Dit is onderzoek!
Groen Gaat over kwalitatief onderzoek.
Blauw Gaat over kwantitatief onderzoek.
Hoofdstuk 1: Wat wil je weten?
1.1 Wat zijn de probleemstelling, de doelstelling en de
onderzoeksvraag?
Een onderzoeksplan en een onderzoeksverslag beginnen altijd met een
introductie of inleiding.
Bij de vertaling van een probleem in een onderzoeksvraag moet je
achtereenvolgens nadenken over de volgende zaken:
1. De probleemstelling
2. De doelstelling
3. De onderzoeksethiek
4. De onderzoeksvraag
1.1.1 Probleemstelling
De probleemstelling is de achtergrond waaruit de onderzoeksvraag
voortkomt.
Het is belangrijk dat in je onderzoeksverslag en onderzoeksplan een
goede schets geeft van de achtergrond. Waar komt het idee van je
onderzoek vandaan, of waarop is het gebaseerd?
Het analyseren van het probleem is een lastige en ingewikkelde klus.
Opdrachtgevers weten vaak wel wat ze willen, maar kunnen soms moeilijk
aangeven wat het probleem is.
Hierbij kunnen ze de 6W-Analyse gebruiken:
- Wat is het probleem?
- Wie heeft het probleem?
- Wanneer is het probleem ontstaan?
- Waarom is het een probleem?
- Waar doet het probleem zich voor?
- Wat is de aanleiding van het probleem?
1.1.2 Doelstelling
De doelstelling is het antwoord op de vraag waarom je het onderzoek
doet, wat je ermee wilt bereiken.
Uit de doelstelling blijkt ook het verschil tussen zuiver wetenschappelijk
uit toegepast onderzoek. Het doel om met onderzoek alleen kennis te
verzamelen is een kenmerk van zuiver wetenschappelijk onderzoek. Dat is
overigens iets anders dan op wetenschappelijk verantwoorde wijze
onderzoek doen. Bij toegepast onderzoek verzamel je ook kennis, maar
die pas je toe. De verzamelde kennis moet bijdragen aan de oplossing van
,een probleem. Ook voor toegepast onderzoek geldt de eis dat het op
wetenschappelijk verantwoorde wijze wordt uitgevoerd. In tabel 1.2 vind
je een overzicht van de verschillen tussen toegepast en zuiver
wetenschappelijk onderzoek.
Soort onderzoek Omschrijving Eis
Toegepast onderzoek Onderzoek dat kennis Wordt op
oplevert om wetenschappelijk
praktijkproblemen op verantwoorde wijze
te lossen. uitgevoerd.
Zuiver Onderzoek dat Wordt op
wetenschappelijk wetenschappelijke wetenschappelijk
onderzoek kennis oplevert, niet verantwoorde wijze
noodzakelijk voor de uitgevoerd
oplossing van
problemen.
Tabel 1.2 Verschillen tussen toegepast en zuiver wetenschappelijk onderzoek
1.1.3 Onderzoeksethiek
Voordat je met je onderzoek start, moet je jezelf wel afvragen of het
ethisch verantwoord is om het onderzoek uit te voeren.
In het kort gezegd komt het erop neer dat je onderzoek alleen uitvoert als
je de volgende vijf vragen positief kunt beantwoorden:
- Doet de respondent vrijwillig mee?
- Ondervindt de respondent geen negatieve gevolgen van het
onderzoek?
- Legt de onderzoeker goed uit wat hij gaat doen en waarom?
- Zijn de onderzoeksresultaten minimaal vertrouwelijk, maar het liefst
anoniem?
- Wordt het onderzoek op een betrouwbare en valide manier
uitgevoerd?
1.1.4 Onderzoeksvraag
De onderzoeksvraag is de vraag waarop het onderzoek antwoord moet
geven.
Omdat het onderzoek antwoord moet geven op de onderzoeksvraag is het
belangrijk om duidelijk aan te geven wat je onderzoeksvraag is. Door je
onderzoeksvraag helder te beschrijven, voorkom je teleurstellingen en
misverstanden. De opdrachtgever weet dan wat hij kan verwachten.
1.2 Kwalitatief of kwantitatief; een open of gesloten
onderzoeksvraag
- Het verschil tussen open en gesloten onderzoeksvragen
- Het verschil tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
,1.2.1 Open en gesloten onderzoeksvragen
VB: Open onderzoeksvraag
Een bank kampt met het probleem dat er nogal wat klanten om
onduidelijke redenen vertrekken. Om de klant veter van dienst te kunnen
zijn en om ervoor te zorgen dat er minder klanten vertrekken, vraagt de
bank een student om in het kader van haar afstudeerthesis een onderzoek
te doen naar de motieven van ex-klanten om te vertrekken.
VB: Gesloten onderzoeksvraag
In het onderzoek naar kleding in kledingkasten is sprake van een gesloten
onderzoeksvraag. De studentonderzoekers willen weten hoeveel kleding
mensen thuis hebben. Met behulp van een observatieformulier gaan zij
tellen hoeveel broeken, truien en dergelijk er in de kast hangen bij de
mensen die bij het onderzoek betrokken zijn. De onderzoekers weten wat
zij kunnen verwachten. Doordat onderzoekers weten wat zij willen
observeren, kunnen zij gericht te werk gaan, dit in tegenstelling tot de
onderzoeker die erachter wil komen wat de motieven zijn om een
bankrekening op te zeggen.
1.2.2 Kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
Kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek is onderzoek waarbij problemen in en van situaties,
gebeurtenissen en personen beschreven en geïnterpreteerd worden met
behulp van gegevens van kwalitatieve aard, zoals belevingen, ervaringen
en betekenisverleningen, die verzameld zijn via open interviews en/of
participerende observatie en/of gebruik van bestaande documenten.
Kwantitatief onderzoek
Kwantitatief onderzoek is onderzoek waarbij het onderzoeksmateriaal
bestaat uit cijfermatige gegevens die statisch geanalyseerd worden om
antwoord te geven op de onderzoeksvraag.
Verschillen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Voor kwantitatief onderzoek geldt de reproduceerbaarheidseis, je
onderzoeksverslag moet zo in elkaar zitten dat iemand anders in staat is
het onderzoek te herhalen. Het moet dus duidelijk zijn hoe je aan je
respondenten bent gekomen en welke onderzoeksinstrumenten je hebt
gebruikt.
Voor kwalitatief onderzoek is dit wat lastiger. Vooral als je met open
observatie en interviews werkt is geen interview of observatie hetzelfde.
Toch moet je ook als kwalitatief onderzoeker duidelijk maken hoe je aan je
conclusies komt. Die conclusies moeten plausibel en je werkwijze moet
transparant zijn. Dit wordt de verifieerbaarheidseis genoemd. Vaak
vermelden kwalitatieve onderzoekers in bijlagen hun onderzoeksverslag
de interview- en observatieverslagen en geven ze in de tekst met
voorbeelden aan hoe ze deze geanalyseerd hebben.
, 1.3 Wat zijn onderzoekseenheden en
eigenschappen/kenmerken?
Onderzoekseenheden: over wie of wat wil je iets zeggen.
Eigenschappen/kenmerken: wat wil je daarover zeggen.
1.3.1 Onderzoekseenheden
Het is belangrijk om stil te staan bij de vraag over wie of wat je uitspraken
wilt doen. Met de keuze voor je onderzoekseenheden leg je de
generalisatiepretentie van je onderzoek vast.
Onderzoekseenheden zijn de personen, bedrijven, instanties of situaties
waarover je op basis van je onderzoek uitspraken wilt doen.
