Samenvatting Recht - Minor WIGK

Leerdoelen




Lesweek 1 – Inleiding

Doelen, functie en taken van het recht: vrede stichten en conflicten voorkomen en oplossen, chaos
voorkomen, ordening, rechtvaardigheid, zwakkeren beschermen, rechtszekerheid, handhaving.

Bronnen van het recht:
- Wetten (opgesteld door de regering en de Staten-Generaal)
- Jurisprudentie (uitspraken van de rechters)
- Gewoonten (ongeschreven regels; wanneer een kabinet geen vertrouwen meer heeft in de eerste en
tweede kamer, moeten ze opstappen)
- Verdragen (besluiten, regels die worden ingetrokken)

Rechtsgebieden:
- Publiekrecht  staatsrecht (overheid versus overheid, bevoegdheden gemeente, grondwet),
bestuursrecht (gemeente versus burger), strafrecht (overheid versus burger).
- Privaatrecht (civiel/burgerlijk)  familierecht, aansprakelijkheidsrecht, arbeidsrecht, huurrecht. Bij
het privaatrecht gaat het altijd om een persoon met schade en een veroorzaker.

Vereisten onrechtmatige daad  onrechtmatigheid, toerekening, causaliteit, schade, relativiteit.

Materiële strafrecht = overtredingen en misdrijven.

Strafrechtelijke sancties:
- 4 hoofdstraffen = gevangenisstraf, hechtenis, taakstraf, geldboete.
- Bijkomende straffen = verbeurdverklaring, ontzegging rijbevoegdheid, openbaarmaking uitspraak,
huisverbod, ontzetting rechten.
- Maatregelen = TBS, plaatsing in een psychiatrisch ziekenhuis, plaatsing in een inrichting voor
stelselmatige daders, schadevergoeding, ontneming wederrechtelijk verkregen voordeel, onttrekking
van voorwerpen aan het verkeer, gebiedsverbod, gedrag beïnvloedende maatregel.

Taak politie  hulpverlening, ordehandhaving, opsporing van strafbare feiten.
Taak ministerie (OvJ)  strafvervolging, openen gerechtelijk vooronderzoek, leiding aan de opsporing en
bewijsvoering, openbaar aanklager, verantwoordelijk voor de uitvoering van straffen en maatregelen,
strafbeschikking/dagvaarden/seponeren.

Het bestuursrecht kan een beschikking of besluit opleggen. Bij het bestuursrecht worden de algemene
beginselen van behoorlijk bestuur in acht genomen:

1

,  Zorgvuldigheidsbeginsel
 Rechtszekerheidsbeginsel
 Gelijkheidsbeginsel
 Verbod van misbruik en bevoegdheid
 Motiveringsbeginsel

Rechtbanken 11, arrondissement, vonnis, unus rechtspraak (1 rechter). De rechtbank heeft 4 sectoren:
kanton, civiel, straf, bestuur.
 Kantonrechter  overtredingen, 1 rechter.
 Enkelvoudige kamer/politierechter  veelvoorkomende criminaliteit, 1 rechter, max. 1 jaar
gevangenis.
 Meervoudige kamer  zware misdrijven, 3 rechters.
Gerechtshoven 4, ressort, in hoger beroep, arrest, collegiale rechtspraak (3 raadsheren), oordeel over
feiten en het recht. Gerechtshoven hebben 3 kamers: civiel, straf, belasting.
Hoge Raad 1 in Den Haag, in cassatie, arrest, collegiale rechtspraak (3 raadheren), alleen oordeel over het
recht, voor de rechtseenheid, rechtsontwikkeling en rechtsbescherming. De Hoge Raad heeft 4 kamers:
civiel, straf, belasting, rechters (schorsing, ontslag, wraking, klachten).

Bevoegde rechtbanken/gerechtshoven:
Burgerlijke zaken  in de woon- of verblijfplaats van de gedaagde.
Strafzaken  de rechter binnen wiens rechtsgebied het strafbare feit is gepleegd.
Bestuurszaken  in het arrondissement van het bestuursorgaan dat het bestreden besluit heeft genomen
of de rechter van de woonplaats van een verzoeker (bij een verzoekschriftprocedure). Wanneer het
besluit afkomstig is van een bestuursorgaan van de centrale overheid, dan is de rechtbank in de
woonplaats van de belanghebbende bevoegd.

Lesweek 2 – Ouderschap en gezag

Juridisch ouderschap = afstamming. De juridische moeder is de vrouw uit wie het kind geboren wordt. De
wet kent geen aparte regeling voor het draagmoederschap en alle nieuwe ontwikkelingen. Indien een
draagmoeder een kind krijgt binnen een huwelijkse relatie, zijn de draagmoeder en haar echtgenoot de
juridische ouders van het kind. In andere gevallen ontstaat er alleen tussen moeder en het kind een
familierechtelijke relatie. De juridische vader is degene die bij de geboorte met de moeder is gehuwd,
degene die de jeugdige heeft erkend, degene waarbij het vaderschap door de rechter is vastgesteld of
degene die de jeugdige heeft geadopteerd. Erkenning van vaderschap is mogelijk indien er geen juridische
vader is. Toestemming van moeder en/of kind is nodig. De vrouw kan naar de rechter gaan om
vaderschap vast te stellen, indien de man de verwekker is, dit wordt met DNA getoetst.

Gevolgen van ouderschap  gezag, omgang, onderhoud, familienaam, wettelijk erfgenaam, nationaliteit.

Gezag = de inhoud van de opvoedingsrelatie. De invulling van het juridisch ouderschap. Volgens de wet
gaat het over het opvoeden en verzorgen, beheer van het vermogen van de jeugdige, verrichten van
juridische handelingen namens de jeugdige (het sluiten van een overeenkomst of het voeren van een
proces). Ouders zijn financieel en juridisch aansprakelijk.

Ouderlijk gezag = zij die het ouderlijk gezag of de voogdzij uitoefenen.
- Ouders zijn getrouwd (rechtswege).
- Ouders zijn geregistreerd partners (rechtswege gezamenlijk gezag).
- Ouders wonen samen (moeder of erkenning plus inschrijving bij de rechtbank).
- Gezag na verbreken van de relatie. Bij aanvraag!
- Eén ouder wanneer één van de ouders is overleden, de jeugdige alleen een moeder heeft, wanneer
ouder de relatie verbreken of bij gezag door een ouder en niet-ouder.




2