Burgerlijk
recht 3
Fases van de aansprakelijkheid
- Vestigingsfase : kan iemand aansprakelijk worden
o Wie is aansprakelijk / Op basis van (schuld, hoedanigheid) / Causaliteit (condito sine que non,
leer van de redelijke toerekening)
- Omvangsfase/begrotingsfase: hoeveel aan schade moet er betaald worden
o Omvang wat is de schade? / In hoeverre dient de aansprakelijkheid deze te dragen
Vereisten OD, art 6:162 BW Stappen examen:
- Onrechtmatigheid > lid 2 - Welke fase
- Welk leerstuk
- Toerekening > lid 3
- Wat is de grondslag, art 162 BW
- Causaal verband - Welke vereisten
- Schade > 6:95 BW - Welke deelnorm
- Relativiteit > 6:163 BW - Welke type schade
Vestigingsfase
Persoonlijke aansprakelijkheid, afdeling 6.3.1 aansprakelijkheid voor
eigen gedrag
Onrechtmatigheid > onrechtmatige daad art 6:162 lid 2 BW
Inbreuk op een recht
Recht op eigendom, privacy, lichamelijke integriteit of eer en goede
naam
Vb. buurman zaagt zonder toestemming een tak van jouw boom af die
over de erfgrens hangt. Hierbij wordt inbreuk gemaakt op jouw
eigendomsrecht
Het doen of nalaten in strijd met de wettelijke plicht
Concreet wetsartikel overtreden
Vb. vrachtwagenchauffeur overtreedt de verkeersregels en veroorzaakt
een ongeluk
Het doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven
regels in het maatschappelijk verkeer betaamt (onzorgvuldig
gedrag)
Gedrag dat onzorgvuldig is en niet past binnen wat in de samenleving
als normaal of verantwoord geldt (=zorgvuldigheidsnorm)
Niet direct een wetsartikel geschonden, maar gedrag wijkt af van wat er
redelijkerwijs van iemand verwacht mag worden Kelderluik criteria
Vb. supermarkt laat een natte vloer onbeheerd achter en een klant
glijdt uit
Diverse zorgvuldigheidsnormen:
Binnen gevaarzetting (kelderluik, Buiten gevaarzetting
hogere aansprakelijkheidsnorm) Hinder
Gevaarzetting Profiteren van wanprestatie
OSVO Derdenwerking contract
Sport en spel beroepsaansprakelijkheid
Zuiver nalaten Bestuursaansprakelijkheid
Terreinbeheer/gevaarlijke overheidsaansprakelijkheid
toestand Oneerlijke concurrentie
In de privésfeer geldt een hogere aansprakelijkheidsdrempel bij hogere
uitzondering. Het is niet per definitie zo dat de aansprakelijkheidsdrempel hoger
ligt
1. Binnen gevaarzetting
Gevaarzetting (Niet elke gevaarzetting is onrechtmatig)
Waarschijnlijkheidscriterium: is het waarschijnlijk dat door de gedraging op een
ongeval zo groot is dat de dader zich naar maatstaven zich had moeten
onthouden.
Is er sprake van onzorgvuldig gedrag? Toetsen aan Kelderluik
De mate van waarschijnlijkheid dat anderen niet de vereiste oplettendheid
en voorzichtigheid zullen betrachten
Hoe gevaarlijk is wat jij doet?
, De hoegrootheid van de kans dat daaruit ongevallen ontstaan
De ernst van de mogelijke gevolgen
De mate van bezwaarlijkheid van de te nemen veiligheidsmaatregelen
(jetblast)
Had jij iets moeten doen om de mensen van het gevaar bewust te
maken
Voorzorgsmaatregelen
hoedanigheid
HR Jetblast: of een waarschuwing kan worden beschouwd als afdoende maatregel
met het oog op bescherming tegen een bepaald gevaar, is van belang om te
kijken of de waarschuwing kan leiden tot het handelen of nalaten waardoor het
gevaar wordt vermeden
HR Bildtpollen Miedema: HR: Of sprake is van handelen in strijd met hetgeen
volgens ongeschreven recht in het maatschappelijke verkeer betaamt moet
worden gekeken naar:
o De kans op schade
o De aard van de gedraging
o De aard en de ernst van de eventuele schade
De bezwaarlijkheid en gebruikelijkheid van de te nemen voorzorgsmaatregelen
Afzinkkelder:Degene die een risicovolle activiteit verricht moet niet slechts
zorgvuldig te werk gaan. Persoon dient ook bewust te zijn van de risico’s en deze
risico’s tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen.
