Week 5 Vormverzuimen: Beslissen en motiveren
Stappenplan Vormverzuimen
Stap 1: Is er sprake van vormverzuim?
Definitie vormverzuim: Vormverzuimen zijn fouten of tekortkomingen in de
naleving van strafvorderlijke voorschriften tijdens het strafproces.
Controleer mogelijke schendingen:
o Onrechtmatig gebruik van opsporingsbevoegdheden (bijvoorbeeld inbreuk op
de privacy).
o Niet-verlenen van cautie (artikel 29 Sv), waarbij de verdachte niet wordt
geïnformeerd over zijn zwijgrecht.
o Marteling of mishandeling tijdens verhoor (artikel 6 EVRM).
o Onregelmatigheden in de toepassing van andere procesrechtelijke
voorschriften.
Stap 2: Komt het vormverzuim in aanmerking voor sanctionering ex artikel 359a Sv?
Vereisten volgens lid 1:
o Begaan tijdens het voorbereidend onderzoek (artikel 132 Sv).
Vormverzuimen die zich tijdens de zitting voordoen, kunnen in hoger beroep
door de verdachte worden aangevoerd, maar vallen niet onder artikel 359a Sv.
o Vormverzuimen door particulieren tellen niet mee, tenzij de overheid daar
een substantiële invloed op had.
o Onherstelbaarheid van het vormverzuim: Vormverzuimen die niet meer te
herstellen zijn, komen in aanmerking voor sanctionering (bijvoorbeeld het niet
horen van een getuige door de rechter-commissaris, terwijl dat wel had moeten
gebeuren).
o Schutznorm/relativiteitsvereiste: De geschonden norm moet het belang van
de verdachte beschermen (HR Afvoerpijp). Bijvoorbeeld, een schending van
het recht op een eerlijk proces (artikel 6 EVRM) kan leiden tot een sanctie.
o Uitzondering HR Afvoerpijp: Vormverzuimen die konden worden voorgelegd
aan de rechter-commissaris tijdens inverzekeringstelling vallen niet onder
artikel 359a Sv, behalve als er sprake is van geweldgebruik bij aanhouding.
Stap 3: Welke sanctie dient te worden verbonden?
Factoren die de sanctie bepalen (artikel 359a lid 2 Sv):
o Belang van het geschonden voorschrift: Wordt meestal een grondrecht
geschonden, zoals het recht op een eerlijk proces?
o Ernst en verwijtbaarheid van het verzuim: Was het verzuim ernstig en te
verwijten aan de autoriteiten?
o Nadeel voor verdachte: Heeft de verdachte daadwerkelijk schade
ondervonden, bijvoorbeeld in zijn verdediging? Het relativiteitsvereiste geldt
hier.
o Ernst van het strafbare feit: Is het feit zwaarwegend, en zijn de belangen van
waarheidsvinding of de rechten van slachtoffers in het geding?
Mogelijke sancties:
Stappenplan Vormverzuimen
Stap 1: Is er sprake van vormverzuim?
Definitie vormverzuim: Vormverzuimen zijn fouten of tekortkomingen in de
naleving van strafvorderlijke voorschriften tijdens het strafproces.
Controleer mogelijke schendingen:
o Onrechtmatig gebruik van opsporingsbevoegdheden (bijvoorbeeld inbreuk op
de privacy).
o Niet-verlenen van cautie (artikel 29 Sv), waarbij de verdachte niet wordt
geïnformeerd over zijn zwijgrecht.
o Marteling of mishandeling tijdens verhoor (artikel 6 EVRM).
o Onregelmatigheden in de toepassing van andere procesrechtelijke
voorschriften.
Stap 2: Komt het vormverzuim in aanmerking voor sanctionering ex artikel 359a Sv?
Vereisten volgens lid 1:
o Begaan tijdens het voorbereidend onderzoek (artikel 132 Sv).
Vormverzuimen die zich tijdens de zitting voordoen, kunnen in hoger beroep
door de verdachte worden aangevoerd, maar vallen niet onder artikel 359a Sv.
o Vormverzuimen door particulieren tellen niet mee, tenzij de overheid daar
een substantiële invloed op had.
o Onherstelbaarheid van het vormverzuim: Vormverzuimen die niet meer te
herstellen zijn, komen in aanmerking voor sanctionering (bijvoorbeeld het niet
horen van een getuige door de rechter-commissaris, terwijl dat wel had moeten
gebeuren).
o Schutznorm/relativiteitsvereiste: De geschonden norm moet het belang van
de verdachte beschermen (HR Afvoerpijp). Bijvoorbeeld, een schending van
het recht op een eerlijk proces (artikel 6 EVRM) kan leiden tot een sanctie.
o Uitzondering HR Afvoerpijp: Vormverzuimen die konden worden voorgelegd
aan de rechter-commissaris tijdens inverzekeringstelling vallen niet onder
artikel 359a Sv, behalve als er sprake is van geweldgebruik bij aanhouding.
Stap 3: Welke sanctie dient te worden verbonden?
Factoren die de sanctie bepalen (artikel 359a lid 2 Sv):
o Belang van het geschonden voorschrift: Wordt meestal een grondrecht
geschonden, zoals het recht op een eerlijk proces?
o Ernst en verwijtbaarheid van het verzuim: Was het verzuim ernstig en te
verwijten aan de autoriteiten?
o Nadeel voor verdachte: Heeft de verdachte daadwerkelijk schade
ondervonden, bijvoorbeeld in zijn verdediging? Het relativiteitsvereiste geldt
hier.
o Ernst van het strafbare feit: Is het feit zwaarwegend, en zijn de belangen van
waarheidsvinding of de rechten van slachtoffers in het geding?
Mogelijke sancties:
