Verplichte literatuur bij Psychologie
HOOFDSTUK 2
📜 Deel I: Verhalen van Aristoteles tot de
Apple iPad (Jean-Pierre Isbouts)
🔹 De oorsprong van verhalen
Verhalen zijn fundamenteel voor menselijke communicatie en cultuur. Ze helpen
ons begrijpen wie we zijn, wat we nodig hebben en waarom we handelen zoals we
doen.
Al in de prehistorie (zoals in de grotten van Lascaux) gebruikten mensen beelden
om verhalen te vertellen.
Aristoteles definieerde verhalen als structuren met een begin, midden en einde,
die zowel intellect als emotie aanspreken.
🔹 Van orale traditie naar literatuur
Tot de 19e eeuw was storytelling vooral mondeling. De opkomst van de
boekdrukkunst en later de roman veranderde dit.
De roman werd een krachtig medium voor sociale verandering en politieke
kritiek, vooral in de 19e eeuw.
🔹 De invloed van nieuwe media
Film: brak met Aristoteles' eenheid van tijd, plaats en handeling. Montage, close-
ups en flashbacks introduceerden nieuwe verteltechnieken.
Radio: bood live, auditieve verhalen. Beperkt door het ontbreken van beeld,
maar krachtig door geluidseffecten en live-uitzendingen.
Televisie: combineerde beeld en geluid, maar werd snel commercieel gestuurd.
Seriële formats (zoals soapseries) domineerden, met cliffhangers en eindeloze
verhaallijnen.
🔹 Serialisatie en culturele impact
Seriële televisie beïnvloedde kijkers diepgaand (Gerbner’s “cultivation theory”)
en leidde tot culturele homogenisatie, vooral door Amerikaanse export.
De opkomst van interactieve media (zoals de laserdisc en later de CD-ROM) gaf
gebruikers voor het eerst controle over het verhaal.
🔹 Multimedia en videogames
, De CD-ROM maakte interactieve verhalen mogelijk, zoals Myst, waarin spelers
zelf het verhaal vormgeven.
Videogames introduceerden non-lineaire narratieven en gaven spelers een
actieve rol in het verhaal.
🔹 Het internet en sociale media
Het internet democratiseerde storytelling: iedereen werd auteur én uitgever.
Platforms als YouTube en Facebook maakten het mogelijk om verhalen
wereldwijd te delen.
De iPad en e-books introduceerden “enhanced storytelling” met multimedia,
hyperlinks en interactieve elementen.
🌐 Deel II: De toekomst van verhalen (Jason
Ohler)
🔹 Technologie als verlengstuk van de mens
Volgens McLuhan is technologie een uitbreiding van onszelf. Media beïnvloeden
niet alleen de inhoud, maar ook hoe we denken en communiceren.
De overgang van massamedia naar participatieve media (zoals blogs, sociale
netwerken) veranderde de rol van de gebruiker van passieve consument naar
actieve producent.
🔹 Evolutie van het web
Pre-Web: e-mail, bulletin boards, en listservs legden de basis voor online
gemeenschappen.
Web 1.0: statische websites, HTML, beperkte interactie.
Web 2.0: sociale media, blogs, YouTube – iedereen kan verhalen maken en
delen.
Web 3.0 (Semantic Web): machines begrijpen context en betekenis, wat leidt
tot intelligentere zoekresultaten en nieuwe vormen van storytelling.
Web 4.0 en verder: augmented reality, AI, nanotechnologie, genetische
manipulatie en robotica zullen storytelling radicaal veranderen.
🔹 Nieuwe vormen van verhalen
Virtuele werelden (zoals Second Life): gebruikers creëren alternatieve
identiteiten en verhalen.
Augmented reality: voegt digitale lagen toe aan de fysieke wereld.
, Transmedia storytelling: verhalen worden verteld via meerdere platforms
(boeken, films, games, sociale media).
Ubiquitous computing: technologie is overal en altijd aanwezig, wat leidt tot
continue, contextuele verhalen.
🔹 Onderwijs en mediawijsheid
Kinderen moeten leren omgaan met nieuwe media, niet alleen als consument
maar ook als maker.
Mediawijsheid, kritisch denken en creativiteit zijn essentieel in een wereld waarin
verhalen steeds digitaler en complexer worden.
Kunst en expressie moeten een centrale rol krijgen in het onderwijs.
📌 Conclusie
Verhalen zijn altijd met ons mee geëvolueerd, van kampvuur tot iPad. In het digitale
tijdperk zijn we niet alleen vertellers, maar ook personages in onze eigen verhalen.
Technologie biedt ongekende mogelijkheden, maar vraagt ook om bewustzijn,
verantwoordelijkheid en creativiteit.
HOOFDSTUK 3
🌐 Wat is internetveiligheid?
Internetveiligheid verwijst naar alle aspecten die te maken hebben met de fysieke en
psychologische bescherming van internetgebruikers. Het gaat zowel over de risico’s
die mensen online lopen als over de manieren om zich daartegen te beschermen.