Skeelerongeval: HR onvoldoende veiligheidsmaatregelen in de eerste fase van de
vestigingsfase speelt eigen schuld geen rol tenzij via waarschijnlijkheidsfactor dat
gedrag van slechtoffer onzorgvuldig is (eerste kelderluik criteria) dat dit niet
wordt verwacht. kijken naar de hoedanigheid van partijen.
OSVO (zwiepende tak/verhuizende zusjes)
Alledaagse situaties waarin de dader niet echt een persoonlijk verwijt valt te
maken
Gedrag dat de enkele mogelijkheid tot een ongeval creëert niet automatisch
aansprakelijkheid met zich meebrengt
- Zwiepende tak: Slechts onrechtmatig indien de mate van
waarschijnlijkheid van een ongeval zodanig groot is dat de dader zich naar
maatstaven van zorgvuldigheid moet onthouden van het gedrag
Privésfeer In beginsel: gewone aansprakelijkheidsregels
Niet aansprakelijk: huis- tuin en keuken overgevallen en dikke pech
Wel aansprakelijk: rennen, gevaarlijke situatie, volwassene had beter moeten
weten.
Sport en spel (tennisbal arrest)
Er bestaat een hoge drempel voor aansprakelijkheid bij gevallen waarin de
schade is veroorzaakt tijdens een sport- of spelsituaties.
Zijn vaak risicovolle situaties want meedoen met een sport brengt risico’s met
zich mee. Ook overtredingen leiden niet snel tot aansprakelijkheid vanwege de
voorzienbaarheid. Grove overtredingen wel aansprakelijkheid
Uiterst onzorgvuldig en onrechtmatig gedrag
Niet vereist dat de mensen die bij het ongeval betrokken zijn direct met elkaar
spelhandelingen verrichten.
Is er sprake van een sport- en spelsituatie?
Is er sprake van een verhoogde aansprakelijkheidsdrempel?
Was de gedraging voorzienbaar?
Gebeurde de gedraging tijdens het spel?
Concluderen
- Als het fluitsignaal klinkt eindigt niet meteen de sport- of spelsituatie
- Kijken naar de verwachting die deelnemers over en weer van elkaar
mogen hebben
, LET op buiten sport en spel langere drempel dan kelderluiken rekening houden
met een gevaarlijk, slecht coördinerende, verkeerd getimede, onvoldoende
doordachte handeling of gedraging waardoor activiteit uitlokt.
Zuiver nalaten struikelende broodbezorger
Gevaarlijke situatie die hij niet zelf in het leven heeft geroepen of OD is gepleegd
door een derde
Concrete en bewuste kennis van gevaarlijke situatie
Het gaat om een dreiging van ernstig geestelijk lichamelijk geweld
De mogelijkheid en noodzaak om iets te doen (waarschuwen/helpen)
Reële verhouding tussen moeite en kosten en het gevaar
Terreinbeheer/gevaarlijke toestand (jetblast)
Het enkel verbod om je te onthouden van bepaalde gedragingen is niet actief
waarschuwen, waardoor aansprakelijkheid nog steeds van kracht is.