Soms zittende de eenheden verstopt in een vraag: Worden meisjes tussen
de 15 en de 18 jaar vaker online gepest dan jongens? Hier is de
onderzoekseenheid meisjes tussen de 15 en de 18 jaar.
1.3.2 Eigenschappen of kenmerken
Kenmerken zijn de eigenschappen van de eenheden waarover je
uitspraken doet op basis van de onderzoeksresultaten.
1.3.3 Verband tussen eenheden en kenmerken
Het is handig om aan het begin van je onderzoek een datamatrix te
maken, hierin zie je overzichtelijk wat de eenheden en wat de kenmerken
zijn. Door het maken van een matrix kan je erachter komen dat sommige
eigenschappen niet dezelfde eenheid hebben, dan kan je nog voor je
onderzoek je eigenschap veranderen.
Bij kwalitatief onderzoek zijn de eenheden en de kenmerken vaak minder
duidelijk dan bij kwantitatief onderzoek. Soms moet je er door onderzoek
achter komen wat de belangrijke kenmerken zijn. Ook bij kwalitatief
onderzoek is het belangrijk dat de onderzoeker duidelijk maakt over wie of
wat hij iets wil zeggen. Een verschil met kwantitatief onderzoek is dat de
onderzoeker zijn pretentie tijdens het onderzoek kan bijstellen.
1.4 Wat is er al bekend over het onderzoeksonderwerp?
1.4.1 Vooronderzoek
Soms is het verstandig om eerst een kwalitatief vooronderzoek te doen.
Hierdoor kan je een beter kwantitatief onderzoek opzetten aangezien je
meer informatie over het onderwerp hebt verzamelt.
1.4.2 Bronnenonderzoek
Naast vooronderzoek is het verstandig om bronnenonderzoek te doen
voordat je met de definitieve onderzoeksopzet start. Het kan zijn dat het
onderzoek dat je van plan bent te gaan uitvoeren, al door anderen is
gedaan.
1.5 Gaat het om beschrijven, exploreren of toetsen?
Groen Gaat over kwalitatief onderzoek.
Blauw Gaat over kwantitatief onderzoek.
Hoofdstuk 1: Wat wil je weten?
1.1 Wat zijn de probleemstelling, de doelstelling en de
onderzoeksvraag?
Een onderzoeksplan en een onderzoeksverslag beginnen altijd met een
introductie of inleiding.
Bij de vertaling van een probleem in een onderzoeksvraag moet je
achtereenvolgens nadenken over de volgende zaken:
1. De probleemstelling
2. De doelstelling
3. De onderzoeksethiek
4. De onderzoeksvraag
1.1.1 Probleemstelling
De probleemstelling is de achtergrond waaruit de onderzoeksvraag
voortkomt.
Het is belangrijk dat in je onderzoeksverslag en onderzoeksplan een
goede schets geeft van de achtergrond. Waar komt het idee van je
onderzoek vandaan, of waarop is het gebaseerd?
Het analyseren van het probleem is een lastige en ingewikkelde klus.
Opdrachtgevers weten vaak wel wat ze willen, maar kunnen soms moeilijk
aangeven wat het probleem is.
Hierbij kunnen ze de 6W-Analyse gebruiken:
- Wat is het probleem?
- Wie heeft het probleem?
- Wanneer is het probleem ontstaan?
- Waarom is het een probleem?
- Waar doet het probleem zich voor?
- Wat is de aanleiding van het probleem?
1.1.2 Doelstelling
De doelstelling is het antwoord op de vraag waarom je het onderzoek
doet, wat je ermee wilt bereiken.
