurecht en
ruimtelijke ordeningsrecht
geen nieuwe term, bestond al langer in Nederland
- in andere talen vaak maar één woord voor milieu en omgeving (bv. Engels:
‘environment’)
terugdringen van administratieve lasten staat ook centraal
- fancy termen: smarter regulation, better regulation, fitness check,…
- gevaar: sommigen willen onder dit mom het milieubeleid afzwakken (huidige
tendens)
3.3.2 kenmerken van de bevoegdheidsverdeling
3.3.3 bevoegdheidsverdeling in het milieurecht en het ruimtelijk bestuursrecht
Gewesten bevoegd, behalve voor...
OMGEVINGSRECHT 4