Wie is verantwoordelijk voor het terrein
Toepassing kelderluik criteria
Gewaarschuwd voor het gevaar
Jetblast: bord geldt pas als maatregel als duidelijk is dat mensen
handelen aanpassen
Curaçaose gevangenis:
Buiten gevaarzetting
Hinder, art 5:37, 5:39, 5:40 BW
zodra iemand hinder ondervindt kan diegene een rechterlijk verbod vorderen
ex. 3:296 BW
Rechter kan dit slechts afwijzen op grond van zwaarwegende
maatschappelijke belangen
Vaak schadevergoeding in de vorm van smartengeld, 6:106 lid 1
sub b BW
Profiteren van wanprestatie (pos/ van den bosch)
Iemand profiteert van wanprestatie van B jegens C, op zichzelf in beginsel niet
onrechtmatig.
Alleen aansprakelijk onder bijzondere omstandigheden
- Contracten alleen tegen partijen
Derdenwerking contract (vleesmeester/Alog)
Deelnorm wanprestatie als OD jegens een derde
- HR vleesmeester alog: Een contractspartij blijft aansprakelijk voor de
schade als gevolg van de tekortkoming van een derde partij, wanneer de
tekortkoming voortkomt uit onvoldoende zorg voor de nakoming van de
contractuele verplichtingen. A en V hadden geen ovk met elkaar
afgesproken om te beoordelen of er sprake is van een OD jegens een
derde moet worden gekeken naar de omstandigheden van het geval
Relevante omstandigheden: (belangrijk)
1. de hoedanigheid van alle betrokken partijen,
2. de aard en de strekking van de desbetreffende overeenkomst,
3. de wijze waarop de belangen van (C) daarbij zijn betrokken,
4. de vraag of deze betrokkenheid voor (A) kenbaar was,
5. de vraag of (C) erop mocht vertrouwen dat zijn belangen zouden worden ontzien,
6. de vraag in hoeverre voor (A) bezwaarlijk was met de belangen van (C) rekening te
houden,
7. de aard en de omvang van het nadeel dat voor (C) dreigt en de vraag of van hem
kon worden gevergd dat hij zich daartegen had ingedekt,
8. de redelijkheid van een eventueel aan (C) aangeboden schadeloosstelling
Niet alleen wanprestatie! (Vissers/Compaen)
recht 3
Fases van de aansprakelijkheid
- Vestigingsfase : kan iemand aansprakelijk worden
o Wie is aansprakelijk / Op basis van (schuld, hoedanigheid) / Causaliteit (condito sine que non,
leer van de redelijke toerekening)
- Omvangsfase/begrotingsfase: hoeveel aan schade moet er betaald worden
o Omvang wat is de schade? / In hoeverre dient de aansprakelijkheid deze te dragen
Vereisten OD, art 6:162 BW Stappen examen:
- Onrechtmatigheid > lid 2 - Welke fase
- Welk leerstuk
- Toerekening > lid 3
- Wat is de grondslag, art 162 BW
- Causaal verband - Welke vereisten
- Schade > 6:95 BW - Welke deelnorm
- Relativiteit > 6:163 BW - Welke type schade
Vestigingsfase
Persoonlijke aansprakelijkheid, afdeling 6.3.1 aansprakelijkheid voor
eigen gedrag
Onrechtmatigheid > onrechtmatige daad art 6:162 lid 2 BW
Inbreuk op een recht
Recht op eigendom, privacy, lichamelijke integriteit of eer en goede
naam
Vb. buurman zaagt zonder toestemming een tak van jouw boom af die
over de erfgrens hangt. Hierbij wordt inbreuk gemaakt op jouw
eigendomsrecht
Het doen of nalaten in strijd met de wettelijke plicht
Concreet wetsartikel overtreden
Vb. vrachtwagenchauffeur overtreedt de verkeersregels en veroorzaakt
een ongeluk
Het doen of nalaten in strijd met hetgeen volgens ongeschreven
regels in het maatschappelijk verkeer betaamt (onzorgvuldig
gedrag)
Gedrag dat onzorgvuldig is en niet past binnen wat in de samenleving
als normaal of verantwoord geldt (=zorgvuldigheidsnorm)
Niet direct een wetsartikel geschonden, maar gedrag wijkt af van wat er
redelijkerwijs van iemand verwacht mag worden Kelderluik criteria
Vb. supermarkt laat een natte vloer onbeheerd achter en een klant
glijdt uit
Diverse zorgvuldigheidsnormen:
Binnen gevaarzetting (kelderluik, Buiten gevaarzetting
hogere aansprakelijkheidsnorm) Hinder
Gevaarzetting Profiteren van wanprestatie
OSVO Derdenwerking contract
Sport en spel beroepsaansprakelijkheid
Zuiver nalaten Bestuursaansprakelijkheid
Terreinbeheer/gevaarlijke overheidsaansprakelijkheid
toestand Oneerlijke concurrentie
In de privésfeer geldt een hogere aansprakelijkheidsdrempel bij hogere
uitzondering. Het is niet per definitie zo dat de aansprakelijkheidsdrempel hoger
ligt
1. Binnen gevaarzetting
Gevaarzetting (Niet elke gevaarzetting is onrechtmatig)
Waarschijnlijkheidscriterium: is het waarschijnlijk dat door de gedraging op een
ongeval zo groot is dat de dader zich naar maatstaven zich had moeten
onthouden.