Uit de doelstelling blijkt ook het verschil tussen zuiver wetenschappelijk
uit toegepast onderzoek. Het doel om met onderzoek alleen kennis te
verzamelen is een kenmerk van zuiver wetenschappelijk onderzoek. Dat is
overigens iets anders dan op wetenschappelijk verantwoorde wijze
onderzoek doen. Bij toegepast onderzoek verzamel je ook kennis, maar
die pas je toe. De verzamelde kennis moet bijdragen aan de oplossing van
,een probleem. Ook voor toegepast onderzoek geldt de eis dat het op
wetenschappelijk verantwoorde wijze wordt uitgevoerd. In tabel 1.2 vind
je een overzicht van de verschillen tussen toegepast en zuiver
wetenschappelijk onderzoek.
Soort onderzoek Omschrijving Eis
Toegepast onderzoek Onderzoek dat kennis Wordt op
oplevert om wetenschappelijk
praktijkproblemen op verantwoorde wijze
te lossen. uitgevoerd.
Zuiver Onderzoek dat Wordt op
wetenschappelijk wetenschappelijke wetenschappelijk
onderzoek kennis oplevert, niet verantwoorde wijze
noodzakelijk voor de uitgevoerd
oplossing van
problemen.
Tabel 1.2 Verschillen tussen toegepast en zuiver wetenschappelijk onderzoek
1.1.3 Onderzoeksethiek
Voordat je met je onderzoek start, moet je jezelf wel afvragen of het
ethisch verantwoord is om het onderzoek uit te voeren.
In het kort gezegd komt het erop neer dat je onderzoek alleen uitvoert als
je de volgende vijf vragen positief kunt beantwoorden:
- Doet de respondent vrijwillig mee?
- Ondervindt de respondent geen negatieve gevolgen van het
onderzoek?
- Legt de onderzoeker goed uit wat hij gaat doen en waarom?
- Zijn de onderzoeksresultaten minimaal vertrouwelijk, maar het liefst
anoniem?
- Wordt het onderzoek op een betrouwbare en valide manier
uitgevoerd?
1.1.4 Onderzoeksvraag
De onderzoeksvraag is de vraag waarop het onderzoek antwoord moet
geven.
Omdat het onderzoek antwoord moet geven op de onderzoeksvraag is het
belangrijk om duidelijk aan te geven wat je onderzoeksvraag is. Door je
onderzoeksvraag helder te beschrijven, voorkom je teleurstellingen en
misverstanden. De opdrachtgever weet dan wat hij kan verwachten.
1.2 Kwalitatief of kwantitatief; een open of gesloten
onderzoeksvraag
- Het verschil tussen open en gesloten onderzoeksvragen
- Het verschil tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
,1.2.1 Open en gesloten onderzoeksvragen
VB: Open onderzoeksvraag
Een bank kampt met het probleem dat er nogal wat klanten om
onduidelijke redenen vertrekken. Om de klant veter van dienst te kunnen
zijn en om ervoor te zorgen dat er minder klanten vertrekken, vraagt de
bank een student om in het kader van haar afstudeerthesis een onderzoek
te doen naar de motieven van ex-klanten om te vertrekken.
VB: Gesloten onderzoeksvraag
In het onderzoek naar kleding in kledingkasten is sprake van een gesloten
onderzoeksvraag. De studentonderzoekers willen weten hoeveel kleding
mensen thuis hebben. Met behulp van een observatieformulier gaan zij
tellen hoeveel broeken, truien en dergelijk er in de kast hangen bij de
mensen die bij het onderzoek betrokken zijn. De onderzoekers weten wat
zij kunnen verwachten. Doordat onderzoekers weten wat zij willen
observeren, kunnen zij gericht te werk gaan, dit in tegenstelling tot de
onderzoeker die erachter wil komen wat de motieven zijn om een
bankrekening op te zeggen.
1.2.2 Kwalitatief en kwantitatief onderzoek?
Kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek is onderzoek waarbij problemen in en van situaties,
gebeurtenissen en personen beschreven en geïnterpreteerd worden met
behulp van gegevens van kwalitatieve aard, zoals belevingen, ervaringen
en betekenisverleningen, die verzameld zijn via open interviews en/of
participerende observatie en/of gebruik van bestaande documenten.