Hoewel iedereen risico loopt, ligt de nadruk in onderzoek vaak op kinderen en jongeren,
omdat zij:
De actiefste internetgebruikers zijn
Meer risico’s nemen
Minder toezicht hebben (gebruik in eigen kamer, op smartphone/tablet)
⚠️Typen online risico’s
HOOFDSTUK 2
📜 Deel I: Verhalen van Aristoteles tot de
Apple iPad (Jean-Pierre Isbouts)
🔹 De oorsprong van verhalen
Verhalen zijn fundamenteel voor menselijke communicatie en cultuur. Ze helpen
ons begrijpen wie we zijn, wat we nodig hebben en waarom we handelen zoals we
doen.
Al in de prehistorie (zoals in de grotten van Lascaux) gebruikten mensen beelden
om verhalen te vertellen.
Aristoteles definieerde verhalen als structuren met een begin, midden en einde,
die zowel intellect als emotie aanspreken.
🔹 Van orale traditie naar literatuur
Tot de 19e eeuw was storytelling vooral mondeling. De opkomst van de
boekdrukkunst en later de roman veranderde dit.
De roman werd een krachtig medium voor sociale verandering en politieke
kritiek, vooral in de 19e eeuw.
🔹 De invloed van nieuwe media
Film: brak met Aristoteles' eenheid van tijd, plaats en handeling. Montage, close-
ups en flashbacks introduceerden nieuwe verteltechnieken.
Radio: bood live, auditieve verhalen. Beperkt door het ontbreken van beeld,
maar krachtig door geluidseffecten en live-uitzendingen.
Televisie: combineerde beeld en geluid, maar werd snel commercieel gestuurd.
Seriële formats (zoals soapseries) domineerden, met cliffhangers en eindeloze
verhaallijnen.
🔹 Serialisatie en culturele impact
Seriële televisie beïnvloedde kijkers diepgaand (Gerbner’s “cultivation theory”)
en leidde tot culturele homogenisatie, vooral door Amerikaanse export.
De opkomst van interactieve media (zoals de laserdisc en later de CD-ROM) gaf
gebruikers voor het eerst controle over het verhaal.
🔹 Multimedia en videogames
, De CD-ROM maakte interactieve verhalen mogelijk, zoals Myst, waarin spelers
zelf het verhaal vormgeven.
Videogames introduceerden non-lineaire narratieven en gaven spelers een
actieve rol in het verhaal.
🔹 Het internet en sociale media
Het internet democratiseerde storytelling: iedereen werd auteur én uitgever.
Platforms als YouTube en Facebook maakten het mogelijk om verhalen
wereldwijd te delen.
De iPad en e-books introduceerden “enhanced storytelling” met multimedia,
hyperlinks en interactieve elementen.
🌐 Deel II: De toekomst van verhalen (Jason
Ohler)
🔹 Technologie als verlengstuk van de mens
Volgens McLuhan is technologie een uitbreiding van onszelf. Media beïnvloeden
niet alleen de inhoud, maar ook hoe we denken en communiceren.
De overgang van massamedia naar participatieve media (zoals blogs, sociale
netwerken) veranderde de rol van de gebruiker van passieve consument naar
actieve producent.
🔹 Evolutie van het web
Pre-Web: e-mail, bulletin boards, en listservs legden de basis voor online
gemeenschappen.
Web 1.0: statische websites, HTML, beperkte interactie.
Web 2.0: sociale media, blogs, YouTube – iedereen kan verhalen maken en
delen.
Web 3.0 (Semantic Web): machines begrijpen context en betekenis, wat leidt
tot intelligentere zoekresultaten en nieuwe vormen van storytelling.
Web 4.0 en verder: augmented reality, AI, nanotechnologie, genetische
manipulatie en robotica zullen storytelling radicaal veranderen.
🔹 Nieuwe vormen van verhalen
Virtuele werelden (zoals Second Life): gebruikers creëren alternatieve
identiteiten en verhalen.
Augmented reality: voegt digitale lagen toe aan de fysieke wereld.
, Transmedia storytelling: verhalen worden verteld via meerdere platforms
(boeken, films, games, sociale media).
Ubiquitous computing: technologie is overal en altijd aanwezig, wat leidt tot
continue, contextuele verhalen.
🔹 Onderwijs en mediawijsheid
Kinderen moeten leren omgaan met nieuwe media, niet alleen als consument
maar ook als maker.
Mediawijsheid, kritisch denken en creativiteit zijn essentieel in een wereld waarin
verhalen steeds digitaler en complexer worden.
Kunst en expressie moeten een centrale rol krijgen in het onderwijs.
📌 Conclusie
Verhalen zijn altijd met ons mee geëvolueerd, van kampvuur tot iPad. In het digitale
tijdperk zijn we niet alleen vertellers, maar ook personages in onze eigen verhalen.
Technologie biedt ongekende mogelijkheden, maar vraagt ook om bewustzijn,
verantwoordelijkheid en creativiteit.
HOOFDSTUK 3
🌐 Wat is internetveiligheid?
Internetveiligheid verwijst naar alle aspecten die te maken hebben met de fysieke en
psychologische bescherming van internetgebruikers. Het gaat zowel over de risico’s
die mensen online lopen als over de manieren om zich daartegen te beschermen.
Hoewel iedereen risico loopt, ligt de nadruk in onderzoek vaak op kinderen en jongeren,
omdat zij:
De actiefste internetgebruikers zijn
Meer risico’s nemen
Minder toezicht hebben (gebruik in eigen kamer, op smartphone/tablet)
⚠️Typen online risico’s