Is er sprake van onzorgvuldig gedrag? Toetsen aan Kelderluik
De mate van waarschijnlijkheid dat anderen niet de vereiste oplettendheid
en voorzichtigheid zullen betrachten
Hoe gevaarlijk is wat jij doet?
, De hoegrootheid van de kans dat daaruit ongevallen ontstaan
De ernst van de mogelijke gevolgen
De mate van bezwaarlijkheid van de te nemen veiligheidsmaatregelen
(jetblast)
Had jij iets moeten doen om de mensen van het gevaar bewust te
maken
Voorzorgsmaatregelen
hoedanigheid
HR Jetblast: of een waarschuwing kan worden beschouwd als afdoende maatregel
met het oog op bescherming tegen een bepaald gevaar, is van belang om te
kijken of de waarschuwing kan leiden tot het handelen of nalaten waardoor het
gevaar wordt vermeden
HR Bildtpollen Miedema: HR: Of sprake is van handelen in strijd met hetgeen
volgens ongeschreven recht in het maatschappelijke verkeer betaamt moet
worden gekeken naar:
o De kans op schade
o De aard van de gedraging
o De aard en de ernst van de eventuele schade
De bezwaarlijkheid en gebruikelijkheid van de te nemen voorzorgsmaatregelen
Afzinkkelder:Degene die een risicovolle activiteit verricht moet niet slechts
zorgvuldig te werk gaan. Persoon dient ook bewust te zijn van de risico’s en deze
risico’s tot een aanvaardbaar niveau terug te brengen.
Skeelerongeval: HR onvoldoende veiligheidsmaatregelen in de eerste fase van de
vestigingsfase speelt eigen schuld geen rol tenzij via waarschijnlijkheidsfactor dat
gedrag van slechtoffer onzorgvuldig is (eerste kelderluik criteria) dat dit niet
wordt verwacht. kijken naar de hoedanigheid van partijen.
OSVO (zwiepende tak/verhuizende zusjes)
Alledaagse situaties waarin de dader niet echt een persoonlijk verwijt valt te
maken
Gedrag dat de enkele mogelijkheid tot een ongeval creëert niet automatisch
aansprakelijkheid met zich meebrengt
- Zwiepende tak: Slechts onrechtmatig indien de mate van
waarschijnlijkheid van een ongeval zodanig groot is dat de dader zich naar
maatstaven van zorgvuldigheid moet onthouden van het gedrag
Privésfeer In beginsel: gewone aansprakelijkheidsregels
Niet aansprakelijk: huis- tuin en keuken overgevallen en dikke pech
Wel aansprakelijk: rennen, gevaarlijke situatie, volwassene had beter moeten
weten.
Sport en spel (tennisbal arrest)
Er bestaat een hoge drempel voor aansprakelijkheid bij gevallen waarin de
schade is veroorzaakt tijdens een sport- of spelsituaties.
