Samenvatting EBM Tine Willems

Hoofdstuk 1 – Health Sciency Literacy

EBM = in de geneeskunde neem je beslissingen die gebaseerd zijn op:
wetenschappelijk bewijs, de ervaring van een arts en de wens en situatie
van de patiënt

Casus lage rugpijn

Er komt een patiënt langs met chronische rugpijn. De kine heeft elektro-
apparaten. Zijn deze apparaten ook evident en werken ze effectief voor
mensen met lage rugpijn? Je kijkt op een site. Je ziet op de site dat er geen
verschil is gevonden in de 2 behandelingen (bij 1 van de behandelingen
werden de apparaturen niet aangezet. Conclusie: elektro-apparaten
hebben geen goede behandeling.

Je kan ook kijken via KCE (= federaal kenniscentrum van België): maken
richtlijnen over pathologiën. (Niet aanbevolen om elektro-apparaten te
gebruiken.



Wat is EBM niet?

Beslissingen nemen op basis van:

 Traditie: we doen dit hier altijd zo
 Anekdotes: 10 jaar geleden nog zo een geval
 1 artikel: volgens auteurs moet je in z’n geval
 Experten advies: in mijn ervaring is zo’n patiënt
 Financiële overwegingen: die duurdere middelen zijn toch niet beter



Wat is EBM wel?

Beslissingen nemen op basis van:

 Evidentie
 Grondige zoektocht naar het bewijsmateriaal
 Dit bewijsmateriaal kritisch beoordelen
 Correct gebruik maken van het bewijsmateriaal



Voor wie is EBM van belang?

1. Voor clinici
 Moeten constant beslissingen nemen
 Vb. Welke therapie de beste is, welke test doen om diagnose
te stellen,..
2. Voor beleidsmakers

,  Beslissen waarin geïnvesteerd moet worden
 Vb. Welke therapie zullen we terugbetalen en welke niet



Definitie EBM

= geneeskunde op basis van de evidentie. Het expliciet, oordeelkundig en
consciëntieus gebruik maken van het beste beschikbare bewijs bij het
maken van een keuze voor de behandeling van een patiënt. Dit alles
gegeven de stand van de medische wetenschap van dat moment.

 Expliciet: open, transparant en duidelijk
 Oordeelkundig: met behulp van gezond verstand
 Consciëntieus: voorzichtig en zorgvuldig zijn in wat je doet

EBM is gebaseerd op hoogwaardige gecontroleerde studies:

 Meta-analyses
 Systematische reviews
 Randomised controlled trials (RCT)
 Hoe hoger in de piramide, hoe hoger de kwaliteit van
de studie



Pasgeboren baby’s moesten vroeger op hun buik slapen (goed voor
reflux). Tegenwoordig slapen baby’s op hun rug. Door onderzoek is
gebleken dat kans op wiegendood vergroot bij op buik slapen. Evidentie is
zo groot geworden dat nu wordt beslist om baby’s op hun rug te laten
slapen. Altijd bijscholen is dus belangrijk.

Ontstaan van EBM

1) Eerst:
 Traditionele benaderingen
 Persoonlijke ervaringen, intuïtie, autoriteit van deskundigen
2) 19 eeuw:
e

 Opkomst statistiek en epidemiologie
 Florence Nightingale: zag een verband tussen de sterftecijfers
en hygiëne in ziekenhuizen
 Pierre Charles Alexander Louis: grondverf van epidemiologie
‘de numerieke methode’ op basis van de gemiddeldes van
groepen
 James Lind: eerste studie op 12 patiënten behandeling van
scheurbuik (citrusvruchten, vitamine C, was de beste
medicatie)
3) Begin 20e eeuw:

,  Methodologische doorbraken maar geen wetenschappelijk
kader
 Eerste RCT in 1948 om de effecten van streptomycine bij
tuberculose te testen
 Archie Cochrane benadrukt het belang van systematische
beoordelingen



4) 1980:
 Term evidence-based medicine wordt geïntroduceerd door
David Sackett en Gordon Guyatt: beste beschikbare bewijs
5) Begin 21e eeuw:
 Opkomst digitale technologie: PubMed
 Beleid en richtlijnen
6) 2024: nieuwe technologieën zoals Artificiële intelligentie



3 belangrijke componenten van EBM

 Beste huidige bewijs (wat zegt huidige literatuur)
 Klinische expertise (de therapeut zijn eigen ervaring, kennis en
vaardigheden)
 Waarden en verwachtingen van de patiënt, keuze van de patiënt
(shared decision making)

 EBP = integratie van wetenschappelijke kennis + ervaring van de
clinici + patiëntenvoorkeur

Bij EBM is enkel een bewijs dus onvoldoende om beslissingen op te
baseren. Je moet ook kijken naar de klinische expertise (ervaring van de
expert) en de waarden en verwachtingen van de patiënt.

Het is ook geen kookboek dat voor elke patiënt gevolgd kan worden. Twee
patiënten met dezelfde aandoening kunnen een andere behandeling
krijgen in het licht van dezelfde evidentie. Je moet kijken naar de waarden
en verwachtingen van de patiënt.

Eenzelfde patiënt kan door collega’s anders behandeld worden. Ze hebben
soms andere expertises.



Verschil wetenschappelijk onderzoek en EBM

 Wetenschappelijk onderzoek: op georganiseerde en
systematische manier antwoorden vinden op een onderzoeksvraag