Kwantitatief onderzoek
Kwantitatief onderzoek is onderzoek waarbij het onderzoeksmateriaal
bestaat uit cijfermatige gegevens die statisch geanalyseerd worden om
antwoord te geven op de onderzoeksvraag.
Verschillen tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Voor kwantitatief onderzoek geldt de reproduceerbaarheidseis, je
onderzoeksverslag moet zo in elkaar zitten dat iemand anders in staat is
het onderzoek te herhalen. Het moet dus duidelijk zijn hoe je aan je
respondenten bent gekomen en welke onderzoeksinstrumenten je hebt
gebruikt.
Voor kwalitatief onderzoek is dit wat lastiger. Vooral als je met open
observatie en interviews werkt is geen interview of observatie hetzelfde.
Toch moet je ook als kwalitatief onderzoeker duidelijk maken hoe je aan je
conclusies komt. Die conclusies moeten plausibel en je werkwijze moet
transparant zijn. Dit wordt de verifieerbaarheidseis genoemd. Vaak
vermelden kwalitatieve onderzoekers in bijlagen hun onderzoeksverslag
de interview- en observatieverslagen en geven ze in de tekst met
voorbeelden aan hoe ze deze geanalyseerd hebben.
, 1.3 Wat zijn onderzoekseenheden en
eigenschappen/kenmerken?
Onderzoekseenheden: over wie of wat wil je iets zeggen.
Eigenschappen/kenmerken: wat wil je daarover zeggen.
1.3.1 Onderzoekseenheden
Het is belangrijk om stil te staan bij de vraag over wie of wat je uitspraken
wilt doen. Met de keuze voor je onderzoekseenheden leg je de
generalisatiepretentie van je onderzoek vast.
Onderzoekseenheden zijn de personen, bedrijven, instanties of situaties
waarover je op basis van je onderzoek uitspraken wilt doen.
Soms zittende de eenheden verstopt in een vraag: Worden meisjes tussen
de 15 en de 18 jaar vaker online gepest dan jongens? Hier is de
onderzoekseenheid meisjes tussen de 15 en de 18 jaar.
1.3.2 Eigenschappen of kenmerken
Kenmerken zijn de eigenschappen van de eenheden waarover je
uitspraken doet op basis van de onderzoeksresultaten.
1.3.3 Verband tussen eenheden en kenmerken
Het is handig om aan het begin van je onderzoek een datamatrix te
maken, hierin zie je overzichtelijk wat de eenheden en wat de kenmerken
zijn. Door het maken van een matrix kan je erachter komen dat sommige
eigenschappen niet dezelfde eenheid hebben, dan kan je nog voor je
onderzoek je eigenschap veranderen.
Bij kwalitatief onderzoek zijn de eenheden en de kenmerken vaak minder
duidelijk dan bij kwantitatief onderzoek. Soms moet je er door onderzoek
achter komen wat de belangrijke kenmerken zijn. Ook bij kwalitatief
onderzoek is het belangrijk dat de onderzoeker duidelijk maakt over wie of
wat hij iets wil zeggen. Een verschil met kwantitatief onderzoek is dat de
onderzoeker zijn pretentie tijdens het onderzoek kan bijstellen.
1.4 Wat is er al bekend over het onderzoeksonderwerp?
1.4.1 Vooronderzoek
Soms is het verstandig om eerst een kwalitatief vooronderzoek te doen.
Hierdoor kan je een beter kwantitatief onderzoek opzetten aangezien je
meer informatie over het onderwerp hebt verzamelt.
1.4.2 Bronnenonderzoek
Naast vooronderzoek is het verstandig om bronnenonderzoek te doen
voordat je met de definitieve onderzoeksopzet start. Het kan zijn dat het
onderzoek dat je van plan bent te gaan uitvoeren, al door anderen is
gedaan.
1.5 Gaat het om beschrijven, exploreren of toetsen?