Zijn vaak risicovolle situaties want meedoen met een sport brengt risico’s met
zich mee. Ook overtredingen leiden niet snel tot aansprakelijkheid vanwege de
voorzienbaarheid. Grove overtredingen wel aansprakelijkheid
Uiterst onzorgvuldig en onrechtmatig gedrag
Niet vereist dat de mensen die bij het ongeval betrokken zijn direct met elkaar
spelhandelingen verrichten.
Is er sprake van een sport- en spelsituatie?
Is er sprake van een verhoogde aansprakelijkheidsdrempel?
Was de gedraging voorzienbaar?
Gebeurde de gedraging tijdens het spel?
Concluderen
- Als het fluitsignaal klinkt eindigt niet meteen de sport- of spelsituatie
- Kijken naar de verwachting die deelnemers over en weer van elkaar
mogen hebben
, LET op buiten sport en spel langere drempel dan kelderluiken rekening houden
met een gevaarlijk, slecht coördinerende, verkeerd getimede, onvoldoende
doordachte handeling of gedraging waardoor activiteit uitlokt.
Zuiver nalaten struikelende broodbezorger
Gevaarlijke situatie die hij niet zelf in het leven heeft geroepen of OD is gepleegd
door een derde
Concrete en bewuste kennis van gevaarlijke situatie
Het gaat om een dreiging van ernstig geestelijk lichamelijk geweld
De mogelijkheid en noodzaak om iets te doen (waarschuwen/helpen)
Reële verhouding tussen moeite en kosten en het gevaar
Terreinbeheer/gevaarlijke toestand (jetblast)
Het enkel verbod om je te onthouden van bepaalde gedragingen is niet actief
waarschuwen, waardoor aansprakelijkheid nog steeds van kracht is.
Wie is verantwoordelijk voor het terrein
Toepassing kelderluik criteria
Gewaarschuwd voor het gevaar
Jetblast: bord geldt pas als maatregel als duidelijk is dat mensen
handelen aanpassen
Curaçaose gevangenis:
Buiten gevaarzetting
Hinder, art 5:37, 5:39, 5:40 BW
zodra iemand hinder ondervindt kan diegene een rechterlijk verbod vorderen
ex. 3:296 BW
Rechter kan dit slechts afwijzen op grond van zwaarwegende
maatschappelijke belangen
Vaak schadevergoeding in de vorm van smartengeld, 6:106 lid 1
sub b BW
Profiteren van wanprestatie (pos/ van den bosch)
Iemand profiteert van wanprestatie van B jegens C, op zichzelf in beginsel niet
onrechtmatig.
Alleen aansprakelijk onder bijzondere omstandigheden
- Contracten alleen tegen partijen
Derdenwerking contract (vleesmeester/Alog)
Deelnorm wanprestatie als OD jegens een derde
- HR vleesmeester alog: Een contractspartij blijft aansprakelijk voor de
schade als gevolg van de tekortkoming van een derde partij, wanneer de
tekortkoming voortkomt uit onvoldoende zorg voor de nakoming van de
contractuele verplichtingen. A en V hadden geen ovk met elkaar
afgesproken om te beoordelen of er sprake is van een OD jegens een
derde moet worden gekeken naar de omstandigheden van het geval
Relevante omstandigheden: (belangrijk)
1. de hoedanigheid van alle betrokken partijen,
2. de aard en de strekking van de desbetreffende overeenkomst,
3. de wijze waarop de belangen van (C) daarbij zijn betrokken,
4. de vraag of deze betrokkenheid voor (A) kenbaar was,
5. de vraag of (C) erop mocht vertrouwen dat zijn belangen zouden worden ontzien,
6. de vraag in hoeverre voor (A) bezwaarlijk was met de belangen van (C) rekening te
houden,
7. de aard en de omvang van het nadeel dat voor (C) dreigt en de vraag of van hem
kon worden gevergd dat hij zich daartegen had ingedekt,
8. de redelijkheid van een eventueel aan (C) aangeboden schadeloosstelling
Niet alleen wanprestatie! (Vissers/Compaen)
